ENEKEN periodiko

Η κατάθεση, Κατερίνα Μόντη

2012-02-23T03:45:00.000-08:00

Aπό μικρή η Δέσποινα Ντήμα αγαπούσε τη συμμετοχή στα κοινά. Πολιτική, συνδικαλισμό, επιστημονικές και εθελοντικές δραστηριότητες. Το όνομά της είχε βρεθεί σε ψηφοδέλτια, διακηρύξεις, εκλεγμένες επιτροπές και συλλόγους, προγράμματα εκδηλώσεων, δημοσιεύματα στον Τύπο και στο διαδίκτυο. Και μπορεί από κόμματα ή ομάδες να είχε εν πολλοίς αποκοπεί, αλλά η φαγούρα για συμμετοχή και προσφορά επεβίωνε, με νέες κάθε φορά ευκαιρίες και μορφές.
   Ιδέα τώρα δεν είχε ποιο κομμάτι της δικής της ιστορίας θα μπορούσε να συμπληρώνει κάποιο ύποπτο παζλ. Θα χρειαζόταν άραγε, όπως ο πατέρας της πριν σαράντα τόσα χρόνια, να αποδείξει ότι ο «κουβάς» της λάμπει από αθωότητα; Και τι είδους αθωότητα; Λίγες ήταν οι ιστορίες για ανθρώπους που έπεσαν θύματα σκοπιμοτήτων, ή παρεξηγήσεων και συμπτώσεων; Ου μπλέξεις, τα εκάστοτε κυνηγητά κατά της τρομοκρατίας —πάντα το έλεγε— ήταν απλώς μια καλή πρόφαση για την τρομοκρατία της εξουσίας, κάτι στο οποίο προς μεγάλη της ικανοποίηση είχαν καταφέρει εντέλει να συμφωνήσουν με τη φιλενάδα της, η οποία παλαιότερα, σε μια συζήτηση για την υπόθεση «Κρυστάλλη», της είχε φορέσει πειρακτικά την ταμπέλα της αθεράπευτης κνίτισσας. Της Ράνιας τότε οι ιδέες φλέρταραν περισσότερο με τους «υποστηρικτές», για τους οποίους οι ένοπλοι εκτελεστές ήταν απλώς οι ανυπόμονοι εκβιαστές της ιστορίας. Με ενέργειες ίσως όχι πάντα αρεστές, αλλά με κίνητρα φιλολαϊκά και αγνά. «Θα ήθελες με αυτόν τον αγνό τους θυμό να αποφάσιζαν κάποτε για σένα;» την είχε ρωτήσει τότε η Δέσποινα. «Ξεχνάς για πόσα εγκλήματα αγνών και επαναστατικών κινήτρων χρειάστηκε σαν αριστεροί να απολογηθούμε; Πόσους εξαφάνισε ο Στάλιν για... καλό σκοπό; Ούτε τα ίχνη τους στην ιστορία δεν άφηνε, τους έσβηνε στην κυριολεξία από ιστορικές φωτογραφίες. Και θα εμπιστευτούμε άγνωστους συνωμότες; Ποιον απειλούν μήπως; Ή, να το πω κι αλλιώς, θα ήθελες να μας κυβερνήσουν; Θα μας ρωτούσαν για τις επιλογές τους; Και, βέβαια, δεν είναι όλοι πράκτορες, αλλά πώς εσύ μπορείς να ξέρεις ποιοι είναι;»
   Ήταν μια συζήτηση, που στην εξέλιξή της οι δύο φίλες είχαν καταλήξει σε πρώτη φάση να μοιραστούν την απόστάσή τους. Και στο πέρασμα του χρόνου, είδαν από την ίδια πλέον πλευρά, πολλούς μύθους να καταρρέουν, διεθνείς και εγχώριους.

•

Το ίδιο βράδυ, η Δέσποινα δέχτηκε πρόσκληση από συναδέλφους της από το νοσοκομείο, με τους οποίους συνέφαγε σε ένα συνηθισμένο φωνακλάδικο κομφούζιο από διαφόρων πολιτικών καρυδιών καρύδια. Κύριο καύσιμο της συζήτησης, η επανάκαμψη του ΠΑΣΟΚ και η επερχόμενη οικονομική κρίση.
   «Τον ακούσατε ρε τον υπουργάρα τον απίστευτο; Του έλεγαν οι δημοσιογράφοι για τους απολυόμενους των stage ότι είναι κι αυτοί εργαζόμενοι, και τι είπε ρε ο ξεφτιλισμένος; Και οι πορτοφολάδες εργαζόμενοι είναι, ναι, το είπε, μ’ εκείνη τη μουτσούνα την ατάραχη. Ποιοι είναι οι πορτοφολάδες, ρε μπαγλαμά να πούμε, πες μου ποιοι-είναι-οι πορτοφολάδες μας-τόσα χρόνια, γαμώ την τυράγνια μου μέσα γαμώ», ο Ηλίας χτυπούσε αφρισμένος το τραπέζι.
   «Ναι αλλά, και οι εποχιακοί, με μέσον δεν είχαν βρεθεί στο Δημόσιο;»
   «Μην το πάμε πάλι από την αρχή ρε συ Τζένη, εδώ μιλάμε για το ελάχιστο ήθος, το επικοινωνιακό που λέμε, δεν τονε τρελαίνεις ρε τον κοσμάκη όταν τον απολύεις, μη μου τους δικαιολογείς και πάθω κανένα εγκεφαλικό».
   «Σας παρακαλώ, λίγο σεβασμό στο Μάη του ’68», αστειεύτηκε η Αλέκα, εξηγώντας στην Τζένη ότι αναφερόταν στα φοιτητικά χρόνια του εν λόγω υπουργού.
   «Τι να σου πω και μ’ αυτόν τον Μάη, λιγώθηκα τόσα χρόνια. Όλοι κουτσοί στραβοί ή σ’ αυτόν το Μάη ήτανε ή στο Πολυτεχνείο».
   «Μα, από αυτήν τη γενιά δεν προέρχονται οι σημερινοί πολιτικοί; Όλη η Ευρώπη λίγο πολύ από υποτιθέμενους σοσιαλιστές δεν κυβερνήθηκε; Ένα σωρό δικτάτορες δεν ανήκουν στη σοσιαλιστική Διεθνή; Ή μήπως δεν είναι ο δικός μας πρόεδρός της; Έχουν ξεφτιλιστεί σας λέω οι έννοιες».
   «Ναι, είδαμε και τους άλλους. Από τον Άννα στον Καϊάφα, σου λέω. Αλλά καλά να πάθουμε».
   «Τι συγκρίνεις κι εσύ τώρα; Εδώ λέμε για ιστορικά κόκαλα που τρίζουν».
   «Θα βάλουν το μαχαίρι, λέει, στο κόκαλο, Χρήστο, το άκουσες κι αυτό;»
   «Αμέ, γιατί; Το βγάζουν και καθόλου; Το θέμα είναι σε ποιανού το κόκαλο, μωρό μου».
   «Να σας πω εγώ περίπτωση, ρε, με την κυράτσα που την είχε χώσει ο μπάρμπας της στην τράπεζα και βγήκε στην πρόωρη απ’ τα σαραντακάτι της και την πληρώνουμε εσείς κι εγώ, ρε πούστη μου, το καταλαβαίνετε;»
   «Μα εκεί είναι τώρα το θέμα; Συγκρίνεται αυτό με τα μεγάλα σκάνδαλα;»
   «Δεν είναι εδώ, δεν είναι εκεί, πού είναι ρε παιδιά; Οι Γερμανοί θα μας το πούνε, μου φαίνεται, να το φχαριστηθούμε! Πού να μεταναστεύσω, Θε μου, πού, απ’ αυτήν την κωλοχώρα».
   «Πού να μεταναστεύεις ρε μαλάκα, ν’ αφήσουμε την Ελλάδα στους ξένους κι εμείς να φύγουμε;»
   «Κι αν δε φύγουμε, τι; Αφού αγορασμένη μας την έχουν. Περιμένατε ποτέ ολόκληρα κράτη να απειλούνται από οικονομικούς οίκους και χρηματιστές, λες και είναι μαγαζάκια; Ξέχνα σου λένε και τις κυβερνήσεις, τώρα μιλάνε οι αγορές».
   «Εγώ θα το έλεγα αυτό η ώρα της αλήθειας. Να θυμηθούμε επιτέλους τι είναι ο καπιταλισμός».
   «Τα παιδιά μας πάντως να φύγουνε, να φύγουνε. Εγώ στα δικά μου το λέω από καιρό, μακάρι να μ’ ακούσουν», ικέτευε με πάθος η Κλειτώ.
   «Εγώ πάντως τη φχαριστήθηκα τη βόμβα στη Βουλή», ξεχώρισε ξαφνικά η φωνή της Καλής σε μια στιγμή που οι φωνές κόπασαν.   «Όχι ότι αλλάζει και τίποτα, αλλά έτσι, γουστάρω που ξεφτιλίστηκε η αστυνομία».
   «Γειά σου Καλιτσάκι, τρομοκράτισσα!» την πείραξε ο άντρας της. «Παιδιά, το λέω: μην είστε σίγουροι για κανέναν, αυτήν τη γυναίκα Πασοκούλα την παντρεύτηκα, αλλά φαίνεται τώρα θύμωσε πολύ με τα σπρεντ και τα ομόλογα».
   Όταν στην ανοιχτή τηλεόραση της ταβέρνας παίχτηκε ρεπορτάζ από τη δίκη για τον Αλέξη, μοιραία η συζήτηση γύρισε στα Δεκεμβριανά του ’08 —φρέσκα ακόμη, έναν χρόνο μετά— και τα αίματα άναψαν για τα καλά.
   «Καλά, είναι δυνατόν να συζητάμε αν εξοστρακίστηκε ή όχι η σφαίρα; Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, όλο για εκπυρσοκροτήσεις και εξοστρακισμούς ακούμε».
   «Έναν καιρό, θυμάστε; Εκπυρσοκροτούσαν στις γυναίκες και τις φιλενάδες τους.»
   «Χα χα.. πού τη θυμήθηκες κι εκείνη τη μόδα;»
   «Ε, τι περιμένετε; Υποτίθεται πως έχουμε δημοκρατία, και η δημοκρατία ανέχεται. Απλώς, ρε παιδιά, μερικές φορές χάνει την ψυχραιμία της, πώς κάνετε έτσι;»
   «Βαρόμετρο λοιπόν της δημοκρατίας, η ψυχραιμία των οργάνων της».
   «Η δημοκρατία μας μάρανε. Απλώς αλλάζουν τα ονόματα, η ΚΥΠ έγινε ΕΥΠ, τα ΜΑΤ ΜΕΑ, και δε συμμαζεύεται».
   «Πάντως, μην ξεχνιόμαστε. Με τον Ανδρέα τουλάχιστον μπορέσαμε να μιλήσουμε ελεύθερα. Και η αστυνομία, άλλαξε».
   «Γιατί άλλαξε, ρε Καλή; Επειδή άρχισε να προσλαμβάνει πράσινα παιδιά;»
   «Γιατί, κακό ήταν; Μέχρι τότε, υπήρχε άνθρωπος σε κρατικά πόστα που να μην ήταν καραδεξιός; Μετά, μέχρι και συνδικαλισμό απέκτησαν».
   «Απ’ τα βλαχαδερά μπατσόνια λοιπόν και τους βασανιστές της χούντας, στην ευρωπαϊκή δεξιά και τον Τρίτο δρόμο».
   «Δεν ρωτάμε καλύτερα τους συνταξιούχους ποιο γκλομπ έτσουζε περισσότερο, το πράσινο ή το γαλάζιο; Και απ’ τα δυο δοκίμασαν».
   «Άσε, κάποιοι δοκίμασαν και κόκκινα».
   «Στο κάτω κάτω, τους χρειαζόμαστε, με τέτοια εγκληματικότητα που αρχίσαμε να έχουμε κι εμείς».
   «Αυτό πάλι! Να φτάσουμε να ζητάμε περισσότερη αστυνομία; Ποιος το περίμενε;»
   «Κουμής! Κανελλοπούλου! Θυμάστε τον Ράλλη; Και ο α-γ-χάγγελος φοβέ-γ-α θέλει». Ο Δημήτρης είχε σηκωθεί όρθιος από το πάθος του, απαριθμώντας στα δάχτυλα τα θύματα της μεταπολίτευσης. «Καλτεζάς! Ο μπάτσος λέει έχασε τότε την ψυχραιμία του επειδή —άκουσον άκουσον— φοβήθηκε, κι έφαγε το παιδί πισώπλατα. Γρηγορόπουλος! Δεν βρίσκω λόγια. Άσε διάφορους περιθωριακούς, μετανάστες, αλλοδαπούς, δεν θυμάμαι ονόματα. Εκείνον που τον εκτέλεσαν πισώπλατα στο μηχανάκι του, τον άλλον στο Ντάτσουν, κανα δυο στη Θεσσαλονίκη πάνω στην εξακρίβωση. Αναρωτιέμαι γιατί δεν εκπυρσοκροτούν ποτέ τα όπλα τους όταν κάνουν τους σωματοφύλακες στους άθλιους αυτούς που μας κυβερνάνε ή στους άλλους, λεφτάδες και δημοσιογράφους και δεν συμμαζεύεται. Και δεν σου βάζω συλλήψεις και κακοποιήσεις. Θυμάστε τους Πακιστανούς; Τη “ζαρντινιέρα”; Τα διάφορα ντου σε τσιγγάνικους καταυλισμούς; Και πόσα ξεχνάω. Μη σας πω ποιον θυμήθηκα τώρα. Εκείνον τον φουκαρά τον γιατρό, τον Τσιρώνη».
   «Τις πιο ξεκάθαρες περιπτώσεις θα σου πω ότι ξεχνάς, φίλτατε», διαμαρτυρήθηκε ο Ηλίας. «Αυτούς που ποτέ δεν προκάλεσαν, ούτε παίζουν βεντέτες με τους μπάτσους, αλλά έπεσαν πάνω στους αγώνες».
   «Πάλι τα κουκουέδικα πιάσαμεεε».
   «Να μας πει όμως τότε και ο Ηλίας πόσο τιμάει τους αγωνιστές που δεν ανήκουν στο κόμμα του» συμπλήρωσε η Βίκυ.
   Ο αντίλογος που προκάλεσε ο Δημήτρης ήταν εξίσου παθιασμένος με τον ίδιο. Αντίλογος από διάφορες πλευρές, για την έννοια του (νεανικού συνήθως) αυθόρμητου, του άσκοπου, της δημοκρατίας, της προστασίας του πολίτη, της προβοκάτσιας, της τρομοκρατίας, του εγκλήματος, των «γνωστών-αγνώστων» και των κουκουλοφόρων. Όταν δε, έφτασαν και στο ποιοι νεκροί δικαιούνται τιμής, από τις φωνές δεν άκουγε πλέον κανείς κανέναν.
   Κάποια στιγμή, η φωνή του Χάρη κατάφερε να επιπλεύσει. «Ρε παιδιά, έλεος και για μένα το φτωχό κεντρώο! Δεν παρατάτε τα αναρχοκομμουνιστικά σας μνημόσυνα, αφού δεν ξέρετε κιόλας πού πρέπει ν’ ανάψετε το κερί σας; Και σ’ αυτά παναθεμά σας διασπασμένοι είστε. Κάντε παρακαλώ ένα διάλειμμα, έχω γενέθλια σήμερα, και θα σβήσω κεράκια».
   Η —μουτρωμένη στην αρχή— ανακωχή επισφραγίστηκε τελικά με πολλά γέλια για τη νέα υστερία συλλογής ταμειακών αποδείξεων, όταν ο Χάρης ζήτησε για δώρο γενεθλίων το λογαριασμό («Όχι βρε, να τον πληρώσω, το χαρτάκι να πάρω!»)

Η Δέσποινα δεν πολυμίλησε εκείνη τη βραδιά. Ήταν απορροφημένη σε μια δική της εσωτερική συζήτηση, στην πάλη να εκλογικεύσει και να παρηγορήσει τον φόβο που είχε αρχίσει να εισβάλει μέσα της σαν παράσιτο. Και απροσδιόριστα επίσης ενοχλημένη από ένα παράξενο ζευγάρι που είχε καθίσει δίπλα τους, απ’ τη δική της μεριά. Ξένοι, χειμωνιάτικα στο νησί, καθημερινή μέρα. Τους πρόσεχε που κοιτούσαν γύρω αμήχανα, χωρίς συζήτηση κανονική μεταξύ τους, λες και έστηναν πιο πολύ αυτί στην παρέα. Κάτι δεν πήγαινε καλά.
   Βρε, λες; Κιόλας; σκεφτόταν ακόμη κι όταν επέστρεφε στο σπίτι. Παραδεχόμενη πως, όσο και αν της φαινόταν γελοίο και άλλο τόσο ντροπιαστικό, εκείνων η παρουσία ήταν ο κυριότερος λόγος που της είχε κοπεί η μιλιά και είχε χαλάσει τη διάθεσή της, έτσι ώστε να της φαίνεται ακόμη βαρύτερη η κουβέντα για τα διχασμένα μνημόσυνα...

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα της Κατερίνας Μόντη Η Κατάθεση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ.
Photo: Γ. Γιαννόπουλος

Interviews ENEKEN

2012-02-21T12:22:00.001-08:00

Manolis Aligizakis—An Interview, ENEKEN

Five and One Questions

~Vangelis Serdaris

~In your “Vernal Equinox” the presence of the ‘woman’, is evidently dominant. The erotic element almost alive characterizes your poetry, don’t you believe?

~All along I have believed that women are ‘The Beauty of Earth’ and can be looked that way via the prism of poetry not only as something virginal but also as the emancipated female. Images come to us from the ancient days describing the Kore as well as the Maiden with the same exquisite mastery. As the poet says:

I only remember of the sea

that sang between your legs

proudly upholding

the beauty of Earth

~You’ve lived in Canada for over thirty years. How have you matured as a poet and within what poetic trend does your poetry fit?

~My first influences were the famous twentieth century Greek masters, Cavafy, Seferis, Ritsos, Elytis, who I have not just read but studied in detail for the most part of my life from my early adulthood to today, but I have been also influenced by the world celebrated and awarded poets such as Neruda, Lorca, Eliot, Milosz, Whitman, Pound, and of course a few Canadian poets, Yates, Musgrove, Cohen, Lane. Elements of these poets’ works can be seen in my poetry, yet I can not confine my work into a specific trend. I write in both Greek and English with the same ease and I have discovered that when I write a poem in one language and then write it in the other, and again go back and write it for the second time in the original language the poem takes that beautiful, graceful form that I consider as its most eloquent.

~What deeper need prompted you into publishing a book of poetry in Greek in Greece?

~After a few publications in English in Canada, England and the USA, with some of them having certain success, and having received good response from the reading public as well as a few very positive reviews in all three countries I decided it was time to go back to the roots, to present my work in my homeland as though searching for the warmth hidden in the Greek psyche that I have for so long felt nostalgic about.

~Greece is going through some very difficult times these days, in the economic world as well as in the social fabric of the country. How a Hellene of diaspora sees this situation?

~The Hellene of diaspora is almost foreign to the plight the country has got into for various reasons. One of them is that he doesn’t live the reality of the situation and he’s also quite uniformed, or rather, misinformed, because he gets his news from the established mass media outlets that only present one side of the coin. The same mass media that informs the Greeks in Greece are the media of this country and in the western world in general, don’t think that the mass media issue is only a Greek problem it exists here in North America as well. Therefore the Hellene of diaspora not knowing what to do and how to help he opts for doing nothing.

~In your short story “The Enemy” you write… “I also live with this (hatred) for years but I learned how to control it.” Do you believe that art can reconcile man with the pain and agony of his soul?

~I truly believe that art, in whichever form it may be expressed, the written word for instance that I delve into or any other, elevates man a step higher than the everyday and brings him closer to touching the godly, liberating man from himself by helping him transcend the flesh. As far as my short story is concerned, yes, ‘the enemy’, the Turk passenger whom the Greek taxi driver drives to the airport is also a victim, like his driver, of the concepts of borders and history. They are both living beings who don’t hate each other on the contrary they just care to raise their families, each in their own way and with their own means. However they are caught in the swirls of history and the past wars. They both suffer from the same kind of disease.

~In a society the lives off and for commerce and money based mentality, where the social inequalities are so obviously perpetrated by cynicism and self centeredness, where one finds meaning in writing poetry?

~As I said before, I truly believe that art is the only medium, especially literature, through which the psycho-spiritual side of human beings can be uplifted to a high level of perception, thus liberating and refining the every day lives of the masses. We see today the catastrophic effects that consumerism has on man and to what extend it has affected today’s values and life, not only here in Greece, but the world over.

Let me ask why is it so important to buy a new car every three to four years, or why is it so necessary to have four television monitors in each home in the western world while we know there are millions of people who live on 1 or 2 dollars per day? Where one sees justice in that? While at the same time the rich western societies exploit and take advantage of the poor of the world in an never ending scenario of the multinationals and the special interest groups controlling what we see, what we hear, what we believe, what we have to think?

In such a society what may be found that it may help the people break the shackles of that kind of slavery? Only one medium: ART. Because art takes man from his everyday struggle and fills him with calm and relaxation, thus transposing him to a different level and filling his thoughts with hope for a better future.

“Vernal Equinox”, ENEKEN 2011, Thessaloniki, Greece—A review

~Vangelis Serdaris

The most striking characteristic in Manolis’ poetry is the powerful, sensual reference to the female body. The body that takes the form and appearance of a woman-goddess, of a woman-provocateur, of a woman of lust, of the woman one searches for, the woman one loses, the woman who never yields, the woman one loves, the one who defines one’s dream, the woman who defines one’s dream of love and life. Clear-cut poetry, sharp, to the point, full of emotion, beautiful images, erotic interludes that never took place, nostalgia, tyrannizing ambivalence, the game of relationships and in its very center the craving for the female body. It is poetry of the distance between two people, of the exile that unfolds in a collective and sometimes individual mode, of a paradise, of the undoubtedly lost innocence.

Πολιτισμός

2012-02-13T00:11:00.000-08:00

Μια εξαιρετική παράσταση ανεβαίνει τις μέρες αυτές στο «Θέατρο Έξω από τα Τείχη». Πρόκειται για το θεατρικό έργο του Ανδρέα Στάικου «1843». Σε σκηνοθεσία Δαμιανού Κωνσταντινίδη οι ηθοποιοί Καίτη Σαμαρά, Βάλια Μωραϊτοπούλου, Χάρης Δεληνικόπουλος και Σάκης Κολότσιος ανταπεξέρχονται πολύ ικανοποιητικά στην αναπαράσταση ενός δύσκολου κειμένου, διακειμενική αναφορά στην ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου. Πρόκειται για μια καυστική αναφορά στα ήθη της νεοελληνικής πραγματικότητας, και οι γόνιμες επιρροές του Στάικου από το κλασικό ρεπερτόριο επιχειρούν, έστω και με τίμημα μιας εικονοκλαστικής αποδόμησης, να αποκαταστήσουν την αλήθεια του θεατρικού λόγου, που απο λόγος εξαπάτησης και φαινακισμού, αγωνιά να καταστεί λόγος θεατρικής κάθαρσης και ειλικρίνειας. Ο σκηνοθετική ανάγνωση του Δαμιανού Κωνσταντινίδη καταφέρνει να ενσωματώσει την αποδομητική και καυστική ματιά του κειμένου και να ισορροπίσει τους βιτριολικούς του πειρασμούς. Το εγχείρημα αυτό στηρίζει και ο μόχθος των συντελεστών της παράστασης. Να αναφερθούμε ιδιαίτερα στην ερμηνεία της Καίτης Σαμαρά η ερμηνεία της οποία μας πιστοποιεί ότι οι σκηνοθετικές της αρετές προέρχονται από μια ουσιαστική θεατρική παιδεία και ερμηνευτική ικανότητα βάθους.
Σε μια πόλη που έχει συνηθίσει στη «γκρίνια» και τον «μιζεραμπιλισμό» η θεατρική παρουσία του «Θεάτρου Έξω από τα Τείχη» αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση ότι ο καλλιτεχνικός μόχθος, και βέβαια η θεατρική εμπειρία, αποτελούν ένα από τους πιο δυναμικούς και ουσιαστικούς συντελεστές του πολιτισμού μιας κοινωνίας.

Γιώργος Γιαννόπουλος

Πολιτικά

2012-02-12T23:44:00.000-08:00

Every state is a community of some kind, and every community is established with a view to some good; for mankind always act in order to obtain that which they think good. But, if all communities aim at some good, the state or political community, which is the highest of all, and which embraces all the rest, aims at good in a greater degree than any other, and at the highest good.

Aristotle, Politics, Book One

ΕθNΙΚΙΣΜΟΣ 2.0-Οι διαδικτυακές πλατφόρμες ως αρένα του εθνικιστικού και μισαλλόδοξου λόγου, Δήμητρα Δημητρακοπούλου

2012-02-06T01:33:00.000-08:00

Oι διαδικτυακές εξάρσεις του εθνικιστικού και μισαλλόδοξου λόγου αυγατίζουν με γεωμετρική πρόοδο στην τρέχουσα έκρυθμη οικονομική, πολιτική και κοινωνική κατάσταση μέσα στην οποία υποθάλπεται ούτως ή άλλως ο ακραίος εθνικισμός. Blogs και facebook εμφανίζονται ως η διαδικτυακή ηχώ ακροδεξιών ομάδων μέσω των οποίων διαχέονται στον κυβερνοχώρο από πατριωτικές «κορώνες» και μαχητικές εθνικές διεκδικήσεις μέχρι εξαγγελίες βίας και εκφοβιστικές απειλές εναντίον στοχευμένων ατόμων.
   Με το κείμενο αυτό επιχειρείται μια πρώτη προσέγγιση της ανάδυσης και της ανάπτυξης του εθνικιστικού και μισαλλόδοξου λόγου, όπως αυτός δομείται και εξελίσσεται στις διαδικτυακές πλατφόρμες Web 2.0 μέσα από τον σχηματισμό συσπειρώσεων των χρηστών του διαδικτύου.

Θεωρίες περί έθνους, εθνικών ταυτοτήτων και εθνικισμού

Η βιβλιογραφία αποτυπώνει δύο βασικές προσεγγίσεις για το έθνος και τον εθνικισμό: η πρώτη υποστηρίζει τον προϊστορικό, μόνιμο και συνεχιζόμενο χαρακτήρα των εθνών, αποδίδοντας την ύπαρξή τους σε βιολογικά, πολιτιστικά και κοινωνικά κοινές ομοιότητες και δεσμούς (όπως οι παραδόσεις, τα έθιμα, η γλώσσα και η θρησκεία) μέσα σε μια εθνική ομαδοποίηση1. Η δεύτερη προσέγγιση αντιμετωπίζει τα έθνη ως κατασκευές, ως συγκεκριμένες δομές και μορφές οργάνωσης που δημιουργούνται εξαιτίας της αστικοποίησης, της εκβιομηχάνισης, της γραφειοκρατίας, του καπιταλισμού και των ΜΜΕ στη νεωτερική εποχή2.
   Ο εθνικισμός συναντάται σε ακόμα μεγαλύτερη ποικιλία μορφών και σχηματισμών, δημιουργώντας διαρκώς εναλλασσόμενα φαινόμενα εντός της κοινωνίας. Σύμφωνα με τον Gellner3, ο εθνικισμός αποτελεί μια πολιτική αρχή, η οποία υποστηρίζει ότι η πολιτική και η εθνική μονάδα πρέπει να είναι σύμφωνες, εγκολπώνοντας τη δημιουργία του έθνους. Εστιάζοντας στον εθνικισμό ως ένα «ιδεολογικό κίνημα για την επίτευξη και τη διατήρηση της αυτονομίας, της ενότητας και της ταυτότητας εκ μέρους ενός πληθυσμού που θεωρείται από κάποια από τα μέλη του ότι αποτελεί ένα υπαρκτό ή πιθανό έθνος», ο Smith4 προσεγγίζει επίσης τον εθνικισμό ως εκείνη τη «δύναμη» που προκαλεί τη δημιουργία των εθνών. Ακολουθώντας ομοίως τη νεωτερική επιχειρηματολογία, οι Hobsbawn & Ranger5 υπογραμμίζουν τον εφευρεμένο χαρακτήρα του έθνους, το οποίο χρησιμοποιεί τις εφευρεμένες παραδόσεις (invented traditions) ως τον συνεκτικό δεσμό για την εσωτερική του συνοχή. Με άλλα λόγια, ως μια σειρά πρακτικών που συνήθως κυριαρχούνται από φανερά ή σιωπηρά αποδεκτούς κανόνες, τελετουργικής ή συμβολικής φύσης. Οι κανόνες αυτοί επιζητούν να εδραιώσουν συγκεκριμένες αξίες και κανόνες συμπεριφοράς μέσα από την επανάληψη, η οποία αυτόματα υπονοεί τη συνέχεια με το παρελθόν. Ο φαντασιακός χαρακτήρας του έθνους και του εθνικισμού συγκροτεί ένα κεντρικό σημείο στο έργο του Anderson,6 ο οποίος υποστηρίζει ότι το «έθνος είναι μια φαντασιακή πολιτική κοινότητα, η οποία φαντασιώνεται ταυτόχρονα και ως αναπόσπαστα περιορισμένη και κυρίαρχη».
   Ακολουθώντας τη σκέψη των Gellner, Hobsbawm, Benedict, Anderson, μεταξύ άλλων, ο Δεμερτζής7 τονίζει την αφηγηματική λειτουργία του εθνικισμού8, κατά την οποία το άτομο συνδέεται με ευρύτερες χρονικές και χωρικές διαστάσεις, όπως τα ιστορικά γεγονότα, τις αναμνήσεις, τους ήρωες, τις παραδόσεις, τους θρύλους, τους μύθους κλπ. Εφαρμόζοντας την ορολογία της σημειωτικής, η ιδεολογία του εθνικισμού κατασκευάζεται ως σημαινόμενο, δίνοντας νόημα στο «κενό» έθνος ως σημαίνον. Μέσα από την επισκόπηση του Λιάκου9 για τις έννοιες του έθνους και του εθνικισμού στη σκέψη μεγάλων στοχαστών, διαβάζουμε και επανεξετάζουμε και τις δύο μέσα από την έννοια και τη διάσταση του χρόνου. Ο Λιάκος10 δεν εστιάζει στον ίδιο τον ορισμό του έθνους, αλλά προτάσσει ως πιο σημαντική την αναζήτηση του τρόπου χρήσης της έννοιας του έθνους, στη διαδικασία της δόμησης της εξουσίας αλλά και της αμφισβήτησής της, στο πλαίσιο της συγκρότησης του πολιτικού λόγου. Το στοιχείο του χρόνου και της μνήμης αναδεικνύεται στο έργο του Λέκκα: «Τα έθνη βασίζονται με τον δικό τους τρόπο11 στη μνήμη: την συντηρούν, την ανασκαλεύουν και, ενίοτε, την εφευρίσκουν. Πρόκειται ωστόσο για μνήμη αναγκαστικά επιλεκτική, μερική, δικανική, ιδεολογική —για μνήμη που δεν παρακινείται από ουδέτερες γνωστικές περιέργειες, αλλά από υποκειμενικές αντιλήψεις περί αναγκών, περί συμφερόντων (υλικών και ιδεατών), περί σκοπιμοτήτων. Τα έθνη “έχουν ανάγκη” ένα παρελθόν εθνικοποιημένο».12
   Η ύπαρξη πραγματικών και/ή συμβολικών Άλλων είναι εγγενής στην έννοια της εθνικής ταυτότητας.13 Η αντίθεση προς και η διαφοροποίηση από τον Άλλον ενυπάρχει στον εθνικισμό ως απολύτως ενσωματωμένο ενδογενές χαρακτηριστικό στοιχείο του, παρόλο που η πραγματική επίπτωση του Άλλου στον ορισμό της εθνικής ταυτότητας έχει διερευνηθεί σποραδικά μόνο. Αυτό το αναπόσπαστο χαρακτηριστικό επηρεάζει τη συζήτηση γύρω από το εθνικιστικό δόγμα, το οποίο περιέχει τρεις θεμελιώδεις προτάσεις. Πρώτα από όλα, ότι ο κόσμος είναι χωρισμένος σε έθνη. Κάθε έθνος έχει τον δικό του πολιτισμό, ιστορία και πεπρωμένο που το κάνουν μοναδικό ανάμεσα στα υπόλοιπα έθνη. Δεύτερον, κάθε άτομο ανήκει σε ένα έθνος. Τα άτομα που δεν ανήκουν σε ένα έθνος δεν μπορούν να θεωρηθούν ολοκληρωμένα και επιπλέον, στον κόσμο των εθνών, συγκροτούν κοινωνικούς και πολιτικούς εξόριστους. Τρίτον, τα έθνη πρέπει να είναι ενωμένα, αυτόνομα και ελεύθερα να πραγματώσουν τους στόχους τους. Αυτή η τρίτη πρόταση στην πραγματικότητα υπονοεί ότι το έθνος είναι η μόνη πηγή νομιμοποίησης για κοινωνική και πολιτική εξουσία.14

Aπόσπασμα από δοκίμιο της Δήμητρας Δημητρακοπούλου, που δημοσιεύεται στο περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ που κυκλοφορεί.

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ στον «σύντομο 20ό αιώνα», Χαράλαμπος Κουρουνδής

2012-02-02T23:28:00.000-08:00

Eίναι γνωστό ότι η αριστερά οφείλει το όνομά της στις θέσεις που καταλάμβανε η ριζοσπαστική πτέρυγα στα έδρανα της Συντακτικής συνέλευσης κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης του 1789. Βέβαια, η έννοια της αριστεράς σχηματοποιήθηκε πολύ περισσότερο μετά την επικράτηση του καπιταλισμού, όταν συνδέθηκε με το εργατικό κίνημα και έκτοτε είναι συνυφασμένη με την πολιτική έκφραση του κινήματος που παλεύει για να δοθεί στη δημοκρατία κοινωνικό περιεχόμενο1. Από την «άνοιξη των λαών» του 1848 μέχρι το κύμα των επαναστάσεων του 1917-1923, τα κινήματα της Αντίστασης στον φασισμό και την παγκόσμια ριζοσπαστικοποίηση των δεκαετιών του ’60 και του ’70, η αριστερά έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο2. Στη διαδρομή αυτή, ωστόσο, η αριστερά δεν ήταν ενιαία. Για να γίνει κατανοητό το γιατί, είναι αναγκαίο να εντοπίσουμε τα κρίσιμα ιστορικά σταυροδρόμια και τις διαφορετικές πολιτικές στρατηγικές που επέλεξαν τα διαφορετικά της κομμάτια: αυτό θα είναι και το αντικείμενο αυτής της —αναγκαστικά σύντομης—εξιστόρησης. Άλλωστε, η Ιστορία είναι ένα διακύβευμα που κρίνεται διαρκώς στο παρόν. Την αντίληψη της σύγχρονης κυρίαρχης τάξης για την Ιστορία απέδωσε ο Μαρξ με την περίφημη φράση του ότι «για την αστική τάξη υπήρχε ιστορία, αλλά δεν υπάρχει πια». Σ’ αυτήν την προσπάθεια εντάσσεται τόσο η φιλολογία που ακολούθησε την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ σχετικά με το «τέλος της Ιστορίας»3, όσο και τα διαρκή κροκοδείλια δάκρυα για την ανυπαρξία νοήματος στη διάκριση ανάμεσα στη δεξιά και την αριστερά4.

Η άνοδος και η πτώση της επαναστατικής Αριστεράς

Όσον αφορά την επαναστατική αριστερά, οι πιο χρυσές σελίδες της ιστορίας της γράφτηκαν τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Πρόκειται για τα χρόνια στα οποία συνδυάστηκε οργανικά η μαρξιστική θεωρία με την επαναστατική πολιτική πρακτική. Ο Λένιν έγραφε κείμενα όπως την Ανάπτυξη του καπιταλισμού στη Ρωσία ή το Κράτος και Επανάσταση, την ίδια περίοδο κατά την οποία διεύθυνε τις εφημερίδες Ίσκρα και Πράβντα και ηγούταν του μπολσεβίκικου κόμματος που έμελλε να είναι το πρώτο που οδήγησε την εργατική τάξη σε μία επιτυχημένη «έφοδο στον ουρανό». Ο Λέων Τρότσκι διατύπωσε τη θεωρία της διαρκούς επανάστασης με το Αποτελέσματα και προοπτικές, αλλά αναδείχθηκε και ως ο πρόεδρος του πρώτου Σοβιέτ στην ιστορία το 1905 και αργότερα αρχηγός του Κόκκινου στρατού. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ έγραψε το Μεταρρύθμιση ή επανάσταση και τη Συσσώρευση του κεφαλαίου, αλλά υπήρξε και ιδρυτικό στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος Γερμανίας (KPD) και ηγετική φυσιογνωμία της γερμανικής επανάστασης του 1918. Ακόμα και ο Γκράμσι, πολύ πριν τη λογοκριμένη μαγεία των Tετραδίων της Φυλακής, είχε γράψει τα Εργοστασιακά συμβούλια και τις Θέσεις της Λυών, ενώ διεύθυνε και την «Όρντινε Νουόβο» μέσα στη φλόγα της ιταλικής «κόκκινης διετίας» του 1919-1920. Οι θεωρητικοί του μαρξισμού θεωρούνταν όχι απλώς φυσιολογικό, αλλά και αναγκαίο να είναι και πολιτικοί ηγέτες της αριστεράς.
   Αυτή η επαναστατική γενιά πρωτοστάτησε και στο σχίσμα με τη σοσιαλδημοκρατία. Το 1914, η Δεύτερη Διεθνής ξέχασε τις φλογερές αντιπολεμικές διακηρύξεις της και οι ηγεσίες των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων ανά την Ευρώπη συστρατεύτηκαν με την αστική τάξη της χώρας τους και συμμετείχαν ενεργητικά στο σφαγείο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο πολιτικός και αργότερα οργανωτικός διαχωρισμός της επαναστατικής αριστεράς, ο οποίος ολοκληρώθηκε με την ίδρυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς το 1919, δεν ήταν καρπός ενός εγκεφαλικού σχεδιασμού των ηγεσιών της. Αντίθετα, αποτελούσε προϊόν της σύγκρουσης της επαναστατικής πτέρυγας της αριστεράς εκείνη την περίοδο με τον «σοσιαλπατριωτισμό» της Δεύτερης Διεθνούς από τη σκοπιά μίας στρατηγικής ενεργά και επίμονα διεθνιστικής και επαναστατικής. Αυτή η στρατηγική, η οποία επέμενε στην επικαιρότητα της επανάστασης και όχι στην παραπομπή της στις καλένδες του μέλλοντος, δικαιώθηκε από το κύμα των επαναστάσεων του 1917-1923: Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία, ανατροπή του Κάιζερ και των Αψβούργων στη Γερμανία και την Αυστροουγγαρία, «κόκκινη διετία» στην Ιταλία και ούτω καθεξής.5
   Το κρίσιμο στοίχημα της περιόδου παίχτηκε στη Γερμανία. Εκεί οι σοσιαλδημοκράτες του SPD κατάφεραν, επωφελούμενοι από τα λάθη απειρίας του νεοσύστατου KPD, να διατηρήσουν την ηγεμονία στο εργατικό κίνημα και να εμποδίσουν την αντικαπιταλιστική δυναμική του6. Η ήττα της γερμανικής επανάστασης του 1918-1923 διαδραμάτισε με τη σειρά της καθοριστικό ρόλο στην απομόνωση της ρωσικής επανάστασης και έθρεψε, μ’ αυτόν τον τρόπο την επικράτηση του σταλινισμού και τη θεωρητικοποίηση της οικοδόμησης του «σοσιαλισμού σε μία μόνο χώρα». Ο σταλινισμός υπήρξε η ανατροπή του λενινισμού, τόσο ως προς την αντίληψη της σχέσης ανάμεσα στο κόμμα και την εργατική τάξη, όσο και ως προς το καθεστώς που εγκαθίδρυσε στην ίδια τη Ρωσία7. Όσον αφορά το πρώτο σκέλος, κατέστη εφικτό μέσα από την καταστροφή των δεσμών του ΚΚ Ρωσίας με την εργατική τάξη της χώρας μετά τον εμφύλιο πόλεμο, αλλά και με τη συνειδητή επίθεση του Στάλιν στην εργατική τάξη μέσα από τις «σταχανοβίτικες» εκστρατείες για εργασιακή πειθαρχία και βέβαια μέσα από την ωμή καταστολή πρώτα της αριστερής και έπειτα κάθε αντιπολίτευσης στο εσωτερικό του κόμματος. Αναφορικά με το κράτος, η γραφειοκρατία αναδείχθηκε σε κυρίαρχη τάξη θέτοντας ως στόχο την «ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων» ώστε να «φτάσουμε και να ξεπεράσουμε τη Δύση σε πέντε-δέκα χρόνια», ενώ η εργατική τάξη αποστερήθηκε από κάθε έλεγχο στα μέσα παραγωγής.

Η Αριστερά στη σκιά του σταλινισμού

Η επικράτηση αυτού του γραφειοκρατικού κρατικού καπιταλισμού δεν άφησε ανεπηρέαστη την κομμουνιστική αριστερά των υπόλοιπων χωρών. Τα Κομμουνιστικά Κόμματα, αφού εκκαθάρισαν τις γραμμές τους από τις αντιπολιτευόμενες φωνές, προσανατολίστηκαν στην υπεράσπιση της «σοσιαλιστικής πατρίδας» και, αμέσως μετά την καταστροφική γραμμή της «Τρίτης Περιόδου», στη συγκρότηση «Λαϊκών μετώπων» αναζητώντας συμμάχους ενάντια στον φασισμό σε μερίδες της αστικής τάξης. Αυτά τα μέτωπα οδήγησαν σε ήττες τόσο την ισπανική επανάσταση του 1936, όσο και τις καταλήψεις των εργοστασίων στη Γαλλία και την εξέγερση του Μάη στην Ελλάδα την ίδια χρονιά.
   Το σκηνικό επαναλήφθηκε και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο όταν τεράστια κινήματα αντιφασιστικής αντίστασης ακολούθησαν την ίδια συμβιβαστική πολιτική με αποτέλεσμα είτε τη συντριβή, στην περίπτωση της Ελλάδας, είτε τον συμβιβασμό, στην περίπτωση της Ιταλίας, της Γαλλίας και του Βελγίου. Στην πρώτη περίπτωση, η ηγεσία ενός τεράστιου κινήματος αντίστασης, που είχε καταφέρει να ακυρώσει με γενική απεργία την επιστράτευση που διέταξαν οι Ναζί τον Μάρτιο του 1943, παρέδωσε ουσιαστικά την εξουσία στην αστική τάξη. Αντίστοιχα, στις δεύτερες περιπτώσεις, τα Κομμουνιστικά κόμματα εκδιώχθηκαν τον Μάρτιο του 1947 από τις κυβερνήσεις «Εθνικής Ενότητας» στις οποίες συμμετείχαν και απομονώθηκαν πολιτικά ως υποστηρικτές του «παραπετάσματος». Οι πόθοι των ευρωπαϊκών λαών που έδωσαν με σθένος και τεράστιες θυσίες τη μάχη ενάντια στο φασισμό και τον ναζισμό δεν δικαιώθηκαν. Οι ελπίδες για ισότητα και εμβάθυνση της δημοκρατίας σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο και, γενικότερα για μια «δικαιότερη κοινωνική τάξη πραγμάτων»8 θυσιάστηκαν στο βωμό του μεταρρυθμιστικού ρεαλισμού. Γενικότερα, η ακύρωση της επαναστατικής δυναμικής των αντιστασιακών κινημάτων ήταν μοιραία συνέπεια της συνειδητής ενσωμάτωσης της αριστεράς στη μεταπολεμική νομιμότητα.
   Από μια άλλη πλευρά, ο συνδυασμός της επικράτησης του φασισμού και του σταλινισμού τη δεκαετία του ’30 είχε ως αποτέλεσμα την αποσύνδεση των δυνητικών φορέων της επαναστατικής μαρξιστικής παράδοσης από τη μαζική πολιτική πρακτική της εργατικής τάξης στη Δύση. Η απομόνωση και ο θάνατος του Γκράμσι και του Τρότσκι στην Ιταλία και το Μεξικό, καθώς και η απομόνωση και η εξορία του Λούκατς και του Κορς στην ΕΣΣΔ και τις ΗΠΑ σηματοδότησαν το τραγικό τέλος μιας περιόδου κατά την οποία ο μαρξισμός ήταν οργανικά συνδεδεμένος με το κίνημα των μαζών. Στο εξής, ο «δυτικός μαρξισμός» θα συσπειρώνει επαγγελματίες φιλοσόφους και όχι πια «επαγγελματίες επαναστάτες» και τα κείμενά του θα γράφονται σε μία ιδιαίτερη ιδιόλεκτο που θα επιτείνει την απόστασή του από την εργατική τάξη της οποίας το μέλλον υποτίθεται ότι υπηρετούσε και οργάνωνε. Αυτή η βαθιά αλλαγή αποτυπώνεται τόσο στα έργα των στοχαστών της σχολής της Φρανκφούρτης, όσο και σε αυτά του Αλτουσέρ, του Κολέττι και του Ντέλα Βόλπε. Έτσι, για τέσσερις περίπου δεκαετίες, η μαρξιστική σκέψη προχώρησε διαμέσου μιας μακράς παρακαμπτήριας οδού, μακριά από κάθε επαναστατική πολιτική πρακτική.
   Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί η σύγχυση που προκλήθηκε, τόσο σε υποστηρικτές, όσο και σε πολέμιους της αριστεράς με βάση την εμπειρία της σταλινικής περιόδου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απόδοση στο σύνολο της αριστεράς της άποψης ότι η αποστολή του εργατικού κράτους έγκειται στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων. Παραγνωρίζεται, έτσι, το γεγονός ότι η διαμόρφωση της σταλινικής Ρωσίας ως κράτους που επωμίζεται την ιστορική αποστολή της αστικής τάξης, δηλαδή την ταχεία ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, καθώς και η καλλιέργεια των χαρακτηριστικών που ήταν αναγκαία ώστε να επιτευχθούν αυξημένοι ρυθμοί συσσώρευσης, ήταν καρπός της απομόνωσης της ρωσικής επανάστασης. Ταυτόχρονα, κατά την περίοδο της μεταπολεμικής οικονομικής ανάπτυξης, άνθησε στην αριστερά η αντίληψη που έκανε λόγο για την ενσωμάτωση της εργατικής τάξης, η οποία έχει χάσει τη δυνατότητα να παίξει οποιονδήποτε επαναστατικό ρόλο, τουλάχιστον στον αναπτυγμένο καπιταλισμό. Με ιδιαίτερο τρόπο, διαφορετικά μεταξύ τους ρεύματα συνέκλιναν στην κοινή αντίληψη ότι η εργατική τάξη αδυνατούσε να αποφύγει τον κλοιό της «κίνησης του κεφαλαίου», της «βιομηχανίας της κουλτούρας», ή ακόμα και των «ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους».....

Απόσπασμα από άρθρο του Χαράλαμπου Κουρουνδή που δημοσιεύεται στο τεύχος 22 του περιοδικού ΕΝΕΚΕΝ, που κυκλοφορεί.

Ο Χαράλαμπος Κουρουνδής είναι δικηγόρος και υποψήφιος διδάκτορας Νομικής στο ΑΠΘ.

Περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ, ένα παράθυρο στον κόσμο, Γιώργος Γιαννόπουλος

2012-02-02T04:15:00.000-08:00

Η διεθνής δημοσιογραφική ένωση Reporters sans frontières είναι ένα παγκόσμιο δίκτυο δημοσιογράφων που υπερασπίζεται την ελευθεροτυπία και το δικαίωμα ενημέρωσης σε κάθε χώρα του πλανήτη. Στα πλαίσια των δραστηριοτήτων της η διεθνής οργάνωση εκδίδει, τρεις φορές το χρόνο, μια θεματική περιοδική έκδοση αφιερωμένη σε σπουδαίους φωτογράφους και ρεπόρτερ. Τα έσοδα από τις πωλήσεις του περιοδικού συνδράμουν τις ανάγκες της οργάνωσης για την υπεράσπιση της ελευθεροτυπίας και της ελεύθερης έκφρασης σε όλο τον κόσμο. Έτσι το πρόσφατο τεύχος είναι αφιερωμένο στον μεγάλο φωτογράφο Izis. Να σημειώσουμε ότι τον Μάιο του 2010 το ΕΝΕΚΕΝ, σε συνεργασία με την Αντιδημαρχεία Πολιτισμού του δήμου των Παρισίων, παρουσίασε τον Izis στο τεύχος 16 του περιοδικού προβάλλοντας στο εξώφυλλό του την ίδια φωτογραφία που επέλεξαν οι συνάδελφοι του Reporters sans frontières. Με τίτλο ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ, μια μεγάλη αναδρομική έκθεση του φωτογράφου Izis, Izraëlis Bidermanas, γράφαμε τότε: «Από την ομάδα των πέντε Γάλλων φωτογράφων οι οποίοι παρουσίασαν τις φωτογραφίες τους στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης το 1951 -Brassaï, Cartier-Bresson, Doisneau, Willy Ronis και Izis- ο τελευταίος είναι ο λιγότερο γνωστός. Το κεντρικό Δημαρχείο του Παρισιού για να επανορθώσει αυτήν την «αδικία» οργάνωσε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, η οποία θα διαρκέσει έως τις 29 Μαΐου 2010. Η έκθεση τιτλοφορείται "Izis, το Παρίσι των ονείρων" αναφέρεται κυρίως στην παριζιάνικη περίοδο του καλλιτέχνη και παρουσιάζει ένα λαϊκό, αισθησιακό, μεταπολεμικό Παρίσι. «Izis» είναι το ψευδώνυμο του Izraëlis Bidermanas, ο οποίος γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1911 στη μικρή πόλη της Λιθουανίας, Μαριζιοπολέ και πέθανε το Μάϊο του 1980 στο Παρίσι. Ήταν φίλος του ποιητή και σεναριογράφου Jacques Prévert καθώς και του ζωγράφου Marc Chagall».

Χωρίς καμμιά διάθεση έπαρσης, και καθώς όλοι μας γινόματε μάρτυρες της προσπάθειας να βυθιστεί η κοινωνία στην υποτίμηση και την εξαθλίωση, νιώθουμε την ανάγκη να επισημάνουμε ότι η κοινωνική πραγματικότητα έχει τεράστιες δυνατότητες που καταστρέφονται από τη δράση του κεφαλαίου που θέλει να υποτιμήσει την κοινωνική εργασία, τις κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και πολιτισμικές κατακτήσεις των εργαζόμενων. Η εκδοτική διαδρομή και του ΕΝΕΚΕΝ αντιπροσωπεύει, και αυτό είναι μια ζωντανή εμπειρία των συντελεστών και των φίλων του, μια ειλικρινή, δημιουργική και δυναμική στάση στην κοινωνική και πολιτιστική πραγματικότητα. Τις αξίες αυτές τις υπερασπιζόμαστε και τις καλλιεργούμε, η ίδια η ύπαρξη του περιοδικού είναι μια χειροπιαστή απόδειξη. Το έχουμε επισημάνει και αλλού, στις ζοφερές μέρες που μας ετοιμάζουν οι αξίες του πολιτισμού θα είναι τα όπλα μας απέναντι στη βαρβαρότητα του συστήματος.

ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙΠΟΤΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΖΑΚ ΛΑΚΑΝ. Claude Duprat

2012-02-02T01:35:00.000-08:00

Στους κόλπους της γαλλικής γλώσσας το κενό, το τίποτε και το μηδέν είναι λέξεις που εμφανίζουν μια εννοιολογική εγγύτητα. Η κάθε μια από τις τρεις αρθρώνεται, κατά κάποιον τρόπο, με την έννοια της έλλειψης που κατέχει μια κεντρική θέση στο φροϋδικό πεδίο.
   Tο 1941 ο Μάρτιν Χάιντεγκερ έκανε ένα μάθημα με τον τίτλο: Θεμελιακές έννοιες, που πραγματεύτηκε το είναι και το ον (δημοσίευση το 1985 στις εκδόσεις Gallimard). Στη σελίδα 53 ο συγγραφέας υπογραμμίζει ότι το είναι «δεν σημαίνει παρά μόνο μια αναπαράσταση, αναμφίβολα απαραίτητη, που παρόλα αυτά παραμένει, κατά βάθος, εντελώς κενή». Λίγο μετά αναρωτιέται: «Το είναι δεν αποτελεί το γέμισμα του κενού;» Κάνει ένα βήμα παραπέρα, στη σελίδα 72, διατυπώνοντας ότι «Το είναι αποτελεί το γέμισμα της κενότητας όντας ταυτόχρονα διάχυση», μια παράδοξη διαβεβαίωση.
   O Χάιντεγκερ κάνει αναφορά στο μηδέν, στη σελίδα 66, υπενθυμίζοντας ότι ο Νίτσε έβλεπε στο είναι το γέμισμα του μηδενός. Δεν είναι λοιπόν νόμιμο, από κει και πέρα, να καθορίσουμε το είναι με βάση το μηδέν; Όχι! απαντάει ο Χάιντεγκερ, διότι «το μηδέν είναι από μόνο του καθαρή απουσία καθορισμού: πώς θα μπορούσε να προσφέρει χαρακτηριστικά που να μας επιτρέψουν να συλλάβουμε το είναι;» Στη συνέχεια διευκρινίζει ότι: «Το μηδέν είναι αυτό που υπάρχει ως το πιο κενό και ότι είναι μοναδικό. Επομένως το ίδιο ισχύει και για το είναι». Αυτό το τελευταίο εμφανίζεται, υπογραμμίζει, σαν ένα έδαφος που κρύβεται, είναι το «α-πύθμενο», η «ά-βυσσος».
   Ο Χάιντεγκερ και ο Λακάν εξεδήλωσαν, όπως είναι γνωστό, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τους Έλληνες φιλοσόφους και για το ζήτημα του είναι, κι ανάμεσά τους για τον Παρμενίδη σύμφωνα με τον οποίον δύο δρόμοι προσφέρονται για την αναζήτηση της αλήθειας. Στον πρώτο αντιστοιχεί η εξής διαβεβαίωση: «υπάρχει το είναι και δεν μπορεί να μην υπάρχει». Στον δεύτερο δρόμο αντιστοιχεί η αντιθετική διαβεβαίωση: «Δεν υπάρχει είναι και δεν μπορεί να υπάρχει κάτι τέτοιο». Το να διατείνεται κανείς ότι δεν υπάρχει είναι, οδηγεί στο να παραδεχθεί ότι το μη-είναι υπάρχει, και ότι αυτό που υπάρχει είναι το μηδέν.
   Ο ατομισμός, ο οποίος εισάγεται από τον Λεύκιππο τον 5ο αιώνα π. Χ., θέτει επί σκηνής ένα άπειρο πλήθος ατόμων που κινούνται μέσα στο κενό και αποδέχεται το κενό του είναι. Ο μαθητής του Δημόκριτος αντιθέτει τα άτομα και το κενό, τα θεωρεί ως τα μόνα αντικείμενα μιας θετικής γνώσης. Οι μόνες πραγματικότητες που αναγνωρίζει είναι «το είναι και το μη είναι» καθώς και «το κάτι και το μη κάτι».
   Στον Αριστοτέλη βρίσκουμε μια σαφή διάκριση των εννοιών του χώρου, του χρόνου, της κίνησης, του τόπου, του απείρου και του κενού. Η δική του επεξεργασία της λογικής αποτελεί μια προσπάθεια να αποδεσμευτεί από αυτό που υπάρχει ως λεκτικό μέσα στη γλώσσα, στον βαθμό που το λεκτικό έχει, κατά τη γνώμη του, μια στενή σχέση με το κενό.
   Καθώς δεν είμαι φιλόσοφος από εκπαίδευση θα πρέπει να επισημάνω ότι βρήκα μέσα σε δύο συλλογικά έργα της ιστορίας της φιλοσοφίας, τα στοιχεία που συνέλεξα για να τα παραδώσω στον έλεγχο και την κριτική σας. Το πρώτο, υπό τη διεύθυνση του François Chatelet, έχει τον τίτλο Η ειδωλολατρική φιλοσοφία, το δεύτερο, με τίτλο Οι φιλόσοφοι της Αρχαιότητας στον 20ό αιώνα, υπό τη διεύθυνση του Maurice Merleau-Ponty.
   Ήδη από την ομιλία του στη Ρώμη τον Σεπτέμβριο του 1953 Λειτουργία και πεδίο της ομιλίας και της γλώσσας στην ψυχανάλυση, που προηγείται της έναρξης της διδασκαλίας του, ο Λακάν αντιπαραθέτει την κενή ομιλία σε σχέση με την πλήρη ομιλία. Αναφέρεται επίσης σε ένα «κάλεσμα του υποκειμένου πέρα από το κενό των λεγομένων του».
   Σε ένα άλλο κείμενο των Γραπτών, Απάντηση στο σχόλιο του Jean Hyppolite, του 1954, βρίσκουμε στην σελίδα 392 την εξής φράση: «στη συμβολική τάξη, τα κενά είναι το ίδιο σημαίνοντα με τα πλήρη. Φαίνεται μάλλον, για να κατανοήσουμε σήμερα τον Φρόυντ, ότι έστω κι αν είναι το χάσμα ενός κενού αυτό συνιστά το πρώτο βήμα της όλης διαλεκτικής του κίνησης».
   Το 1960, στο άρθρο του Παρατήρηση πάνω στην έκθεση του Daniel Lagache, στην σελίδα 679 των Γραπτών, ο Λακάν αρθρώνει το υποκείμενο σαν απουσία και το Πράγμα σαν κενό: «όμως την πρωταρχική αυτή θέση του υποκειμένου, πώς θα μπορούσε να την ξαναβρεί κανείς μέσα σ’ αυτήν την έκλειψη που τη συνιστά σαν απουσία; Πώς θα μπορούσε να αναγνωρίσει κανείς αυτό το κενό, σαν το πλησιέστερο Πράγμα, ακόμη και για να το θεμελιώσει εκ νέου στους κόλπους του Άλλου, προκειμένου να κάνει εκεί να αντηχήσει η δική του κραυγή;»
   Το Σεμινάριο VII Η ηθική της ψυχανάλυσης, 1959-1960, δίνει έμφαση στο «das Ding», στο Πράγμα, και στην προβληματική της δημιουργίας, της μετουσίωσης. Ο Λακάν, στη δική του ανάγνωση του κειμένου της διάλεξης που εκφωνήθηκε τον Ιούνιο του 1950 από τον Χάιντεγκερ, έχοντας για τίτλο Το Πράγμα, σημειώνει τη σπουδαιότητα του ρόλου του κενού. Έχοντας υπενθυμίσει τη βαρύτητα της λειτουργίας του das Ding στη χαϊντεγκεριανή προσέγγιση του Είναι, ο Λακάν επικαλείται τη διαλεκτική του αγγειοπλάστη και του βάζου. Εάν το βάζο μπορεί να είναι πλήρες, είναι στον βαθμό που, στην ουσία του, είναι κενό. Στην σελίδα 146 βρίσκεται μια παράγραφος με μια συναρπαστική πυκνότητα: «άρα, εάν θεωρήσετε το βάζο στην προοπτική που έχω προαγάγει αρχικά, σαν ένα αντικείμενο φτιαγμένο για να αναπαραστήσει την ύπαρξη του κενού στο κέντρο του πραγματικού που αποκαλείται το Πράγμα, το κενό αυτό, όπως παρουσιάζεται μέσα στην αναπαράσταση, παρουσιάζεται σαφώς σαν ένα μηδέν (nihil), σαν τίποτε. Και γι’ αυτό ο αγγειοπλάστης, ακριβώς όπως εσείς, στους οποίους μιλώ, δημιουργεί το βάζο γύρω από αυτό το κενό με το χέρι του, το δημιουργεί ακριβώς όπως ο μυθικός δημιουργός, εκ του μηδενός (ex nihilo), με βάση την τρύπα». Σε γενικές γραμμές κάθε τέχνη χαρακτηρίζεται από έναν ορισμένο τρόπο οργάνωσης γύρω από το κενό. Σε κάθε μορφή μετουσίωσης το κενό είναι καθοριστικό. Η ζωγραφική μαθαίνει να εξουσιάζει αυτό το κενό που προσδιορίζει τη θέση του Πράγματος και στην ουσία πάντα χρειάζεται, μέσα σε ένα έργο τέχνης, «να περιχαρακωθεί το Πράγμα». Η μετουσίωση «εξυψώνει το αντικείμενο στην αξία του Πράγματος». Αυτό το τελευταίο, είναι από τη δομή του εντελώς καλυμμένο, «δεν μπορεί κανείς παρά να το οριοθετήσει, να το περιχαρακώσει, είναι αυτό που ήδη ως πρωτογενές πραγματικό πάσχει από το σημαίνον». Στη θρησκευτική ζωγραφική, πέρα από τη σύλληψη της εικόνας, διακρίνεται «το κενό του Θεού».
   Αυτό που υπάρχει ανοιχτό, ελλειπτικό, χάσκον στην καρδιά της επιθυμίας έχει μία σχέση με την παρουσία του das Ding στο επίπεδο των Triebe, των ορμών. Το Πράγμα είναι έξωθεν-ενδομύχιο (extime). Σε επίπεδο τοπολογίας χαρακτηρίζεται από «μια ενδόμυχη εξωτερικότητα, ένα κεντρικό κενό».
   Στο άρθρο των Γραπτών που έχει τίτλο Η καθοδήγηση της θεραπείας, του 1958, ο Λακάν αρθρώνει την επιθυμία με το αίτημα. Ύστερα επισημαίνει ότι το άνευ όρων αίτημα της παρουσίας και της απουσίας «παραπέμπει στην έλλειψη —του— είναι υπό τις τρεις όψεις του τίποτε που συνιστά την οικονομία του αιτήματος αγάπης, του μίσους που τείνει να αρνηθεί την ύπαρξη του άλλου, και του ανείπωτου, που αγνοεί τον εαυτό του κατά την διεκδίκησή του»........

*Ολόκληρο το κείμενο δημοσιεύεται στο 22ό τεύχος του περιοδικού ΕΝΕΚΕΝ που κυκλοφορεί. Ο Claude Duprat είναι ψυχαναλυτής και κείμενά του δημοσιεύονται τακτικά στο περιοδικό. Την επιστημονική επιμέλεια του κειμένου έκανε ο Χρήστος Σιδηρόπουλος. Η μετάφραση είναι της Ιωάννας Πετρίδου.

Εκδοτικό ΕΝΕΚΕΝ 22

2012-01-30T10:58:00.000-08:00

Κυκλοφορεί το νέο τεύχος του ΕΝΕΚΕΝ

2012-01-29T11:59:00.001-08:00

Κυκλοφορεί το νέο τεύχος του ΕΝΕΚΕΝ

2012-01-29T11:58:00.000-08:00

Απόβαση στη Θεσσαλονίκη Γιώργος Γιαννόπουλος

2012-01-26T12:51:00.000-08:00

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ «ΠΝΕΥΜΑ» ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ’30, Jean Luc Chiappone

2012-01-19T23:43:00.000-08:00

Ο κύκλος των Μακεδονικών Ημερών (1932-1939)
και οι πολιτιστικοί του ορίζοντες*

Όπως και άλλες μεγάλες πόλεις στην περιφέρεια της εθνικής επικράτειας με λιμάνι στη Μεσόγειο —η Μασσαλία με τον εκδοτικό οίκο Cahiers du Sud του Jean Ballard, ή η Τεργέστη με την εκ νέου ανακάλυψη των Italo Svevo και Giani Stuparitch1— η Θεσσαλονίκη, στη διάρκεια του μεσοπολέμου, γνώρισε τέτοια επιτυχία αναγνώρισης, που βρέθηκε στο καλλιτεχνικό επίκεντρο, όπου πρωταγωνιστούσαν πόλεις με πνευματική ζωή όπως το Παρίσι, η Ρώμη, ιδιαίτερα η Φλωρεντία, το Μιλάνο, το Τορίνο ή στη δική μας περίπτωση η Αθήνα. Μαρτυρία της αναγνώρισης αυτής τα λόγια του Κωνσταντίνου Δημαρά που απηχούσαν την αθηναϊκή διανόηση: «Δεν είμαστε πια μόνοι»1α και ο τεκμηριωμένος έπαινος του Τέλλου Άγρα για την προέλευση της καθιερωμένης έκφρασης «Σχολή της Θεσσαλονίκης» στο κείμενό του «Μια Ματιά στη λογοτεχνική Θεσσαλονίκη» όπου στην πραγματικότητα γινόταν λόγος για μια «καινούργια σχολή της πεζογραφίας όπως πρωτοφανερώθηκε στη Θεσσαλονίκη».1β
   Πρόκειται όμως για «σχολή»; Ο όρος αξίζει της προσοχής μας. Στην ιδιόλεκτο της εποχής αυτό παρέπεμπε σε ένα στυλ, με την ευρεία στην ένδειξη κάποιας τοπικής αναφοράς ή συγκροτημένης ομάδας. Στο μακροσκελές άρθρο του, που θυμίζει περισσότερο πανόραμα παρά απλή «επισκόπηση», ο Άγρας πράγματι υπερασπίζεται μιαν «εξευρωπαïσμένη πεζογραφία» μια λογοτεχνία, δηλαδή, ικανή να εκφράσει τις αποχρώσεις του ψυχικού κόσμου με τον τρόπο των μεγάλων πεζογράφων των αρχών του 20ού αιώνα· ικανότητα που χαιρέτιζε επίσης στα κείμενά του ο Κώστας Ουράνης αλλά και οι αθηναϊκοί μονόλογοι του Γιώργου Θεοτοκά στις Ώρες αργίας (1931), που περιγράφει όμως την υποδειγματική της ανάπτυξη στη Βόρεια Ελλάδα. Μέσα από την προώθηση μιας εσωτερικής γραφής κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, η οποία για λόγους κύρους ονομάστηκε «εσωτερικός μονόλογος», υπογραμμιζόταν μάλλον ο ριζοσπαστικός χαρακτήρας της κίνησης παρά η πρωτοτυπία της· πράγματι η ανάδυση της Θεσσαλονίκης στο λογοτεχνικό προσκήνιο της χώρας ήταν συνδεδεμένη με την προσμονή μιας εκ βαθέων αλλαγής της ελληνικής τέχνης στην επαφή της με τη δυτική νεωτερικότητα. Υπό την έννοια αυτή διαμορφώθηκε ένα στοίχημα αναφορικά τόσο με τις δυνατότητες μια πόλης, η οποία αντιπροσώπευε μια νέα πραγματικότητα για την Ελλάδα, όσο και με την ομάδα των ανανεωτών συγγραφέων που είχαν συγκεντρωθεί γύρω από το περιοδικό Μακεδονικές Ημέρες, 1932-1939, γεγονός άνευ προηγουμένου αφού η τοπική αντι-νεωτεριστική τάση παρέμενε ισχυρή.
   Έτσι η εικόνα της πλειάδας αυτής, στη «νέα της επαρχία», αφοσιωμένης στο να ανανεώσει τη νεοελληνική πεζογραφία, ανταποκρίνεται σ’ αυτήν που πάντα διατηρούσε για τον εαυτό της η ομάδα των Μακεδονικών Ημερών· όλα συμβαίνουν σαν ο Τέλλος Άγρας, συνεργάτης από τα πρώτα τεύχη του περιοδικού, να είχε μιλήσει εξ ονόματος των συντελεστών της. Εδώ συνεπώς θα ασχοληθούμε με ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελληνικού μοντερνισμού, ένα κίνημα που συχνότερα εκλαμβάνεται ως «σχολή», η ιδιαιτερότητα της οποίας ωστόσο, θα πρέπει να παραδεχτούμε, δεν κατέστη εμφανής παρά μόνο σε σχέση με τον ανταγωνισμό της με την Αθήνα και βέβαια στο πλαίσιο ενός τυπικού προγράμματος πολιτισμικής ανανέωσης που συνεπαγόταν την οικειοποίηση μιας ανθολογίας ξένων έργων από συγγραφείς οι οποίοι ήταν εξίσου απασχολημένοι με την αναπαράσταση του εσωτερικού κόσμου και με τη μεταφορά, σε μια χώρα των Βαλκανίων, της λογοτεχνικής ζωής της Δυτικής Ευρώπης. H φιλοδοξία αυτή, που χαρακτηρίζει τη «γενιά του ’30» στην πλειοψηφία της, διατυπώθηκε εκτενώς από τον Γιώργο Θεοτοκά το 1929 στο δοκίμιό του Ελεύθερο Πνεύμα όταν, προκειμένου να εναντιωθεί στον στερεοτυπικό ρεαλισμό των Ελλήνων μυθιστοριογράφων που ήταν προσκείμενοι είτε στον εθνικισμό είτε στον κομμουνισμό, καλούσε σε κάτι όπως «η εξερεύνηση του μυστηρίου της ζωής» κατά τα πρότυπα των συγγραφέων της εποχής Προυστ, Ζιντ, Σω ή Τσβάιχ, οι οποίοι ήταν στραμμένοι στην ψυχολογία του βάθους.
   Βλέπουμε λοιπόν πως η ιδέα προέρχεται από τη φιλελεύθερη σκέψη. Κι αφού υπενθύμιζε ποιοι συγγραφείς της Θεσσαλονίκης ήταν οπαδοί της και σε ποιο βάθρο ιδεών βασίστηκε το εγχείρημα της «αναπροσαρμογής»1γ των ελληνικών γραμμάτων κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ο Θεοτοκάς θα σχεδιάσει έναν πίνακα των έργων τους που εφάρμοσαν σ’ αυτή την αναγέννηση στο ύφος του εσωτερικού μονολόγου. Διαπιστώνουμε, λοιπόν, πως αυτή η «μεταβίβαση ύλης»2 που με την ευκαιρία επιχείρησαν, υλοποιήθηκε, στον μεγαλύτερο βαθμό, μέσα από ιταλικά και γαλλικά δίκτυα πληροφόρησης, παρόλο που το φάσμα των ενδιαφερόντων τους εκτεινόταν και στο αγγλοσαξονικό ή και το γερμανικό λογοτεχνικό πεδίο. Επικεντρωμένη έτσι στη σημαντική σχέση πρόσληψης και δημιουργίας λογοτεχνικών έργων, αυτή η μη-ακαδημαϊκή κριτική μας παρουσίαση θα παρουσιάσει την εικόνα μιας ομάδας συγγραφέων που συνεργάζονται, χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου λειτουργίας μια ομάδας φιλελεύθερων συγγραφέων «της γενιάς του ’30».

Η πλειάδα των Μακεδονικών Ημερών
και ο μοντερνισμός της Θεσσαλονίκης

Ποιοι είναι λοιπόν οι εκπρόσωποι του μοντερνισμού της Θεσσαλονίκης; H μηνιαία επιθεώρηση που τους συνένωσε είχε ως «πνευματικό της πατέρα» και εμψυχωτή τον Πέτρο Σπανδωνίδη2α, καθηγητή Λυκείου. Η οικογένειά του καταγόταν από τη βυζαντινή πόλη του Μελένικου στη Βόρεια Μακεδονία και το 1908 εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη. Εμβριθής, «αδηφάγος μελετητής της παγκόσμιας λογοτεχνίας»3, ο Σπανδωνίδης θα αναλάβει ένα μεγάλο τμήμα της κριτικής στο περιοδικό· την ίδια περίοδο ακολουθεί τη δραστηριότητα του πεζογράφου. Γίνεται γνωστός με κείμενα που περιγράφουν την αντίφαση που υφίσταται ανάμεσα στην αστάθεια του εσωτερικού κόσμου και στις σταθερές, το τυπικό, που επιβάλλουν οι κοινωνικές σχέσεις με έργα όπως Βυθός κι επιφάνεια ή το διήγημα Χάρης ο αταίριαστος (1932), το δράμα ενός ανθρωπάκου «θύματος» της εμφάνισής του, ανίκανου να ανταποκριθεί στον έρωτα που εμπνέει εξαιτίας της έντονης αντίληψης που έχει για την προσποίησή του. Ένας άλλος συνιδρυτής των Μακεδονικών Ημερών είναι ο Γιώργος Δέλιος (1897-1980). Ο Δέλιος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και εργάζεται ως υπάλληλος και δημοσιογράφος· είναι ο συγγραφέας της ηθογραφικής κωμωδίας Νέοι Κόσμοι (1932), το θέμα της οποίας —η επαγγελματική επιτυχία ενός ιδεαλιστή επιχειρηματία σε βάρος της συζυγικής του ευτυχίας— αποτελεί προάγγελο των σελίδων του για τη νοσταλγία του έρωτα στα μελλοντικά του μυθιστορήματα. Στο πλευρό του συναντούμε καθηγητές της Μέσης Εκπαίδευσης με απόσπαση στον «Βορρά»: τoν ποιητή Γιώργο Θέμελη (1900-1976), από τη Σάμο —που σε κάποιο σημείο θα τον δούμε να ασχολείται με μια πεζογραφία η οποία μιμείται την εσωτερική ακαταστασία των συναισθημάτων— τον Βασίλειο Τατάκη (1896-1986), από την Άνδρο, ιστορικό του στωικισμού και φιλόσοφο της εσωτερικής διαδρομής και τέλος τον συμμαθητή του στη Σορβόνη Στέλιο Ξεφλούδα3α (1902-1984), από την Άμφισσα, ήδη γνωστό από τα Τετράδια του Παύλου Φωτεινού (1930) και την Εσωτερική συμφωνία, (1932), δύο βιβλία ελεγειακού ύφους, γραμμένα από σημειωματάρια, ένα μείγμα περιπλανήσεων, ερωτικών αναπολήσεων, αποφθεγμάτων και στοχασμών που κατατείνουν προς το ιδεώδες ενός μυθιστορήματος «δίχως γεγονότα, δίχως υπόθεση» και το οποίο θα ολοκληρωνόταν μέσα από τις σελίδες του περιοδικού.
   Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 1932 στην ομάδα των πέντε «ιδρυτικών» μελών έρχεται να προστεθεί και ένα έκτο. Πρόκειται για τον Αλκιβιάδη Γιαννόπουλο (1896-1981), Έλληνα από το Μιλάνο —με το ψευδώνυμο ALKGIAN. O Γιαννόπουλος που διορίζεται υπάλληλος σε τράπεζα στη Θεσσαλονίκης είναι πρώην φουτουριστής ποιητής. κΣυμπληρώνει την ομάδα των Μακεδονικών Ημερών με την ευκαιρία της πρώτης του εμφάνισης στην πεζογραφία με τη νουβέλα Κεφάλια στη σειρά, την οποία γράφει στη μητρική του γλώσσα. Τα εν λόγω «κεφάλια» είναι αυτά των Σοφών τα οποία ένας αυτοδίδακτος, που θεωρεί τον εαυτό του βαθυστόχαστο, θα προσπαθήσει να μελετήσει διαδοχικά μέχρι εξαντλήσεως. Τέσσερις επιπλέον συντάκτες θα συμπληρώσουν τον αρχικό πυρήνα. Το 1935, δύο «βέροι» Θεσσαλονικείς, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης (1908-1983), που τη χρονιά εκείνη δημοσιεύει τον Ανδρέα Δημακούδη-ένας νέος μοναχός, (1935) —ένα τραχύ αφήγημα απελπισίας στο οποίο περιγράφονται τα ψυχικά προβλήματα ενός Έλληνα φοιτητή στο Στρασβούργο, πόλη όπου και ο ίδιος ο Πεντζίκης σπούδασε φαρμακευτική— και ο διακριτικός ποιητής Γιώργος Βαφόπουλος (1903-1996), με την ποιητική συλλογή Τα ρόδα της Μυρτάλης. Το 1936, και για ένα σύντομο χρονικό διάστημα, φθάνει στην ομάδα ο μετρ του ψυχολογικού αφηγήματος Βάσσος Βασιλείου (1915-1985), από την Άρτα. Και στο περιθώριο της λογοτεχνικής παραγωγής του περιοδικού συναντάμε τον γερμανιστή με την υπογραφή Δημ. Στ. Δήμου (1904-1990), μεταφραστή υψηλών προδιαγραφών, ο οποίος δυστυχώς δεν έχει να πει κάτι σημαντικό στις ελάχιστες σελίδες του περιοδικού, τόσο η δουλειά του διαφοροποιείται από αυτή της υπόλοιπης συντακτικής ομάδας: η αξιοσημείωτη μετάφραση του Prosastücke του Κάφκα, μεταξύ 1936 και 1938, ελάχιστη απήχηση θα βρει από τους συγγραφείς των Μακεδονικών Ημερών. Αντίθετα η μεταφραστική του εκδοχή των Σημειώσεων του Μάλτε Λάουριτς Μπρίγκε4 του Ρίλκε το 1939 έρχεται καθυστερημένα σε σχέση με την επιρροή που άσκησε στον νεαρό Ξεφλούδα δέκα χρόνια πριν το ίδιο βιβλίο, στη γαλλική του μετάφραση, που συνοδευόταν από το κείμενο του Αντρέ Ζιντ Οι σημειώσεις του André Walter και συμπλήρωναν ελεύθερα σχόλια του ίδιου του Ζιντ αλλά και του Γάλλου μεταφραστή Maurice Betz.
   Εκτός λοιπόν του Δήμου, αυτοί θα είναι οι «άνθρωποι» του περιοδικού. Ανάμεσά τους οι έξι συγγραφείς που θα δώσουν το απόσταγμα της παραγωγής τους και θα καταστήσουν τις Μακεδονικές Ημέρες ένα χώρο αναγέννησης της ελληνικής μυθιστοριογραφίας του 20ού αιώνα. Aς τους αναφέρουμε λοιπόν αμέσως έτσι όπως μας παρουσιάζονται μέσα από τις σελίδες του περιοδικού και από τα βιβλία που εξέδωσαν, σύμφωνα με τις αισθητικές τους προτιμήσεις και όχι σύμφωνα με τις «εκλεκτικές τους συγγένειες», όπως λέγεται.
   Ο Σπανδωνίδης και ο Γιαννόπουλος επαγγέλλονται την αμφιβολία. Μας μιλούν για το φευγαλέο κάτω από τις μάσκες του Εγώ, για το παιχνίδι του Είναι και του Φαίνεσθαι μέσα από αλλόκοτα διηγήματα όπου ασύνδετα κείμενα μπλέκουν την αγωνία με το χιούμορ, την αίσθηση του παράδοξου με τη σάτιρα του μικροαστισμού. Στην ίδια νοσταλγία του Εγώ συγκλίνουν, με τρόπο διαφορετικό, ο Ξεφλούδας και ο Δέλιος με μια μυθιστορηματική μορφή ελεγείας που οδηγεί πέρα από την ημερολογιακή μυθοπλασία: μια ποικιλία του λυρικού μυθιστορήματος με μια μόνο θεματική, τον επώδυνο χωρισμό δύο εραστών, πρόσχημα με πολλαπλές εκδοχές, μιας διακύμανσης των συλλογισμών και του θρυμματισμού των εικόνων που περιστρέφονται μέσα από ένα πρίσμα φωνών και βλεμμάτων. Διατηρώντας αποστάσεις από τον διανοουμενισμό των πρώτων και τον αισθητισμό των δεύτερων, οι Θέμελης και Πεντζίκης δεν ταράζουν ούτε θέλγουν τον αναγνώστη με την αμφισημία ή την ασάφεια των πραγμάτων. Ως συνεπείς υπαρξιστές βυθίζονται σ’ έναν ακαθόριστο κόσμο· η πειραματική τους πεζογραφία, εξίσου μονοθεματική —η κρίση ενός μοναχικού αγοριού— μοιάζει με ένα μωσαϊκό ακατέργαστων εντυπώσεων, ελεύθερων συνειρμών, σπαράγματα κειμένων που μορφοποιούν σταδιακά και διαμέσου του ίδιου τους του κατακερματισμού, την εικόνα μιας θρυμματισμένης ολότητας.
   Το αμφίσημο, το απροσδιόριστο, το ακαθόριστο —εδώ εντοπίζουμε τις τρεις πτυχές μιας «τέχνης της αβεβαιότητας» που αρνείται τα πυροτεχνήματα της ρεαλιστικής αφήγησης, την καλοδουλεμένη πλοκή και την τυπολογία της. Η ποιητική αυτή του αβέβαιου και του ανολοκλήρωτου συνόλου —όπως εκτίθεται στο πρώτο τεύχος της επιθεώρησης μέσα από μια παράφραση του Edmond Jaloux5, o οποίος είναι ο εκ Παρισίων πνευματικός ηγέτης μιας ολόκληρης «γενιάς»— δεν είναι βέβαια από μόνη της αυθεντική· ιδιαίτερα εξαιρετική ωστόσο θα είναι η συνέπεια με την οποία θα διερευνηθούν από τους έξι συγγραφείς μας οι δυνατότητές της. Με άλλα λόγια, η τάση για την απεξάρθρωση της μυθιστορηματικής αφήγησης (μύθος) υπό την επήρεια ενός υποκειμενικού λόγου διατρέχει την Ελλάδα από το 1936 έως το 1939, από τη Διασπορά του Γιάννη Μπεράτη έως το Το Σόλο του Φίγκαρω του Γιάννη Σκαρίμπα. Αυτό ωστόσο που μετρά είναι ότι το επίκεντρό της βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη κι ότι εδώ διερευνάται ένα σπάνιο στοίχημα για τη γραφή και την ανάγνωση και δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι αυτό γίνεται τη μεριά συγγραφέων-καθηγητών ή υπαλλήλων για τους οποίους η γραφή αντιπροσωπεύει μια δεύτερη ζωή: υπάρχουν πολλοί αντικατοπτρισμοί στην πρόζα τους και ο Σπανδωνίδης στη Ζωή που αγαπά τον εαυτό της6 θα αναπτύξει την ιδέα της «αυτάρκειας» του καλλιτεχνικού κειμένου, μιας τέχνης αποκομμένης από το βίωμα (vita che ama se stessa), που θα δανειστεί από τον Adriano Tilgher7· συγχρόνως, με μια ριζοσπαστική αντίληψη της νεωτερικότητας, διατυπώνει την αυτονομία του υποκειμένου και του έργου το οποίο ανακαλύπτει τον κανόνα του στο εσωτερικό της γλώσσας.

1. To περιοδικό Les Cahiers du Sud ιδρύθηκε το 1925 από τον αυτοδίδακτο συγγραφέα και ποιητή Jean Ballard και φιλοξένησε μερικούς από τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ού αιώνα. Ο Italo Svevo (1861-1928) θεωρείται από τους σημαντικότερους μυθιστοριογράφους του 20ού αιώνα. O Giani Stuparich (1891–1961) συγγραφέας, στρατιωτικός από την Τεργέστη. (ΣτΜ).
1α.Νέα Εστία, 1-1-1933.
1β. Άγρας Τέλλος, «Μια ματιά στη λογοτεχνική Θεσσαλονίκη-Πρόσωπα και κείμενα», Ελληνικά Φύλλα, 5, 7/1935, σ.145.

1γ. Η έκφραση σχετικά με την εκδοτική περιπέτεια των Μακεδονικών Ημερών ανήκει στον Αλκιβιάδη Γιαννόπουλο: «Η αναπροσαρμογή», πρόλογος στο Ο ποιητής Γιώργος Θέμελης, τόμος τιμητικός, Θεσσαλονίκη, 1971.
2. Μακεδονικές Ημέρες, 1938, τχ. 4, σελ. 125.
2α. Ο Πέτρος Σπανδωνίδης (1890-1964) γεννήθηκε στο Βουκουρέστι. Σπούδασε φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην οποία αναγορεύτηκε διδάκτωρ, και εργάστηκε στη Μέση Εκπαίδευση, φθάνοντας ως τον βαθμό του γυμνασιάρχη. Το 1947 υπέβαλε υποψηφιότητα για την έδρα της Nεοελληνικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης χωρίς επιτυχία. Από το 1946 υπήρξε συνεργάτης της ραδιοφωνίας Θεσσαλονίκης, όπου πραγματοποίησε λογοτεχνικές εκπομπές, προβάλλοντας τη θεωρία του για την ευρωπαϊκή διάσταση της νεοελληνικής λογοτεχνίας με έμφαση στο έργο της λεγόμενης γενιάς του τριάντα. (ΣτΜ). Πηγή: Εθνικό Κέντρο Βιβλίου.
3. Nέα Eστία, 1η Δεκεμβρίου 1962, τ. 850, σ. 1710.

3α. Ο Στέλιος Ξεφλούδας γεννήθηκε στην Άμφισσα, πέρασε τα γυμνασιακά του χρόνια στη Θεσσαλονίκη και γράφτηκε στη Φιλολογική Σχολή Αθηνών. Παρακολούθησε επίσης μαθήματα στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (1928). Επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη και ήταν καθηγητής στο Ιταλικό Γυμνάσιο. Κατά τη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού πολέμου υπηρέτησε ως αξιωματικός στο μέτωπο. Το 1941 τοποθετείται στο Υπουργείο Παιδείας στην Αθήνα. Το 1960 το βιβλίο του Εσύ ο κύριος Χ κι ένας μικρός πρίγκιπας έλαβε το Α΄ Κρατικό βραβείο μυθιστορήματος. (ΣτΜ).

4. Rainer Maria Rilke, Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge, 1910. Άρχισε να το γράφει στη Ρώμη το 1904 και «μπορεί να θεωρηθεί ως ο πρόδρομος της γραφής των Υπαρξιστών». (ΣτΜ) πηγή: el.wikipedia.org

5. Σημείωση του Σπανδωνίδη για την K. Mansfield, Μακεδονικές Ημέρες, 1932, 1, σελ. 33. Βλ. Edmond Jaloux, Au Pays du roman, 1931, σ. 174.
6. Μακεδονικές Ημέρες, 1938, 5-7.
7. Adriano Tilgher, Estetica, 1931. O Ιταλός φιλόσοφος και δοκιμιογράφος (1887-1941) μελετητής του πιραντελικού θεατρικού έργου θεωρεί ότι αυτό εκφράζει την αντίφαση μεταξύ Ζωής (La vita) και Φόρμας (La Forma). Την άποψη αυτή θα υιοθετήσει ως δική του ο Πιραντέλλο.(ΣτΜ). Πηγή: wikipedia.org.

*Το κείμενο απουτελεί εκτενές απόσπασμα από το δοκίμιο του καθηγητή Jean Luc Chiappone που δημοσιεύεται στο περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ τχ. 21ό.

Ο Jean Luc Chiappone είναι καθηγητής στη Φρανκφούρτη. Δημοσίευσε δύο βιβλία σχετικά με το θέμα αυτό: Le Mouvement moderniste de Thessalonique, 1932-1939, - t. 1, figures de l’intimisme, - t. 2, figures du cosmopolitisme (εκδόσεις L’Harmattan, Παρίσι, 2006 και 2009), και συμμετείχε σε δυο ομαδικά βιβλία : Autour du roman grec moderne, sept études, dir. H. Tonnet, Mésogeios, 29-30, 2006, et Visages de Salonique au XXe s, dir. S. Sawas, Mésogeios, 34, 2008. Μετάφραση, επιμέλεια Γιώργος Γιαννόπουλος.

Η κατάθεση, εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ

2012-01-09T02:00:00.000-08:00

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ το πρώτο μυθιστόρημα της Κατερίνας Μόντη με τίτλο Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ. Περιληπτικά η υπόθεση: «Τον Ιανουάριο του 2010, δύο αστυνομικοί της Αντιτρομοκρατικής επισκέπτονται στο σπίτι της στην Ικαρία μια γυναίκα, για να της πάρουν κατάθεση. Τι έχουν εναντίον της; Τι τους κρύβει εκείνη; Πώς θα καταλήξει η αναμέτρησή τους να ανασκαλίσει απωθημένα μέχρι και της Μακεδονικής Ιστορίας; Η ανακρινόμενη θα αποφασίσει να γράψει τελικά τη δική της πλέον κατάθεση, όπου αφηγείται και συζητάει για την αριστερά, τις γυναίκες, τον εθνικισμό, τις μειονότητες. Για τις προσωπικές και κοινωνικές μας περιπέτειες και ουτοπίες, σε μια κρίσιμη εποχή για την Ελλάδα και τον κόσμο...»

Η Κατερίνα Μόντη γεννήθηκε στα Γιαννιτσά το 1962. Σπούδασε Ιατρική στη Θεσσαλονίκη και πήρε στη συνέχεια την Παιδιατρική ειδικότητα, που από το 1999 την ασκεί ως γιατρός του ΕΣΥ. Το βιβλίο Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ είναι το πρώτο της μυθιστόρημα.

Εκδηλώσεις ΕΝΕΚΕΝ

2012-01-09T01:59:00.000-08:00

To Νοεμβρίο τoυ 2011 στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο έγινε εκδήλωση-παρουσίαση του 21ού τεύχους του ΕΝΕΚΕΝ. Με την ευκαιρία ο επ. καθηγητής Παναγιώτης Δόικος μίλησε με θέμα : H δοκιμασία της ύπαρξης και ο πολιτισμός του βάθους. Στην ίδια εκδήλωση ο Όμηρος Ταχμαζίδης αναφέρθηκε στις σχέσεις του περιοδικού με τη σύγχρονη φιλοσοφική σκέψη. Παράλληλα η συνεργάτης του ΕΝΕΚΕΝ Τούλα Παπαπάντου μεταφράστρια του βραβευμένου με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας Σουηδού ποιητή Tomas Gösta Tranströmer διάβασε ποιήματά του που είχαν δημοσιευτεί την άνοιξη του 2010. Την ανάγνωση συνόδευσε στο βιολί ο Αχιλλέας Καπλανίδης. Η ομιλία του Παναγιώτη Δόικου θα δημοσιευτεί στο επόμενο, 22ό, τεύχος του ΕΝΕΚΕΝ στο οποίο φιλοξενείται και σημαντικό λογοτεχνικό αφιέρωμα για την Άρτα.

Το παζλ της μετάφρασης, εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ

2012-01-08T12:00:00.000-08:00

Ένα βιβλίο που απευθύνεται σε εκείνους και σε εκείνες που, παρότι χρήστες των μεταφράσεων σε όλη τους τη ζωή, δε φαντάζονται πόσα κρύβονται πίσω από τις φαινομενικά ανώδυνες
λέξεις «μετάφραση», «διερμηνεία» και «υποτιτλισμός» ή «μεταγλώττιση» ούτε τον ανυπολόγιστο αριθμό σελίδων που έχουν γραφεί γι’ αυτές. Ο ζήλος της ενασχόλησης με ζητήματα που
αφορούν τη μετάφραση –και, σε πολύ μικρότερο βαθμό, τη διερμηνεία– έχει αυξηθεί ιδιαίτερα, από τότε που η Μεταφρασεολογία αξίωσε και, εν μέρει, πέτυχε να αντιμετωπίζεται ως αυτό-
νομη επιστήμη, δηλαδή τα τελευταία σαράντα με πενήντα χρόνια. Σε αυτό το διάστημα η Μεταφρασεολογία γνώρισε διαφορετικούς προσανατολισμούς και διαφορετικές προσεγγίσεις, άσκησε τη γοητεία της σε νέους και νέες επιστήμονες, δεν κατόρθωσε, όμως, να συμβάλει ιδιαίτερα στην αναγνώριση του ρόλου των μεταφραστών και των διερμηνέων σε σχέση με τις κοινωνικές εξελίξεις ούτε στη βελτίωση του status του επαγγέλματός τους, το οποίο συνεχίζει να μην αναγνωρίζεται στις περισσότερες χώρες του πλανήτη. Στο βιβλίο κυριαρχεί η δυαδική μορφή ανεκδοτολογικού και θεωρητικού λόγου, που επιδιώκει να υπομνήσει τη συνεχή εναλλαγή ανάμεσα σε δύο γλώσσες και δύο πολιτισμούς, την οποία βιώνει οποιοσδήποτε ασχολείται με κάποια μεταφραστική δραστηριότητα. Η εικόνα της μετάφρασης ως ειδώλου –τόσο του πρωτοτύπου όσο και της εποχής της, του ίδιου του μεταφραστή αλλά και του είδους της μετάφρασης– η οποία εμφανίζεται σε όλα τα πεδία που εξετάζονται, υπενθυμίζει συνεχώς το στιγμιαίο –και κατά κάποιον τρόπο απατηλό– χαρακτήρα κάθε μεταφράσματος. Έτσι, παρά τη διαφορετική τους θεματολογία, τα κεφάλαια του βιβλίου συνομιλούν
μεταξύ τους, για να υπογραμμίσουν τα κοινά χαρακτηριστικά τα οποία διέπουν τη διαδικασία, τα προβλήματα και τη μεθοδολογία που εξετάζουν. Μοιάζει με αυτόν τον τρόπο να συντίθεται ένα «παζλ» –λέξη δάνεια και, σε πείσμα της μετάφρασης, αμε-
τάφραστη– από παρόμοιες κι ωστόσο διαφορετικές δραστηριότητες με γνωστές και άγνωστες πτυχές, όπως άγνωστη παραμένει εν πολλοίς και η πολυπλοκότητα του μεταφραστικού εγχειρήματος.

Η Ανθή Βηδενμάιερ είναι πτυχιούχος μεταφράστρια (πανεπιστήμιο Μάιντς της Γερμανίας) για τη γερμανική, την ισπανική και την αγγλική γλώσσα. Η διδακτορική διατριβή της (Καποδι-
στριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας) έχει ως θέμα τη μετάφραση της ποίησης. Εργάστηκε ως μεταφράστρια και διερμηνέας συνεδρίων για περισσότερα από είκοσι χρόνια. Έχει μεταφράσει λογοτεχνικά και επιστημονικά έργα για εκδοτικούς οίκους στην
Ελλάδα καθώς και μεγάλο αριθμό τεχνικών, οικονομικών και νομικών κειμένων. Συνεργάστηκε στην έκδοση του νέου ελληνογερμανικού και γερμανοελληνικού «Μεγάλου Λεξικού PONS» (2008). Δημοσιεύει επιστημονικά άρθρα, βιβλιοκρισίες μεταφρα
σεολογικών έργων και συμμετέχει με ανακοινώσεις σε μεταφρασεολογικά συνέδρια και εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Διετέλεσε πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Μεταφραστών (2002-2006). Δίδαξε μετάφραση στο «ΕΚΕΜΕΛ», στο “Ινστιτούτο Goethe” Θεσσαλονίκης και σε πανεπιστήμια της Γερμανίας. Σήμερα διδάσκει μετάφραση λογοτεχνικών και ειδικών κειμένων, υποτιτλισμό και διερμηνεία, ως επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και
Φιλολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Εαρινή Ισημερία, εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ

2012-01-08T11:58:00.000-08:00

O Μανώλης Αλυγιζάκης γεννήθηκε στο χωριο Κολυμπάρι δυτικά απο τα Χανιά της Κρήτης το 1947. Όταν ήταν σε παιδικη ηλικία η οικογένεια του μετακόμισε στη Θεσσαλονίκη πρώτα και μετα στην Αθήνα όπου εσπούδασε παίρνοντας πτυχίο Πολιτικών Επιστημών απο το Πάντειο Πανεπιστήμιο. Υπηρέτησε τη στρατιωτικη του θητεία για δυο χρόνια κι ύστερα μετανάστευσε στο Βανκούβερ του Καναδα όπου ζει ώς τώρα. Παρακολούθησε αγγλικη φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Σαϊμον Φρεϊζερ. Έχει γράψει τρία μυθιστορήματα, ένα μεγάλο αριθμό βιβλίων ποίησης που άρχισαν να εκδίδονται τα τελευταία χρόνια, αρκετά άρθρα, διηγήματα και μελέτες στα αγγλικά και στα ελληνικά που έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά, ανθολογίες και εφημερίδες, Μετα απο χρόνια δουλειάς ως βοηθός σιδηρουργού, εργάτης στα τρΕνα, ταξιτζής και χρηματιστής. πήρε σύνταξη και τώρα ζει σΕ προάστιο του Βανκούβερ ΤΟΥ ΚΑΝΑΔΑ που ασχολείται με το γράψιμο, τον κήπο του και με ταξίδια. ΤΟ 2006 ίδρυσε τον εκδοτικο οίκο Libros Libertad. Ποιήματα του απο την ανέκδοτη συλλογή Νόστος και Άλγος απόσπασαν το δεύτερο βραβείο στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ του οργανισμού του Ωδείου Φουντούλη του 2011 και διήγημά του με τίτλο «Γενέθλια» απόσπασε το τρίτο βραβείο του ίδιου διαγωνισμού.

Γιώργου Γιαννόπουλου Τά τύμπανα της Ἀφρικῆς. Cesária Évora In memoriam

2011-12-18T12:21:00.000-08:00

Τά τύμπανα της Ἀφρικῆς

Ἡ ποίηση τοῦ Mίλτου Σαχτούρη
δέν γίνεται τραγούδι
γιατί ἡ ζωή ἀναπτύσσεται βουβά.

Ἡ ζωή ἀνθίζει
ὅπως ἐντός μας πάλλεται ὁ ἦχος
τό ἐλάχιστο τῆς καρδιᾶς
ὁ ρυθμός τοῦ τυμπάνου.

Aὐτός, ὅπως οἱ στῖχοι τοῦ Σαχτούρη,
ὁρίζει τή σιωπή
τή ραχοκοκαλιά τῆς μελωδίας
κι ἔπειτα ἔρχεται ὁ χρόνος.

Tά τύμπανα τῆς Ἀφρικῆς
εἶναι ἡ σιωπή τοῦ διαστήματος
κι ἡ φωνή τῆς Σεζάρια Ἐβόρα
ἡ κορδέλα
τῆς ζωῆς καί τοῦ θανάτου.

Ἀπό τήν ποιητική συλλογή ΤΟ ΘΕΡΟΣ ΤΩΝ ΒΡΟΤΩΝ

εκδ. ΕΝΕΚΕΝ, Θεσσαλονίκη 2010

Οι «πορφυρογέννητοι» και ο «πατριωτισμός των ηλιθίων». Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-12-13T13:16:00.000-08:00

Ο πατριωτισμός: Οι εκπρόσωποι της πολιτικής τάξεως επιχειρούν να συγκαλύψουν τα αδιέξοδο στο οποίο οδήγησαν τον τόπο με τη διαρκή επίκληση της λέξης πατριωτισμός. Ο βρετανός θεωρητικός των λεγόμενων «πολιτιστικών σπουδών» (“Cultural Studies”) Stuart Hall διατύπωσε το όρο «πατριωτισμός των ηλιθίων» για να περιγράψει μια μορφή χοντροκομμένου αντι-ιμπεριαλισμού.

Κάτι παρόμοιο φαίνεται ότι εκτυλίσσεται σήμερα στη χώρα μας. Και ενώ ο τόπος καταρρέει και οι κίνδυνοι εξαθλίωσης του μεγαλύτερου τμήματος του ελληνικού λαού είναι προ των θυρών, ο «πατριωτισμός των ηλιθίων» πλειοδοτεί σε «αντιευρωπαϊκές», «αντιδυτικές», «αντιγερμανικές» κ.λπ. κορώνες και δε θάβει απλώς κάθε δυνατότητα αντίδρασης και κάθε ελπίδα για ανόρθωση, αλλά προλειάνει με τη στάση του ακόμη χειρότερες καταστάσεις.

Η φασιστίζουσα γλώσσα: Ο δημόσιος βίος εκτρέπεται διαρκώς και ολισθαίνει σε αντιδημοκρατικές κακοτοπιές. Δε χρειάζεται να είναι κανείς φασίστας, για να φέρει η πολιτική του γλώσσα έκδηλα στοιχεία φασιστικής ρητορικής.

Σε περιόδους κρίσεως οι λέξεις αποκτούν επικίνδυνη αιχμηρότητα. Όταν δημοτικός σύμβουλος αποδίδει το χαρακτηρισμό «τουρκολάγνος» (Βενιαμίν Καρακωνστάνογλου) στο δήμαρχο Θεσσαλονίκης, εκούσια ή ακούσια διαβαίνει το κατώφλι της παραφασιστικής πολιτικής πράξης. Ο ανυποψίαστος θεατής/ακροατής της συγκεκριμένης ρητορικής, παραλαμβάνει το ακόλουθο μήνυμα: στο δημοτικό συμβούλιο υπάρχουν πιθανοί «προδότες».

Το πρώτο βήμα προς τη γλώσσα και τη μανιχαϊστική «θεώρηση» της φασιστικής ιδεολογίας έχει πραγματοποιηθεί: από τη μια οι «καλοί» Έλληνες και από την άλλη οι «προδότες». Η φασιστική παρεκτροπή σιτίζεται διαρκώς από το διφορούμενο: «δεν τον κατονομάζω ως προδότη, αλλά μπορεί και να είναι με αυτά που κάνει»! Με τον τρόπο τούτο περνάμε στην απροκάλυπτη φασιστική «θεώρηση»: η εσωτερική μας πολιτική κατάσταση ορίζεται από «ανδρείους Έλληνες» και «άνανδρους προδότες».

Το ενδιάμεσο: Ο προθάλαμος της ανοικτής φασιστικής πράξης συγκροτείται από ένα συγκεχυμένο ιδεολογικό σύμφυρμα μεγαλοανδρισμού (ενδεικτικότατα τα ανάλογα, κατά καιρούς, ρητορικά φληναφήματα του Στέλιου Παπαθεμελή και του Κώστα Γκιουλέκα), άφθονης κινδυνολογίας, ανέξοδου εθνικού μεσσιανισμού: με κοινό παρανομαστή δίπλα στην ολότελη σύγχυση τον πλήρη ανορθολογισμό. Η επίκληση των «λόγων» ενός αστοιχείωτου μοναχού, ανάγνωσμα αγράμματων υπερηλίκων, από δημοτικούς συμβούλους (Στέλιος Παπαθεμελής, Κώστας Καζαντζίδης), ως πολιτικό επιχείρημα καταδεικνύει ότι έχουν παραβιασθεί οι θύρες της στοιχειώδους πολιτικής λογικής.

Οι ρίζες: Τούτη η σκοταδιστική έκπτωση του δημόσιου λόγου δεν προέκυψε μονομιάς. Κανένα κοινωνικό φαινόμενο δε δημιουργείται ex nihilo. Η στοιχειώδης λογική έχει υποσκαφθεί από χρόνια: με την ακατάσχετη, για παράδειγμα, ιδεοληπτική φλυαρία περί ορθοδοξίας, τη ρητορεία για τη λεγόμενη «καθ΄ ημάς Ανατολή» και το φανατικό «αντιδυτικισμό» του νεορθόδοξου αναθεμελιωτισμού (φονταμενταλισμού).

Η διάχυση του παραλογισμού σε πλείστες όσες εκφάνσεις της ελληνικής δημοσιότητας είναι απόρροια και των επιδράσεων του τελευταίου, ο οποίος πριμοδοτήθηκε παντοιοτρόπως από τις καθεστωτικές πολιτικές δυνάμεις.

Το παρελθόν των υπόγειων ιδεολογικών διασυνδέσεων είναι εξαιρετικώς ενδιαφέρον. Ο νεορθόδοξος ανορθολογισμός δεν προήλθε αποκλειστικώς από τα σπλάχνα των παρεκκλησιαστικών οργανώσεων (Χρήστος Γιανναράς), αλλά και από την αστικών κοινωνικών καταβολών κομμουνιστική αριστερά (Κωστής Μοσκώφ, Κώστας Ζουράρις).

Οι συνέπειες: Και εάν στις παρυφές του πολιτικού συστήματος κερδίζουν έδαφος τα παραφασιστικά μεγαλοανδρικά στερεότυπα, στον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος επιβεβαιώνεται καθημερινώς με τον πιο έκδηλο τρόπο η επιβολή του παραλόγου επί της λογικής. Ο «πατριωτισμός των ηλιθίων» εκφράζεται και με τα γελοία ερωτήματα στη Βουλή εάν και κατά πόσο υπόκεινται οι Έλληνες σε «ψεκασμό με ηλιθιογόνα»!

Οι «πορφυρογέννητοι»: Το μεγαλοανδρικό ιδεολόγημα επιδοτεί πολιτικώς το «σύνδρομο του πορφυρογέννητου». Τούτο αφορά στο είδος του πολιτικού εκκοινωνισμού και στην πολιτική νοοτροπία διαφόρων γόνων της πολιτικής ολιγαρχίας, οι οποίοι αντιμετωπίζουν τη χώρα σαν παιχνίδι στα κακομαθημένα χέρια τους. Γύρω τους σχηματίζονται «αυλές» από «συνοδοιπόρους», «φίλους», «συναγωνιστές», παντός είδους κόλακες, τυχοθήρες, φαύλους και φαυλεπίφαυλους κοινωνικούς αναρριχητές - για να σώσουν τη χώρα!

Οι «θεωριστές»: Ο Γκαίτε στο έργο του για τα χρώματα («Farbenlehre») αναφέρεται σε κάποιο σημείο στους «θεωριστές». Άτομα τα οποία δημιουργούν τις δικές τους «θεωρίες» χωρίς να έχουν εντρυφήσει σε έναν τομέα με επιστημονικό τρόπο, χωρίς να έχουν ερευνήσει. Από παρόμοιους «θεωριστές» κυριαρχείται ιδεολογικοπολιτικώς η σημερινή Ελλάδα. Και δεν υπάρχει διάκριση ανάμεσα σε Δεξιά και Αριστερά: ο κατήφορος της χώρας συνοδεύεται από τις τυμπανοκρουσίες και τις μεγαλοστομίες των ιδεολογικοπολιτικών «ψευδοθεωρήσεων» διαφόρων «θεωριστών».

Η κριτική σκέψη συνθλίβεται καθημερινώς στις συμπληγάδες του παραλογισμού και της εργαλειακής λογικής των κομματικών συμφερόντων.

Ο καπνός και η Θεσσαλονίκη. Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-12-13T13:10:00.000-08:00

Ο καπνός και η Θεσσαλονίκη

Το ίχνος: Η οσμή είναι ένα ίχνος. Εντοπίζεται και καταγράφεται από την αίσθηση της όσφρησης. Αναγνωρίζουμε φυσικά ή τεχνητά πράγματα και από το ίχνος της οσμής τους. Παρομοίως προσδιορίζουμε ενίοτε και διάφορους αστικούς χώρους. Οι οσμές αφήνουν τα ίχνη τους και στο σώμα των πόλεων. Μια πόλη έχει τις οσμές της, όπως το σώμα μιας γυναίκας ή ενός άνδρα, όπως ο εσωτερικός χώρος ενός σπιτιού ή ενός διαμερίσματος. Οι περιοχές των πόλεων έχουν τις δικές τους οσμές. Σε ορισμένες υπάρχουν κυρίαρχες μυρωδιές, οι οποίες συνδέονται με τις ασχολίες των κατοίκων τους.

Η οσμή: Κανείς δεν πρέπει να υποτιμά την παιδική παρατηρητικότητα. «Εδώ μυρίζει σαν την Καβάλα…», παρατηρούσε ο γιός μου ήδη από την προσχολική του ηλικία, όποτε προσπερνούσαμε το κτίριο της «Αυστροελληνικής» επί της οδού Τσιμισκή. Και σαν «έξυπνος» ενήλικος του έκοβα τη φορά με τη φράση, «είναι η θάλασσα…».

Όταν κάποια στιγμή αναγγέλθηκε η «ανακατασκευή» της «Αυστροελληνικής» και κλήθηκα να γράψω ένα ρεπορτάζ για γερμανόφωνη εφημερίδα, αντιλήφθηκα ότι η φράση «μυρίζει σαν την Καβάλα» αφορούσε στη μυρωδιά του… καπνού. Το παιδί είχε ταυτίσει τη μυρωδιά της συγκεκριμένης περιοχής με τη χαρακτηριστική οσμή της Καβάλας, την οσμή του καπνομάγαζου.

Ο καπνός: Πολλές φορές έκτοτε συλλογίστηκα τη σημασία του καπνού για την Θεσσαλονίκη και τις άλλες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Εάν σήμερα προσπαθούσαμε να σκιαγραφήσουμε την ιστορική πορεία του βορειοελλαδικού χώρου και της Θεσσαλονίκης θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε, οπωσδήποτε, την ιστορία του καπνού και της σημασίας του για την ευρύτερη περιοχή. Δε νομίζω ότι μπορούμε να αντιληφθούμε την ιστορία της Θεσσαλονίκης στον 20^ου αιώνα, χωρίς να επισημάνουμε τον καταλυτικό ρόλο, τον οποίο έπαιξε ο καπνός στις οικονομικές, κοινωνικές και διεθνοπολιτικές της σχέσεις. Για την Θεσσαλονίκη ο 20^ος αιώνας ήταν ο αιώνας του καπνού.

Η απώθηση: Κάποτε η πόλη κινούνταν στο ρυθμό του. Η μείωση της καπνοπαραγωγής και της επεξεργασίας των καπνών έχουν εξοστρακίσει από τη συλλογική μνήμη των ανθρώπων της πόλης τη σημασία του συγκεκριμένου προϊόντος. Παρελθόν ανεπίστρεπτο τα καπνεργοστάσια, οι καπνέμποροι, οι μεσάζοντες, οι καπνεργάτες και οι καπνεργάτριες. Πρόκειται για μια μνήμη απωθημένη. Σποραδικές είναι και οι αναφορές στη λογοτεχνία και την ποίηση. Δεν έχω βρει κάτι ανάλογο με την πρώιμη ποίηση του Πρόδρομου Μάρκογλου για τον καπνεργατικό κόσμο της Καβάλας.

Το προϊόν: Η περί τον καπνό ασχολία ανάγεται στην εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αποτελούσε σημαντικό παράγοντα σύνδεσης της ευρύτερης περιοχής και της Θεσσαλονίκης με την Μεσευρώπη. Σημαντικά αρχιτεκτονικά ίχνη τούτης της σχέσης δε συναντάμε μόνο στην Θεσσαλονίκη, όπως το κτίριο της «Αυστροελληνικής», αλλά και σε ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το περίφημο Yenidze («Γιαννιτσά)» στην Δρέσδη.

Η προσάρτηση του βορειοελλαδικού χώρου στο Ελληνικό Βασίλειο προσέφερε μια νέα πλουτοπαραγωγική πηγή, η οποία ενίσχυε τα μέγιστα το οικονομικώς καχεκτικό ελληνικό κράτος. Η παρουσία των καπνεμπόρων και των καπνεργατών έδινε ιδιαίτερο χρώμα στην πόλη. Η καπνεργασία ήταν η σημαντικότερη βιομηχανική δραστηριότητα της.

Προτάσεις: α) Ο χώρος στη συμβολή των οδών Εγνατίας και Ε. Βενιζέλου να διαμορφωθεί με κεντρικό άξονα το μνημείο για το Μάη του ’36. Η στάση του μετρό να αφιερωθεί στην εξέγερση του εργατόκοσμου της Θεσσαλονίκης και να αρχιτεκτονηθεί εσωτερικώς με κεντρική αναφορά στα συγκεκριμένα γεγονότα.

β) Να δημιουργηθεί μουσείο για τον καπνό σε συνεργασία με καπνοβιομηχανίες. Για τη στέγαση να αναζητηθούν αχρησιμοποίητοι χώροι πρώην καπνεργοστασίων .

γ) Να καθιερωθεί ειδική υποτροφία για την επιστημονική έρευνα σε ζητήματα που αφορούν την ιστορική παρουσία της συγκεκριμένης δραστηριότητας και τις επιπτώσεις/επιδράσεις της στην οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική και την τέχνη.

δ) Να τοποθετούνται καπνόφυτα ως διακοσμητικά σε πάρκα της πόλης – τα άνθη του καπνού είναι εντυπωσιακά και η ανθοφορία τους διαρκεί αρκετό χρονικό διάστημα- για να υπενθυμίζουν τη σχέση της πόλης με το συγκεκριμένο είδος φυτού.

ε) Επ΄ ευκαιρία της επετείου της προσάρτησης της Θεσσαλονίκης στο Ελληνικό Βασίλειο να διοργανωθεί επιστημονικό συνέδριο με θέμα τον καπνό (οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική) και τη συμβολή του στη διαμόρφωση της εικόνας της Θεσσαλονίκης κατά τη διάρκεια του 20^ου αιώνα.

Guy Debord, τελευταίος στρατηλάτης της Επανάστασης;

2011-12-11T12:57:00.000-08:00

Guy Debord, τελευταίος στρατηλάτης της Επανάστασης;

Hμέρα : 16 Δεκεμβρίου 16.00 – 20.00

Χώρος : Aίθουσα Γ. ΝΕΧΑΜΑ, Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης (2^ος όροφος)

Τι έχει απομείνει σήμερα, από τις έννοιες που είχαν ξεσηκώσει κοινωνικά και καλλιτεχνικά κινήματα της Ευρώπης και τους πρωτεργάτες του Μάη του 68, όπως το σύνθημα Κάτω η θεαματική κοινωνία των προϊόντων, Το «θέαμα είναι ο ύπνος της ζωής, Μην δουλεύετε ποτέ, Η νέα ομορφιά είναι μια κατάσταση που θα είναι μεταβατική και βιωμένη; Στη συζήτηση που διεξάγεται τελευταία σχετικά με την μεγαλύτερη κρίση της ιστορίας του καπιταλιστικού συστήματος, ο λόγος και η επαναστατική σκέψη του Guy Debord (1931-1994) με θέμα τη συσχέτιση της παραγωγής εικόνων με την συσσώρευση του πλούτου σε μια «Κοινωνία του θεάματος», καταλαμβάνει αναμφισβήτητα μια επίκαιρη προσέγγιση. Ένα από τα μεγαλύτερα ανατρεπτικά πνεύματα του περασμένου αιώνα, με εξαιρετική διορατικότητα και ιστορική συνείδηση, ο Guy Debord, οργάνωσε διεθνιστικές ομάδες (Διεθνής Καταστασιακή), έμπνευσε κινήματα (κίνημα των Λεττριστών) και διεύθυνε περιοδικά, που αντιστάθηκαν σε κάθε τι που στρεφόταν εναντίον της ελεύθερης και δημιουργικής ζωής. Γοητευτική προσωπικότητα, άνθρωπος της περιπέτειας, της περιπλάνησης και του πάθους, κινηματογραφιστής της αφύπνισης και της καταγγελίας, εναντιώθηκε όπως λίγοι στη βιομηχανοποίηση της τέχνης. Δεν επιδίωξε ποτέ την κοινωνική αποδοχή και τον αποκαλούσαν «στρατηγό», ως ο αόρατος αλλά πανταχού παρόν καθοδηγητής στις διάφορες ομάδες του.

Στα πλαίσια του εορτασμού των 80 χρόνων από την γέννηση του, το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης οργανώνει στρογγυλό τραπέζι για να τιμήσει τον κορυφαίο στοχαστή της Γαλλικής διανόησης του 20 αιώνα με ομιλητές τους Christian Thimonier, Γενικός Πρόξενος της Γαλλίας στην Ελλάδα και Διευθυντής του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης, Αγγελική Γραμματικοπούλου, επιμελήτρια εκθέσεων και διδάσκουσα Τμήματος Κινηματογράφου Α.Π.Θ., Δημήτρης Κοσμίδης, ιστορικός ανθρωπολόγος, Σπύρος Μαρκέτος, ιστορικός, Επίκουρος καθηγητής Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ, Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης, συγγραφέας, Βασίλης Μπαλάσκας, εικαστικός καλλιτέχνης.

Το στρογγυλό τραπέζι πλαισιώνεται από την έκθεση Le temps Spectaculaire και από τη περφόρμανς της ομάδας "horror vacui" (Άκης Κερσανίδης, Ισαβέλλα Μαρτζοπούλου, Στέργιος Μπαρές, Μαρία Οικονόμου, Χρύσα Τζελέπη) με τίτλο

" Όμορφα παιδιά, η περιπέτεια πέθανε!!"

Με την υποστήριξη του περιοδικού "ΕΝΕΚΕΝ".

Η έκθεση Le Temps spectaculaire (Θεαματική εποχή) εντάσσεται στο πρόγραμμα φιλοξενούμενων δράσεων της 3ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης (γενικός τίτλος «Παλιές Διασταυρώσεις-Make it new», διάρκεια: 18.09-18.12.2011) η οποία διοργανώνεται από την «Κίνηση 5 Μουσείων Θεσσαλονίκης» (Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών ΑΠΘ).

Λεωφόρος Στρατού 2^Α, Tél. 2310 821 231

Ωρες λειτουργίας : Δε-Πα : 10.00 - 13.00 και 17.30 - 20.30, Σα : 10.00 - 13.00

Διοργάνωση – Παραγωγή : Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης

Με την υποστήριξη του Γενικού Προξενείου της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη

2011-11-23T04:41:00.000-08:00

Το κοινοβουλευτικό πραξικόπημα και η ασύμμετρη συμφωνία των καθεστωτικών κομμάτων. Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-11-18T09:51:00.000-08:00

Ο εκπεσμός: Ζούμε στιγμές πολιτικής παραλογίας και ηθικού εκπεσμού. Η μεταφυσική υποκρισία βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Η χώρα ολισθαίνει σε κακοτοπιές και το μέλλον της προοιωνίζεται σκοτεινό. Υποβαθμίζεται το κοινοβούλιο και επιβάλλεται πραξικοπηματικά ένας τραπεζίτης ως πρωθυπουργός της χώρας. Το διαρκές έγκλημα εις βάρος των θεσμών του δημοκρατικού μας πολιτεύματος συντελείται προ των οφθαλμών μας.

Η συμφωνία: Το πραξικόπημα δεν προέκυψε τυχαίως. Συντελέστηκε με απόλυτη μεθοδικότητα και ακρίβεια. Οι πολιτικοί φορείς του παλαιοκομματικού κατεστημένου φρόντισαν να μην αφήσουν κανένα περιθώριο στον ελληνικό λαό. Ο καταμερισμός εργασίας και η διανομή των ρόλων υπήρξαν ιδανικοί. Τα αντανακλαστικά αυτοσυντήρησης των παλαιοκομματικών μηχανισμών λειτούργησαν σε πλήρη συντονισμό και προέκυψε η ασύμμετρη συμφωνία.

Το φαινομενικό θέατρο του παραλόγου το οποίο παρακολουθήσαμε όλες τις μέρες πριν το πραξικόπημα ενορχηστρωνόταν λεπτό προς λεπτό. Οι αλεπούδες του μακιαβελισμού, όλων των κομματικών αποχρώσεων, συντονίστηκαν ασυνείδητα και ενστικτωδώς με ένα και μοναδικό κριτήριο: να μη διαταραχθεί το status quo της πολιτικοκομματικής τάξης. Και μάλλον το πέτυχαν. Η αόρατη χείρα της αυτοσυντήρησης οδήγησε στην ασύμμετρη κομματική συμφωνία.

Το σκηνικό: Οι κατά φαντασία σοσιαλιστές απαλλάχτηκαν από την απόλυτη ευθύνη των πράξεών τους, αφού τώρα μοιράζονται μαζί με άλλους το βάρος της απόφασης σε κρίσιμα ζητήματα. Για να διασώσουν το ισχνό πολιτικό τους σαρκίο δέχθηκαν ακόμη και τον εξευτελισμό να «παραδώσουν» ως πολιτικό υφιστάμενο - κάτι σαν ένα είδος πολιτικού αιχμαλώτου- στον γνωστό «πελεκηφόρο» της ακροδεξιάς υψηλόβαθμο πολιτικό στέλεχος του κόμματός τους.

Οι ιδεοληπτικοί της υπερσυντηρητικής αξιωματικής αντιπολίτευσης τυφλωμένοι από το πάθος για εξουσία και παρασυρμένοι από την έκδηλη μνησικακία του πρώην αποστάτη αρχηγού τους και την ασίγαστη του επιθυμία για θριαμβευτική επάνοδο - ο άνθρωπος είναι διαρκής εθνικός κίνδυνος- αγνόησαν όλες τις διακινδυνεύσεις και βύθισαν ακόμη περισσότερο τη χώρα στο χάος και τον όλεθρο, ασκούμενοι σε μια παράλογη πολιτική εκδοχή του «εντός εκτός και επί τα αυτά». Τα άτομα ονειρεύονται υπουργικούς θώκους και καλύπτονται πίσω από τη «μεταφυσική υποκρισία» περί σωτηρίας της πατρίδος και άλλα γλυκανάλατα.

Οι κατά φαντασία επαναστάτες και εκφραστές των δικαίων του λαού διατήρησαν την καθαρότητά τους και αποκόμισαν ως λεία από τούτη την άτυπη συμφωνία τη διαχείριση του «πεζοδρομίου» και τη γραφειοκρατική τους νομενκλατούρα άθικτη και αναμφισβήτητη, εκτός τούτων ικανοποίησαν και τη «μεταφυσική υποκρισία» των χαμηλόβαθμων στελεχών και οπαδών τους περί επαναστάσεως και άλλα παρωχημένα μεσσιανικά.

Οι μισάνθρωποι του πολιτικού συστήματος έκαναν με μιας το άλμα στην κυβερνητική εξουσία. Το παλαιοκομματικό καθεστώς εξαναγκάζει τον ελληνικό λαό στο σύνολό του να δεχθεί ως θεσμικούς παράγοντες τα «πολιτικά» και ηθικά απολειφάδια της κοινωνίας μας. Εκπεσμός και όνειδος για την Ελληνική Δημοκρατία λίγες μέρες πριν τον εορτασμό της επετείου της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Ovem committere lupo.

Οι περίφημοι ριζοσπάστες και ανανεωτές της παλαιοκομματικής Αριστεράς, αποδείχτηκαν για άλλη μια φορά τα τελευταία χρόνια ότι είναι μια πολιτική καρικατούρα χωρίς σπονδυλική στήλη. Το διαρκές ολίσθημα της χώρας προς τη συντήρηση και την καταστροφή είναι και δικό τους επίτευγμα. Ανεύθυνοι μικροαστοί, κομματικοί γραφειοκράτες, αποφάσισαν για άλλη μια φορά με γνώμονα τις ιδεοληψίες και τη «βόλεψή» τους.

Last but not least, οι νεόκοποι Οικολόγοι πρόφτασαν να αποδείξουν ότι είναι εξίσου «Ελληνάρες», όπως και οι υπόλοιποι παλαιοκομματικοί. Απέρριψαν και αυτοί, οι λαλίστατοι υπερασπιστές της άμεσης δημοκρατίας, την πρόταση για δημοψήφισμα. Μοναδικό τους γνώμονα είχαν τις δημοσκοπήσεις, τις πιθανές έδρες στο κοινοβούλιο και τον «εαυτούλη» τους.

Η συμφωνία: Η πρόταση για δημοψήφισμα έφερε κάποια αναστάτωση. Αλλά οι αντιδράσεις ήταν γνωστές εκ των προτέρων. Η διάταξη των παλαιοκομματικών δυνάμεων και οι θέσεις τους δεδομένες. Ο δρόμος για ένα βελούδινο πραξικόπημα κοινοβουλευτικού τύπου προϋπέθετε την απόρριψη της πιο δημοκρατικής λύσης. Η πρόταση υποβλήθηκε δημοσίως για να απορριφθεί δημοσίως και να έχουν όλοι ένα άλλοθι, μια δικαιολογία. Όπως ακριβώς και έγινε με όλους τους τύπους της κοινωνίας του θεάματος: δηλώσεις, αντιδηλώσεις, κρίσεις, επικρίσεις, προτάσεις, αρνήσεις, διαβουλεύσεις, διαπραγματεύσεις… Τα τανκς αυτή τη φορά δεν βγήκαν στους δρόμους, μπήκαν μέσω της τηλεόρασης απευθείας στο σαλόνι του σπιτιού μας, με όλους τους κοινοβουλευτικούς τύπους. Η πολυφωνική και πολυκομματική δικτατορία των παλαιοκομματικών σχηματισμών επιβλήθηκε αναίμακτα. Τα «θύματα» θα τα αναζητάμε σε λίγα χρόνια στις στατιστικές του θανάτου, των ιατρικών δελτίων και της μετανάστευσης: επιχειρηματίας αυτοκτόνησε, νεαρός νεκρός σε ληστεία, νήπια υποσιτίζονται, ηλικιωμένοι χωρίς ιατρική περίθαλψη, νέοι επιστήμονες εγκαταλείπουν τη χώρα κ.ο.κ.

Η γνώμη όλων αυτών και εκατομμύρια άλλων ήταν περιττή για την ανεύθυνη νομενκλατούρα της πολιτικής τάξης της χώρας. Είναι προφανές ότι κάτι πρέπει να γίνει…

ΔΕΠΘΕ: Διαφαίνεται αδιέξοδο… Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-11-07T14:04:00.000-08:00

Η απευθείας μετάδοση: Οι απευθείας μεταδόσεις των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου θα μπορούσαν να θεωρηθούν δημοκρατική κατάκτηση, αλλά δεν είναι. Η εύκολη λύση παρουσιάζεται ως δημοκρατικό άνοιγμα, η πολιτική ολιγωρία ως δημοκρατική ευαισθησία. Η κατάσταση βολεύει τους πάντες: η διοίκηση του δήμου επικαλείται το νέο αέρα “δημοκρατίας” στην πληροφόρηση, οι εργαζόμενοι συνεχίζουν με την ίδια “ευσυνειδησία” τη δουλειά τους και φυσικά οι δημοτικοί σύμβουλοι, όλων των παρατάξεων, υποδύονται διάφορους ρόλους - άλλοτε του αγανακτισμένου πολίτη, άλλοτε του ειδήμονα και ειδικού, άλλοτε του οπαδού ποδοσφαιρικής ομάδας, άλλοτε του θρήσκου υπερπατριώτη, άλλοτε του προστάτη των φτωχών και αδυνάτων, άλλοτε του “καρπερού” οικογενειάρχη, κ.ο.κ.

Ο φόβος της ευθύνης: Το παλιό διεφθαρμένο καθεστώς “ενημέρωσης” αντικαταστάθηκε από μια κατάσταση ευθυνοφοβίας. Η πρόφαση της μη-ανάμειξης στα ζητήματα των δημοσιογράφων αποσκοπεί στην απόσειση των ευθυνών και στην αδυναμία ανάληψης πρωτοβουλιών, επειδή δεν υπάρχει σχέδιο για το μέλλον της επιχείρησης και πιο συγκεκριμένα της τηλεόρασης. Ο προσανατολισμός του μέσου δεν είναι αρμοδιότητα των δημοσιογράφων, αλλά της πολιτικής αρχής.

Η έλλειψη σχεδίου και οράματος αναδεικνύει την κομπογιαννίτικη τακτική της απευθείας μετάδοσης των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου ως μια κάποια … λύση του προβλήματος της τοπικής δημοσιότητας. Οδηγούμαστε σε αδιέξοδο και προβλέπονται δυσάρεστα επακόλουθα. Και οι ευθύνες βαρύνουν όλες τις πτέρυγες του δημοτικού συμβουλίου.

Η “τεχνοκρατική” επίφαση που επιχειρείται να δοθεί στις αποφάσεις για το μέλλον του μέσου, αναδεικνύει το φόβο μπροστά στην ευθύνη λήψης καθοριστικών αποφάσεων. Έτσι, η αναγκαία πολιτική σύγκρουση αναβάλλεται επ΄ αόριστον.

Η τοπική δημοσιότητα: Η απευθείας τηλεοπτική μετάδοση των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου δημιουργεί την ψευδαίσθηση της ενημέρωσης, Δεν υπάρχει, όμως, ακατέργαστη ενημέρωση. Έτσι, το πρώτο ζητούμενο για τη δημοτική τηλεόραση είναι η επεξεργασμένη ενημέρωση – η πληροφόρηση. Μόνο οι επεξεργασμένες ειδήσεις συγκροτούν πληροφορία. Εδώ έγκειται το πρόβλημα και η ευθύνη για τη νέα διοίκηση της Δημοτικής Εταιρίας Πληροφόρησης. Η απευθείας μετάδοση των συνεδριάσεων αποτελεί μια αμήχανη απάντηση της νέας δημοτικής αρχής σε ένα απαρχαιωμένο προπαγανδιστικό καθεστώς, αλλ' επ' ουδενί αποτελεί απάντηση στο ζήτημα της τοπικής δημοσιότητας με το οποίο είναι συνυφασμένη η ποιοτική αναβάθμιση του μέσου και η ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης.

Η απευθείας μετάδοση είναι μια εύκολη «λύση» σε ένα εξαιρετικώς κρίσιμο πρόβλημα. Και αυτό διότι “πληρώνει” κενά χρόνου στο πρόγραμμα του μέσου, δημιουργεί την ψευδαίσθηση της δημοκρατικής λειτουργίας του και συμβάλλει στην “εξομάλυνση” των αντιπαραθέσεων στο δημοτικό συμβούλιο. Όχι πάντοτε. Πολλές φορές μπορεί να προκαλέσει και όξυνση των εντάσεων. Σε κάθε περίπτωση οι ομιλητές “μαθαίνουν” να χειρίζονται το μέσο. Επιχειρούν να σκηνοθετήσουν την παρουσία τους στην οθόνη, να “ελέγξουν” το μέσο που τους “ελέγχει”. Αρχίζουν να υποδύονται ρόλους. Η αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου μετατρέπεται σε σκηνή θεάτρου, ο κάθε ομιλητής σκηνοθετεί τον εαυτό του: έχει ήδη αναδυθεί μια πλειάδα “χαρακτήρων” που αντιστοιχούν σε “χαρακτήρες” της κινηματογραφικής βιομηχανίας και γενικότερα της βιομηχανίας του θεάματος. Όλοι τους απευθύνονται προς το απροσδιόριστο πλήθος της τηλεοπτικής μάζας, το οποίο ακουσίως εργάζεται “εκεί έξω” για λογαριασμό της τηλεόρασης και των εταιριών μετρήσεων, ενώ παρακολουθεί την εικονική αναπαράσταση μιας πολιτικής διεργασίας.

Αλλά το “δικαίωμα” του κάθε δημοτικού συμβούλου να σκηνοθετεί την πολιτική του παρουσία, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το δικαίωμα του κάθε πολίτη για ενημέρωση, απαλλαγμένη από όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία χειραγώγησης.

Μια πρόταση: Η παρεμβολή των απ΄ ευθείας μεταδόσεων του δημοτικού συμβουλίου στο όποιο πρόγραμμα της δημοτικής τηλεόρασης δημιουργεί πλείστα όσα προβλήματα στη ροή του προγράμματος. Η συγκρότηση ζωνών ενημέρωσης προσκρούει στο ίδιο το φαινόμενο της πολύωρης ανεπεξέργαστης μετάδοσης των συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου.

Για να σχηματισθεί συγκροτημένο κοινό χρειάζεται επεξεργασμένη είδηση, χρειάζεται πληροφορία. Κάποια στιγμή η άμεση μετάδοση θα οδηγήσει σε κορεσμό την περιέργεια των τηλεθεατών και θα ισοπεδώσει την όποια διάθεση συμβολής στην προσπάθεια αναπροσανατολισμού των προτεραιοτήτων της πόλης.

Η καταγραφή των δημοτικών συμβουλίων μπορεί να συνεχισθεί, το καταγραμμένο υλικό μπορεί να αναρτάται σε ειδικό δίκτυο του Δήμου ή στο Διαδίκτυο.

Τα αρχεία της Δημοτικής Επιχείρησης μπορούν να οργανωθούν σε συγκεκριμένο κτίριο μαζί με τα αρχεία των εφημερίδων της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, τα οποία βρίσκονται σε διαδικασία “αποσύνθεσης”. Η “αποθήκευση δεδομένων” αποτελεί μια από τις σημαντικότερες επενδύσεις του μέλλοντος και μπορεί να αποτελέσει στρατηγική επιλογή της Θεσσαλονίκης για το επόμενο χρονικό διάστημα.

Η δημοτική επιχείρηση μπορεί να μετατραπεί σε “εργαστήριο” μιας νέας δημοσιότητας, η οποία θα βασίζεται στη σύγκρουση, το επιχείρημα και τις επί μέρους “συνθέσεις”. Ο ρόλος των επαγγελματιών του είδους είναι καθοριστικός.

Εδώ προκύπτουν μια σειρά προβλήματα και δυσκολίες, αλλά οι δημοκρατικές διαδικασίες είναι ούτως ή άλλως αντιφατικές και εμπλέκουν στη βάσανο της απόφασης και τους πολίτες. Η δημοκρατία δεν είναι το πολίτευμα της “προσωπικής άνεσης”, αλλά το πολίτευμα με τη μεγαλύτερη ”διάχυση” στον καταμερισμό ευθυνών. Όποιος πολίτης αποποιείται μέρος των ευθυνών του, αποποιείται μέρος της ελευθερίας του.

Τα προβλήματα, στην περίπτωσή μας, αρχίζουν από τον περίφημο ρόλο του δημοσιογράφου ως gatekeeper (“πυλοφύλακα”) και καταλήγουν στα φαινόμενα κορεσμού του κοινού από την υπερτροφία που μπορεί να επιφέρει ο τύπος της συγκεκριμένης “πληροφόρησης” των απευθείας μεταδόσεων.

Υ. Γ. : Είναι δυνατόν να συμμετέχει στις διαδικασίες διαβούλευσης ο πρόεδρος της “Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών”, ο οποίος υπήρξε υμνητής της στρατιωτικής δικτατορίας και στέλεχος των “πολιτικών” μηχανισμών της;

Eneken 21th Index

2011-10-29T01:20:00.000-07:00

Κυκλοφορεί το νέο τεύχος του ΕΝΕΚΕΝ

2011-10-29T01:01:00.000-07:00

Η ευνουχισμένη ψυχολογία και το έπος του ΄40

2011-10-27T10:52:00.000-07:00

«... Όταν ήρθε η 28^η, (ο Μεταξάς) δεν μπόρεσε να ιδεί ότι τότε μόνο, και όχι στις εορτές του Σταδίου, ολόκληρος ο λαός ήταν μαζί του, μαζί με την απάντηση που έδωσε στον Grazzi την αυγή. Δεν μπόρεσε να καταλάβει ότι η ημέρα εκείνη δεν επικύρωνε, αλλά καταργούσε την 4^η Αυγούστου».

Γιώργος Σεφέρης, Χειρόγραφα

“… στην επέτειο της 28 Οκτωβρίου οι φοιτητές οργάνωσαν μια βραδινή διαδήλωση που ξεκίνησε απ΄ την Αγιά Σοφιά και τράβηξε για τις Απάνω Συνοικίες με συνθήματα «Ζήτω το μεγάλο Όχι του ελληνικού λαού», «Ζήτω οι ήρωες της Αλβανία», «Όχι, ο φασισμός δε θα περάσει» κ.α. Στην Αγίου Δημητρίου πυροβόλησαν τους φοιτητές οι Γερμανοί χωροφύλακες»

Γιώργος Καφταντζής, Το πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης στον καιρό της Κατοχής

Οι αυτοδίδακτοι: Το παρελθόν είναι εκτεθειμένο στην περιποίηση του από διάφορους αυτόκλητους ιστορικούς. Αυτοδίδακτοι και ανεπαρκείς οι περισσότεροι διατυπώνουν διάφορες «απόψεις» coram publico και επιχειρούν με μονομανία να τις επιβάλλουν ως τη μοναδική ιστορική αλήθεια.

Τούτοι οι εμπειροτεχνίτες της ιστορικής επιστήμης εστιάζουν σε ιδεολογικοποιημένες και συμβολικές στιγμές του παρελθόντος (πότε ξεκίνησε η Επανάσταση του ΄21, ήταν εθνική ή κοινωνική, υπήρξε το κρυφό σχολείο κλπ.). Ένα παρόμοιο ερώτημα είναι και εκείνο που αφορά στο «ποιος είπε το «ΟΧΙ»…» της 28^ηςΟκτωβρίου.

Ο δημοσιογράφος: Ανησυχίες επί του θέματος είχε στο παρελθόν και ο δημοσιογράφος Κώστας Γκιουλέκας : «Τα τελευταία χρόνια γίνεται μια απέλπιδα προσπάθεια να εμφανισθεί ότι το «ΟΧΙ» το είπε ο ελληνικός λαός αντί του τότε πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά. Και προσπαθούν να αμαυρώσουν μια στιγμή ορόσημο που, πράγματι, λαός και ηγεσία συνταυτίστηκαν απόλυτα και συμπορεύτηκαν απόλυτα στο δρόμο της τιμής». [Ελληνικός Βορράς, 2 Νοεμβρίου 1997, σ. 5]

Κατά το δημοσιογράφο είναι πέραν πάσης αμφισβητήσεως ότι το «ΟΧΙ» εκστομίστηκε – υπάρχει κάποιος που αρνείται το γεγονός; - από τον «πρωθυπουργό», αλλά «εκείνη τη στιγμή ο Μεταξάς απηχούσε [sic] τα αισθήματα ολόκληρου του ελληνικού λαού». Συμπέρασμα: «…ο Μεταξάς υπήρξε δικτάτορας. Όχι, όμως, προδότης».

Τα ιστορικά γεγονότα: Η κυβέρνηση ενός φασιστικού καθεστώτος απαίτησε από την κυβέρνηση ενός άλλου φασιστικού καθεστώτος, ένας φασίστας δικτάτορας, απαίτησε από έναν άλλο φασίστα δικτάτορα «γη και ύδωρ».

Ο δεύτερος αρνήθηκε ακολουθώντας μια Realpolitik, η οποία βασίζονταν σε πολιτικοστρατιωτικούς υπολογισμούς για την έκβαση του παγκοσμίου πολέμου. Οι πληροφορίες από τις ελληνικές διπλωματικές αποστολές σε διάφορες χώρες συνηγορούσαν στην άρνηση της ιταλικής πρόκλησης.

Ο δημοσιογράφος: Το «ΟΧΙ» με κεφαλαία γράμματα είναι ιδεολογική επινόηση των μετέπειτα χρόνων. Η συγκεκριμένη ιδεολογική κατασκευή υποστηρίχθηκε από ένα ψευδολυρικό γλωσσικό ύφος, το οποίο συναντάμε σε πανηγυρικούς της ημέρας και σε μαθητικές εκθέσεις. Το ύφος τούτο με καθυστέρηση ετών αναπαράγει και ο δημοσιογράφος του Ελληνικού Βορρά: «Κείνη την 28^η Οκτωβρίου του ΄40 τίποτε δεν ήταν πια όπως τα χθες. Τίποτα δεν θύμιζε κείνο το ξημέρωμα, τους Έλληνες του προηγούμενου απόβραδου. Κοιμήθηκαν απλά, άνθρωποι του κάματου, άνθρωποι καθημερινοί με τις μιζέριες, τις ασχήμιες, γιομάτοι με τα ελαττώματα της φυλής και ξύπνησαν αϊτοί, ήρωες ημίθεοι, απηλλαγμένοι μονομιάς από τα πάθη τα παλιά, γιομάτοι με τις προαιώνιες αρετές της φυλής». [Ελληνικός Βορράς, 26 Οκτωβρίου 1997, σ. 5]

Όψεις της ιστορικής πραγματικότητας: Ο διπλωμάτης και ποιητής Γιώργος Σεφέρης υπηρετούσε στο υφυπουργείου Τύπου στην Αθήνα την περίοδο πριν και μετά το ξέσπασμα του πολέμου. Τα «Χειρόγραφά» του μας παρέχουν μια εικόνα του φασίστα ηγέτη και των συνεργατών του: «… το «όχι» και τα άλλα δεν ήταν πράγματα που συμβιβάζονται εύκολα. Έτσι δημιουργήθηκε μέσα στα κατεργάρικα, ασυνείδητα, και, κατά βάθος, αγροίκα μυαλά των ανθρώπων του καθεστώτος μια αντιφατική ψυχολογία που δύσκολα κατόρθωναν να γεφυρώσουν ακόμη και στην επιφάνεια. Το όχι σήμαινε πως η Ελλάδα θα πολεμούσε τον πιο επικίνδυνο πόλεμο της Ιστορίας της με το μέρος εκείνων που χτυπούσαν τις φασιστικές δυνάμεις. Αλλά το ελληνικό καθεστώς ήταν το ίδιο φασιστικό. Πως ήταν δυνατό να συνδυαστούν τα δύο αυτά πράγματα. Τη λύση τη βρήκαν, κουτοπόνηρα, οι άνθρωποι του Μεταξά: Ο πόλεμός μας δεν ήταν διόλου πόλεμος εναντίον του Άξονα’ ήτανε, μέσα στην παγκόσμια κρίση, ένα ιδιαίτερο, ασύνδετο επεισόδιο’ ο πόλεμός μας ήταν μόνο πόλεμος εναντίον της Ιταλίας – ούτε καν αυτό΄ ήταν πόλεμος εναντίον των στρατιωτικών δυνάμεων της Ιταλίας».[Γιώργος Σεφέρης Χφο, 50—51]

Η κατασκευασμένη μνήμη του Κώστα Γκιουλέκα φαντασιώνεται αϊτούς και αρετές, αλλά ο λόγος του ποιητή διπλωμάτη δεν αφήνει περιθώρια για μυθοπλασίες: «Στην κορυφή (…) της πυραμίδας θα χώριζα τα πνεύματα σε δύο κατηγορίες΄ στους αντιπάλους του Άξονα γενικά και αδιαίρετα, και στους αντιπάλους μόνο των ενόπλων δυνάμεων της Ιταλίας. Οι τελευταίοι αυτοί κανονικά και λογικά έπρεπε να φοβούνται μήπως κερδίσουν τον πόλεμο. Οι άνθρωποι του Μεταξά, εκτός από ελαχίστους, ανήκαν στην τελευταία τούτη κατηγορία». [στο ίδιο, σ. 52-53]

Ο Κώστας Γκιουλέκας, προσπαθώντας να φιλοτεχνήσει μια διαφορετική εικόνα του φασίστα δικτάτορα υπενθυμίζει ότι δεν ήταν «προδότης», αλλά ο Γιώργος Σεφέρης επισημαίνει κάτι χειρότερο από την προδοσία, την αδυναμία του «κυβερνήτη» να απαλλαχθεί «από το κλειστό περιβάλλον των κολάκων της Πλατείας Συντάγματος» τη στιγμή που η χώρα εισερχόταν «στη μεγάλη τραγωδία της Ευρώπης» και ότι κράτησε «για πιλότους» στις δύσκολες εκείνες στιγμές «τα ίδια ανθρωπάκια που του μαγείρευαν, μέσα στους πρωτοφανείς κλυδωνισμούς της Ευρώπης, μιαν Ελλάδα σαν είδος μετέωρο εκτός τόπου και χρόνου». [στο ίδιο, 46-47]

Οι συνέπειες για τη χώρα από τούτη τη στάση ήταν ολέθριες: «Έτσι φτάσαμε στα γεγονότα της τελευταίας άνοιξης [1941]: Υπουργοί πανικόβλητοι και σπασμωδικοί, διπλωματία χωρίς ειρμό και χωρίς υπόσταση, στρατηγοί που πρόδωσαν, πρωθυπουργοί που αυτοκτονούσαν, και μαζί με όλα αυτά, η ασυγχώρητη, η εγκληματική, η τραγική απώλεια της Κρήτης» [Χφο, 54]

Και συμπληρώνει ο Γιώργος Σεφέρης, αφού πρώτα μιλήσει για «ευνουχισμένη ψυχολογία», πως « (…) αν είχαμε στο τιμόνι ανθρώπους που έβλεπαν τον ορίζοντα και όχι στρουθοκαμήλες που έβλεπαν με το στανιό μια ή δυό μοίρες του κύκλου, θα είχαμε σίγουρα άλλο μυαλό για την κατεύθυνση του πολέμου στο πεδίο της μάχης, άλλο μυαλό για την εξασφάλιση των εθνικών μας δικαίων και την εξωτερική πολιτική, και άλλη ψυχή την τραγική στιγμή της μετάβασης από τον πόλεμο του αλβανικού και του μακεδονικού μετώπου στον πόλεμο των νησιών και του εξωτερικού». [στο ίδιο, 54-55]

Πράγματι, ο Ι. Μεταξάς, δεν υπήρξε προδότης, αλλά φασίστας και ένας φασίστας προκαλεί πάντοτε μεγαλύτερη καταστροφή σε έναν λαό από έναν προδότη.

Αδιάψευστος μάρτυρας η ιστορική εμπειρία…

Όμηρος Ταχμαζίδης

Αυτοαπασχολούμενος δημοσιογράφος

Magister Artium

Φιλοσοφίας-Ιστορίας

Η μοιρασμένη ντροπή του Όμηρου Ταχμαζίδη

2011-10-06T13:53:00.000-07:00

«Έχω ένα όνειρο. Να πάει μπροστά η Θεσσαλονίκη.
Να γίνουμε πραγματική συμπρωτεύουσα, πραγματική πρωτεύουσα
του Οικουμενικού Ελληνισμού,
το εφαλτήριο της χώρας προς την ενδοχώρα του Βορρά.
Να κάνουμε την Θεσσαλονίκη πόλη της Νεολαίας, της Ανάπτυξης και του Πνεύματος».

Βασίλης Παπαγεωργόπουλος, 1998

Προβλήματα: Η μακρόχρονη και συχνή χρήση των βιβλιοθηκών εξοικειώνει τον επισκέπτη με τους χώρους, τους ανθρώπους, τη λειτουργία τους. Ο τακτικός χρήστης διακρίνει λεπτομέρειες, εντοπίζει αδυναμίες, αφουγκράζεται προβληματισμούς. Στο μυαλό του σχηματίζονται επάλληλα στρώματα εικόνων: άνθρωποι, γραφεία, ράφια, υπολογιστές... αλλαγές και φθορά... προ πάντων η φθορά...

    Οι ελληνικές βιβλιοθήκες έχουν τρία χαρακτηριστικά: υπεράριθμο προσωπικό και υψηλό κόστος λειτουργίας, αραιή χρήση του αποθέματός τους και μεγάλη φθορά σε σύντομα σχετικώς χρονικά διαστήματα. Δεν πρόκειται περί παραδόξου, απλώς καταδεικνύει την προβληματική σχέση των Ελλήνων με τα βιβλία και τις βιβλιοθήκες.
    Δε χρειάζεται να εξοικειωθεί κανείς με το προσωπικό της βιβλιοθήκης για να αντιληφθεί τα προβλήματά της. Τούτα είναι συνήθως ανοικτές πληγές... Το ίδιο ισχύει και για τη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Πρόκειται για μια ανοικτή πληγή, η οποία στάζει... ανευθυνότητα και αδιαφορία. Όσο περισσότερο εξοικειώνεται κανείς με τις λειτουργίες της τόσο περισσότερο απογοητεύεται και... ντρέπεται.
    Η ντροπή: Η ντροπή είναι ένα αξιοπερίεργο συναίσθημα: κάποιος ντρέπεται για μια δική του πράξη, αλλά ντρέπεται και για πράξεις των άλλων, κάποιος ντρέπεται γιατί είναι «αυτός» και όχι ο «άλλος» κλ.π. Αυτή η σχέση με τη ντροπή εκδηλώνεται σε πλείστες όσες εκφάνσεις του βίου. Η ντροπή για μια πράξη, για μια κατάσταση δε συνεπάγεται πάντοτε συνυπαιτιότητα. Κάποιος ντρέπεται, δικαίως ή αδίκως δεν έχει σημασία, και για πράξεις άλλων και για καταστάσεις για τις οποίες είναι υπεύθυνοι άλλοι. Πολλές φορές εξ αιτίας τούτης της ντροπής «θέλει να ανοίξει η γη και να τον καταπιεί».
    Βιβλιοθήκες: Στην προηγούμενη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου ο επί πολλά χρόνια πολιτικός προϊστάμενος της αντιδημαρχίας Πολιτισμού Βασίλειος Γάκης προσπαθώντας να κάνει ρεκλάμα για τον εαυτού του μέσω της δημοτικής τηλεόρασης εκφώνησε από τα «ορεινά» των εδράνων έναν δεκάρικο λόγο «βιβλιοφιλίας» με εκτενή αναφορά στη σημασία του βιβλίου και της βιβλιοθήκης στο σύγχρονο πολιτισμό.
    Ο πιο επιεικής χαρακτηρισμός θα ήταν «απύθμενο θράσος». Ο πρώην αντιδήμαρχος φαίνεται ότι «δε ντρέπεται λιγάκι» για την κατάσταση στην οποία παρέδωσε τις βιβλιοθήκες της Θεσσαλονίκης. Υπάρχουν κάποιοι, ωστόσο, οι οποίοι ντρέπονται για λογαριασμό του. Όσο υπάρχουν άνθρωποι σε αυτόν τον τόπο, οι οποίοι ντρέπονται για την αδιαφορία του κάθε κ. Γάκη, η πόλη τούτη διατηρεί ακόμη ελπίδες να ανακάμψει.
    Η καταστροφή: Ο πρώην αντιδήμαρχος είναι συνυπεύθυνος για την καταστροφή του αρχειακού υλικού στο υπόγειο της δημοτικής βιβλιοθήκης. Το αρχείο των εφημερίδων αποτελεί μέρος του πολιτιστικού αποθέματος και μέρος της ιστορίας της Θεσσαλονίκης.
    Γενεές επί γενεών Θεσσαλονικέων, μέσα σε αντίξοες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες κατόρθωσαν να διατηρήσουν, να συντηρήσουν και να εμπλουτίσουν το συγκεκριμένο αρχείο, το οποίο εγκαταλείφθηκε στην τύχη του σε μια εποχή τεραστίων τεχνικών δυνατοτήτων, αφθονίας οικονομικών πόρων και υπεράριθμου και καλοπληρωμένου προσωπικού!
    Και ενώ είναι να ντρεπόμαστε όλοι μας με το χάλι αυτό, παρακολουθούμε με απάθεια την προπαγανδιστική ρητορεία του πρώην πολιτικού υπεύθυνου της αντιδημαρχίας Πολιτισμού περί βιβλίων και βιβλιοθηκών στο δημοτικό συμβούλιο και κανείς δεν τον εγκαλεί προσωπικώς. Αυτός δε ντρέπεται, οι υπόλοιποι δε ντρέπονται;
    Έτσι, σαν μια ελάχιστη ένδειξη σεβασμού για όλους εκείνους που στο παρελθόν φρόντιζαν για τη συντήρηση και την αύξηση τούτου του πολιτιστικού πλούτου της πόλης.
    Πρέπει κανείς να διαθέτει απύθμενο θράσος ή να θεωρεί ότι έχει απόλυτη ασυλία —από πού μπορεί να προκύπτει κάτι τέτοιο;— για να βαυκαλίζεται δημοσίως για την προσφορά του στον πολιτισμό της πόλης όταν στο υπόγειο της βιβλιοθήκης σβήνονται καθημερινώς ίχνη της ιστορίας της Θεσσαλονίκης.
    Βιβλία και άνθρωποι: Δε χρειάζεται να προσπαθούμε να ξεγελάσουμε τους εαυτούς μας: όποιος δεν ενδιαφέρεται για τα βιβλία, δεν ενδιαφέρεται και για τους ανθρώπους. Στη σύγχρονη εποχή όσοι ήθελαν να κάψουν ανθρώπους, άρχιζαν πάντοτε από το κάψιμο των βιβλίων. Στο υπόγειο της δημοτικής βιβλιοθήκης συντελείται εδώ και χρόνια ένα διαρκές έγκλημα, μια διαρκής καταστροφή. Τώρα ήλθε η σειρά να ακολουθήσει η καταστροφή των ανθρώπων. Οι πολυδάπανες «Γιορτές των Αγγέλων» απέπνεαν σήψη και μύριζαν κόλαση. To panem et circences χρεοκόπησε και οι θεατές τώρα αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι αυτοί οι ίδιοι είναι η τροφή για τα λιοντάρια στην αρένα. Όσο δεν ντρέπονται οι ίδιοι για την κατάντια τους, τόσο θα εξακολουθεί ο κάθε διαχειριστής της αρένας να αποφαίνεται κυνικώς για τη σημασία των βιβλίων και των βιβλιοθηκών.
    Το όνειδος: Η αθλιότητα έχει παράδοση. Στον επίλογο του βιβλίου του Inside Hitler’s Greece, ο άγνωστος στις αρχές της δεκαετίες του 1990 ιστορικός Mark Mazower, χαρακτήρισε τα ελληνικά αρχεία και την κατάσταση που επικρατεί σε αυτά «εθνικό όνειδος» («national disgrace»).
     Όταν χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε το σημαντικό βιβλίο του για τη Θεσσαλονίκη Salonica. City of ghosts (Θεσσαλονίκη. Πόλη των φαντασμάτων) δέχθηκε διάφορες ανόητες επικρίσεις από τους «γνωστούς αγνώστους» πατριδοκάπηλους της Θεσσαλονίκης για το περιεχόμενό του. Μάλιστα, ο τότε δήμαρχος Θεσσαλονίκης Βασίλης Παπαγεωργόπουλος, οδοντίατρος ο ίδιος, τον χαρακτήρισε εντελώς ξεδιάντροπα «ανεκδιήγητο»! Σε μια χώρα, σε μια πόλη, όπου η κατάσταση των αρχείων είναι όντως «εθνικό όνειδος», ο δήμαρχός της χαρακτήρισε ανεκδιήγητο έναν ξένο ιστορικό, ο οποίος έχει συμβάλλει παντοιοτρόπως στην έρευνα για την ιστορία της Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης ειδικότερα. Είναι να μην ντρέπεται κανείς για αυτούς τους «ταγούς» της πόλης;
    Ντρεπόμαστε κ. Γάκη... και ας είναι «η μισή ντροπή δική σας και η άλλη μισή δική μας»!

Θρασύτατη ναζιστική πρόκληση στα Γρεβενά

2011-08-30T14:38:00.000-07:00

Την Κυριακή 28 Αυγούστου το μεσημέρι η πόλη των Γρεβενών έζησε την δραματική εμπειρία της παρουσίας των νοσταλγών του ναζιστικών καθαρμάτων στο πετσί της. «Μπήκαν στην πόλη οι εχθροί...». Με μια εμετική μίμηση παρωδία μιλιταριστικού σχηματισμού, με ακροβολισμένους φουσκωτούς και δυστυχισμένα παιδάκια που μοίραζαν στους υπναλέους θαμώνες των καφενείων και των καφετεριών την εφημερίδα του μίσους και του θανάτου, η διερχόμενη κουστωδία των Χρυσαυγητών επιχείρησε να κάνει επίδειξη της παρουσίας της στην πόλη. Με την καθιερωμένη τακτική των ναζιστικών συμμοριών που καταλαμβάνουν έναν δημόσιο χώρο και σπέρνωντας τον τρόμο και τον φόβο θέλουν να προπαγανδίσουν τις απάνθρωπες φαντασιώσεις και τις νεκρόφιλες ιδεοληψίες τους, οι «φουσκωτοί» με τα μαύρα μπλουζάκια στο κατακαλόκαιρο, τις αρβύλες, τα κομμένα γάντια, το αποβλακωμένο από το μίσος και την απανθρωπιά ύφος και το θολό βλέμμα διάλεξαν την πόλη των Γρεβενών για να επιδείξουν την άθλια ιδεολογική τους πραμάτεια. Ντροπή! Η πόλη των Γρεβενών, ολόκληρη η περιοχή, ο λαός της, η κοινωνία της έχουν μια βαρύνουσα παρουσία στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Είναι η πρώτη ελεύθερη περιοχή στη φασιστοκρατούμενη Ευρώπη. Από τον Μάρτιο του 1943 οι αγωνιστές του ΕΑΜ στη νικηφόρα μάχη του Φαρδυκάμπου έστειλαν μήνυμα ανθρωπισμού και ελευθερίας σε όλη την χειμαζόμενους από την μπότα του κατακτητή λαούς. Απελευθέρωσαν την πόλη και σήμαναν την ώρα της λευτεριάς. Οι κάτοικοί της πλήρωσαν τίμημα σκληρό. Οι Ναζίδες έκαψαν την πόλη, εκτέλεσαν στα χωριά μέσα σε εκκλησίες γέρους, γυναίκες, αθώους, παιδιά. Αυτά τα εγκλήματα του ναζισμού σημάδεψαν για πάντα τη ζωή του τόπου. Αυτά τα κοινωνικά εγκλήματα κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική και πολιτική ζωή της περιοχής. Είναι ντροπή και αίσχος οι νοσταλγοί του ναζισμού και των δολοφόνων να μαγαρίζουν με την παρουσία τους την περήφανη πόλη και τον λαό των Γρεβενών. Ο φασισμός είναι δόλιος. Ψαρεύει στα θολά. Σήμερα που η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται μαζί με τους λαούς των άλλων χωρών από μια πρωτοφανή κοινωνική κρίση, σήμερα που η οικονομία πνίγεται κάτω από τις αλυσίδες του ατομικού συμφέροντος και του καπιταλιστικού κέρδους, σήμερα που η ανεργία και η απελπισία βυθίζουν στην αθλιότητα τη νεολαία και ολόκληρη την κοινωνία οι ιδεολογίες του μίσους και του θανάτου σαν λυσσασμένες ύαινες στοχεύουν στις ψυχές των απελπισμένων, στην άγνοια ή την βλακεία των ημιμαθών και το ξεβολεμένων. Το τέρας του φασισμού και του ναζισμού πάει να σηκώσει ξανά κεφάλι. Είναι ντροπή για τα εκατομμύρια των συνανθρώπων μαςπου χάθηκαν από την ναζιστική θηριωδία να ακούγονται σήμερα οι φρικώδεις συριγμοί του ναζιστικού τέρατος. Όλοι οι δημοκράτες πολίτες ανεξάρτητα από τις πολιτικές μας επιλογές θα πρέπει να ορθώσουμε το ανάστημά τμας και με θάρρος να αντιμετωπίσουμε την ναζιστική απειλή. Τέτοιο παράδειγμα θάρρους, αξιοπρέπειας και αποφαστικότητας ήταν η στάση του Γρεβενιώτη δικηγόρου Μενέλαου Παπαϊωάννου ο οποίος σε αντίθεση με κάποιους συμπολίτες του άσκησε το στοχειώδες δημοκρατικό μας καθήλον. Με τη βροντώδη φωνή του αντιστάθηκε στη ναζιστική πρόκληση και ζήτησε από τους «διερχόμενους αλητήριους» να ξεκουμπιστούν από τα Γρεβενά. Ο Μενέλαος Παπαιωάννου με ήθος και παρρησία υπερασπίστηκε την τιμή της πόλης. Η στάση του πρέπει να λειτουργήσει σαν σωτήριο σάλπισμα, σαν κραυγή αξιοπρέπειας και ήθους για μια ολόκληρη κοινωνία που μοιάζει να βυθίζεται στην απελπισία και την αθλιότητα. Είναι ένα μήνυμα ανθρωπιάς και κοινωνικότητας ενάντια στον πειρασμό και και την ευκολία να ρίξουμε την ευθύνη για όσα συμβαίνουν σε αθώους συνανθρώπους μας γιατί όσο κι αδύναμη μνήμη ορισμένοι θέλουν να έχουμε όλα αυτά στρέφονται τελικά εναντίον όλων μας. Είναι καθήκον των πολιτών και των των εκλεγμένων αντιπροσώπων τους να διατηρήσουν την ανθρωπιά, την δημοκρατία, την κατανόηση και την κοινωνική αλληλεγγύη. Να υπερασπιστούν τελικά το ύψιστο αγαθό που είναι η ίδια η ζωή. Πότε ξανά φασισμός.

http://greveniotis.gr/arthrografia/6757-kathikon-ton-aireton-mas-i-katadiki-ton-fasiston.html

MΑΡΞΙΣΜΟΣ, ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ & ΚΡATOΣ.- Ian Parker

2011-07-17T04:17:00.000-07:00

O μαρξισμός αποτελεί το κεντρικό σημείο αναφοράς για την οργάνωση της συζήτησης αυτής, και η ψυχανάλυση θα αρθρωθεί ως μια πρακτική σε σχέση με αυτόν. Ορισμένες φορές στις ακαδημαϊκές συζητήσεις η ψυχανάλυση συσχετίζεται με μαρξικές αντιλήψεις, η ψυχαναλυτική πρακτική όμως δεν διαθέτει την ίδια άμεση σχέση με το κράτος. Έστω και αν πάντοτε πρέπει να λειτουργεί εντός των περιορισμών των συγκεκριμένων κρατικών πρακτικών, οι ψυχαναλυτές έχουν συχνά καταστεί ικανοί να υποκριθούν πως ενδιαφέρονται απλώς και μόνο για την προσωπική αλλαγή πως αυτή μπορεί να προχωρήσει ανεξάρτητα από την πολιτική δραστηριότητα...

Ο καπιταλισμός μπορεί να χαρακτηριστεί, από τη μεριά του Μαρξισμού, από την ευρύτερη, πιο ανοιχτή άποψη της επαναστατικής μαρξικής παράδοσης, ως ακολούθως: Ο καπιταλισμός, κατ’ αρχάς, είναι ένα πολιτικοοικονομικό σύστημα στο οποίο υπάρχει εκμετάλλευση της εργατικής τάξης. Αυτή η εκμετάλλευση απαιτεί τον έλεγχο των μέσων παραγωγής, εάν όχι πάντοτε την άμεση κατοχή, που οργανώνεται γύρω από το κέρδος που αποκτάται από την υπεραξία που παράγουν οι εργάτες.

Κατά δεύτερον απαιτεί η σχέση μεταξύ καπιταλιστή και εργαζόμενου να θεωρείται ως κάτι μόνιμο και αμετάβλητο. Η σχέση συνεπώς ουσιοκρατικοποιείται και μέσω αυτής της ουσιοκρατίας μπορεί να δικαιωθεί ιδεολογικά είτε ως το είδος της σχέσης που είναι αναγκαία για να εκπολιτιστεί η κοινωνία είτε ως έκφραση των φυσικών τάσεων των ανθρώπινων όντων που ανταγωνίζονται για τις πηγές και πωλούν την εργασία τους σε άλλα όντα.

Τρίτον, ο καπιταλισμός στηρίζεται σε μια συγκεκριμένη έννοια των ατομικών δικαιωμάτων. Τα δικαιώματα αυτών που κατέχουν τα μέσα παραγωγής έτσι ώστε να παρέχουν εργασία σε άλλους για το κέρδος και, ασφαλώς, το δικαίωμα των εργαζομένων να πουλάνε την εργατική τους δύναμη και να αντιλαμβάνονται τη συναλλαγή αυτή σαν να δημιούργησε ένα συμβόλαιο που ήταν συνειδητό και ελεύθερο και στο οποίο συμβάλλονται και τα δύο μέρη.
Τέταρτον, υπάρχει μια περίφραξη των φυσικών πηγών έτσι ώστε αυτές μπορούν να αγοραστούν και να πωληθούν, κι έτσι ώστε να είναι αναγκαίο για αυτούς που εμπλέκονται στην καλλιέργεια της γης προς επιβίωση ως μέρος της αγροτικής οικονομίας να επιλέξουν σε αναπλήρωση να γίνουν μέρος της βιομηχανικής δύναμης εργασίας. Αυτή η εμπορευματοποίηση των φυσικών πηγών διαθέτει μια λογική κατά την οποία πρέπει να υπάρχει μια διακυβέρνηση της εδαφικότητας καθώς επεκτείνεται η οικονομία της αγοράς και στη συνέχεια μια μεταλλαγή της χρήσης του εδάφους όπου δεσπόζει το οικονομικό κεφάλαιο και ποικίλες ανταγωνιστικές μορφές του ιμπεριαλιστικού ελέγχου της ξένης χώρας, της εργασίας και των αγορών.

Ένα πέμπτο σημείο, το οποίο τρέχει παράλληλα με την ουσιοκρατικοποίηση των σχέσεων, είναι ότι υπό τον καπιταλισμό οι οικονομικές σχέσεις επικυρώνονται εκ νέου στο πρόσωπο ανόμοιων ιδεολογικών και ηθικών διεκδικήσεων. Αυτή η επικύρωση επεξεργάζεται τον ιδεολογικό ορίζοντα εντός του οποίου αμφισβητείται ο καπιταλισμός, κι αυτό με τρόπο τέτοιο ώστε να συμβαίνει μια ιζηματοποίηση των θεωρούμενων ως δεδομένων βασικών κανόνων παραγωγής και σχέσεων, βασικοί κανόνες που είναι άμεσα ανοικτοί σε επικρίσεις.

Έκτον, η ανάπτυξη της παραγωγής γίνεται αντιληπτή ως μια γραμμικά εκτυλισσόμενη διαδικασία, ως ένας δοθέντας νόμος της οικονομικής προόδου. Αυτή η φαινομενική γραμμικότητα της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της φυσικής ανάπτυξης του καπιταλισμού έξω από τους πρώτερους τρόπους παραγωγής, αναπαράγεται εννοιολογικά σε ανεπίσημες περιγραφές της φυσικής και κοινωνικής εξέλιξης και στη χρονική ταξινόμηση της μέρας εργασίας και της εξατομικευμένης διάρκειας ζωής.

Έβδομον, η αξίωση πως υπάρχει ένας βαθμός ομαλοποίησης των οικονομικών σχέσεων από το κράτος, ομαλοποίηση που σήμερα επενεργεί υπό τις συνθήκες του νεοφιλελευθερισμού παραλλήλως με την απελευθέρωση και την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών πρόνοιας. Ο καπιταλισμός δομεί και εγγυάται τον εαυτό του ιδεολογικά γύρω από το μοτίβο της «ελεύθερης αγοράς», όμως το κράτος υπήρξε πάντα ένας αναγκαίος ομαλοποιητικός μηχανισμός ώστε να εξασφαλιστεί ότι υπάρχει ένας «ανταγωνισμός» που να εξασφαλίζει επιπλέον πως η αντίσταση στον καπιταλισμό θα συντριβεί.
Όγδοο, οι αποφάσεις που παίρνονται από τους εκμεταλλευόμενους να πουλήσουν την εργατική τους δύναμη όπως επίσης και η απόφαση των εκμεταλλευόμενων να επενδύσουν, θεωρούνται ατομικές αποφάσεις και αυτή η ατομικότητα γίνεται αντικείμενο επίκλησης από τους υποστηρικτές ως μια προσδιοριστική αρχή της καπιταλιστικής κοινωνίας. Υπάρχει μια αντίστοιχη και αναγκαία ατομικοποίηση της κυριότητας της υποκειμενικής εμπειρίας έτσι ώστε ακόμη και προσπάθειες ώστε να λειτουργεί ομαλά ο καπιταλισμός αντιμετωπίζονται ως «κρατικές παρεμβάσεις».

Ένατο, η ορθολογικότητα του συστήματος υποστηρίζεται από μια συγκεκριμένη επιστημονική άποψη κοινωνικής και προσωπικής διαφώτισης. Αυτός ο ιδεολογικός οπλισμός της επιστήμης υπό τον καπιταλισμό τίθεται λοιπόν ενάντια σε εναλλακτικά συστήματα τα οποία υποτιμώνται ως προ-επιστημονικά, απολίτιστα και «παράλογα», ή ενδεχομένως ρομαντικοποιούνται ως ανορθολογικά και ενστικτώδη, συχνά όμως με έναν τέτοιο τρόπο σαν να τίθεται σε προτεραιότητα η ορθολογικότητα που αναλαμβάνει κάθε άτομο επιδιώκοντας μια περαιτέρω διαφώτιση επ’ αυτών. Εντέλει, το δέκατο σημείο, υπάρχει μια φαινομενική διαφάνεια των κοινωνικών σχέσεων αλλά αυτό το ιδεολογικό μεταφορικό σχήμα λόγου της διαφάνειας λειτουργεί από μόνο του ώστε να εντείνει την αλλοτρίωση που υφίσταται στον καπιταλισμό. Η αλλοτρίωση αυτή και οι εξατομικευμένες περιγραφές και επεξηγήσεις της χρησιμεύουν ώστε να συσκοτίσουν τις συνθήκες της ζωής κατά τις οποίες κάθε άτομο διακρίνεται από τη δημιουργική του δουλειά...

Η ψυχανάλυση, με διαφορετικούς τρόπους εντός διαφορετικών θεωρητικών παραδόσεων, περιστρέφεται γύρω από την προβληματική της ακεραιότητας του υποκειμένου. Αυτή η προβληματική δεν επιλύεται συστηματικά σε καμία ψυχαναλυτική παράδοση αλλά επανεμφανίζεται μέσω των συζητήσεων για τη φύση του Εγώ ως ένα «σωματικό εγώ», για τη φύση του «δέρματος» ως επιφάνεια της οροθεσίας, για το «Εγώ» που φθάνει να είναι όπου «αυτό» ήταν, για την «υποκειμενοποίηση» του υποκειμένου και για την αξία που αποδίδεται στην «υπευθυνότητα» ακόμα κι αν εννοιολογικοποιείται ως ικανή να δίνει απαντήσεις, να εξηγεί. Η περιοχή, συνεπώς, του ατόμου συμπληρώνει την περιοχή του κράτους ως ένας χώρος από τον οποίο ίσως λαμβάνει χώρα η συναλλαγή με τους άλλους.
Υπάρχει λοιπόν η υπόθεση πως η τροχιά κάθε υποκειμένου αποτελεί το παράγωγο ενός συγκεκριμένου καθορισμού και ορισμένες φορές, λέγεται, ενός επικαθορισμού εκ μέρους των οικογενειακών σχέσεων ή αλυσίδων ή σημαινόντων. Αυτοί οι βασικοί κανόνες τίθενται ασφαλώς υπό διερώτηση στην ανάλυση, αλλά είναι ιδιαιτέρως σπάνια η υπόσχεση πως ο αναλυόμενος θα αποφύγει αυτούς τους καθορισμούς, παρά μόνο η ευχέρεια να τους μειώσει ως ανόητους κατά την ανάλυση και να σφυρηλατήσει μια διαφορετική σχέση μαζί τους στην πραγματική ζωή. Συνεπώς η ψυχανάλυση επικυρώνει με ύπουλο τρόπο τις κοινωνικές δυνάμεις που ερευνά και η αναλυτική εξέλιξη μπορεί συχνά να καταλήξει σε ένα μείγμα στωικισμού και κυνισμού στην επιφάνεια ενός εξωτερικού κόσμου που πρέπει να παραμείνει ο ίδιος. Υπάρχει συχνά μια ανεπίσημη αναπτυξιακή ακολουθία που αναγνωρίζεται, μια χρονικότητα που έχει στηριχθεί από ψυχαναλυτικές εκκλήσεις της αναπτυξιακής ψυχολογίας. Αυτή η χρονική σχέση ορισμένες φορές αναθεωρείται εννοιολογικά κατά τις αναλύσεις της παραγωγής του αιτίου μέσω της αναβαλλόμενης δράσης από την οποία συγκεκριμένα μόνο συμβάντα γίνονται τραυματικά μετά το συμβάν. Αυτό απλώς χρησιμεύει ώστε να εγκλείσει την ιστορία του ατομικού υποκειμένου εντός μιας αφήγησης που είναι πιο αποτελεσματικά «ραμμένη» στον χώρο από συλλογισμούς που κινούνται κυκλικά στον χώρο και καθορίζουν το παρόν ως κάτι που υπήρξε πάντα ως συνθήκη. Ακόμα και οι πιο ενδοσκοπικές ιστορίες του καπιταλισμού χρησιμοποιούν το ίδιο είδος μηχανισμού, για να ανακαλύψουν στις πρωταρχές του εκείνο που λειτουργεί έτσι ώστε η οικονομική ιστορία να παγιδεύεται σε έναν κύκλο. Οι περισσότερες εκδοχές της ψυχανάλυσης καθιστούν ικανό το άτομο να λειτουργεί σε συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες, ακόμα και αν ο ψυχαναλυτής δεν προσπαθεί πραγματικά να επιτευχθεί αυτή η προσαρμογή. Η προσαρμογή στις συνθήκες της ζωής ορισμένες φορές προχωρά μέσω του μονοπατιού της ανατροπής της ταύτισης και των ιδανικών, αυτό όμως στη συνέχεια οδηγεί στην εγκατάλειψη των πολιτικών ιδανικών, της ιδέας πως ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, οδηγεί στο να ζει κανείς μαζί με το σύμπτωμα και ενδεχομένως να το απολαμβάνει, σε μια αποδοχή της «έλλειψης». Όπως και το οικονομικό σύστημα που τη στεγάζει, η ψυχανάλυση αναγνωρίζει πως οι πιο προσαρμοστικές διαδικασίες είναι εκείνες που είναι ικανές να συνεργαστούν παρά να συγκρουστούν με τις καινοτομίες.
Η μοναδικότητα κάθε υποκειμένου ανάγεται συχνά στη λειτουργία των ατομικών χαρακτηριστικών. Υπεράνω και πέραν του ισχυρισμού πως μια «κλινική περίπτωση» δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως κιγκλίδωμα για άλλες περιπτώσεις, η ατομικότητα ενός μονοπατιού μέσω του οποίου η ανάλυση αναπαράγεται σύμφωνα με την επιμονή πως η θεραπεία, ακόμα και μια πολιτική απόφανση στο εσωτερικό της σχολής, λαμβάνει χώρα «μία προς μία». Οι συλλογικές διαδικασίες αντιμετωπίζονται ως παθολογικές, και ιδεολογικές προειδο- ποιήσεις σχετικά με τα πλήθη και αναπαράγονται στις κρυφά εξατομικευμένες παραλλαγές των ομάδων ανάλυσης οι οποίες υπολογίζονται είτε ως «μια εξάσκηση του εγώ στη δράση» είτε ως η θεραπεία της ομάδας ως ένα πολυκέφαλο άτομο. Συχνά η ψυχανάλυση, παρά τις προειδοποιήσεις του ίδιου του Φρόιντ, προσκολλώνται σε μια διαχωριστική κοσμοθεωρία η οποία αξιώνεται ως πραγματική και η οποία ορισμένες φορές ενθαρρύνεται από εφαρμογές στην επιστήμη, σε μια επιστημονική μέθοδο ή σε ισχυρισμούς που απευθύνονται στο υποκείμενο της επιστήμης....

Εκτενή ασπάσματα από το κείμενο του Ian Parker που ολόκληρο υπάρχει στο 20ό τεύχος του περιοδικού ΕΝΕΚΕΝ που κυκλοφορεί. Ο Ιan Parker είναι καθηγητής Ψυχολογίας στο Manchester Metropolitan University, συνδιευθυντής του Discourse Unit (http://www.discourseunit.com>), αρχισυντάκτης της Ετήσιας Επιθεώρησης Κριτικής Ψυχολογίας (Annual Review of Critical Psychology) και γραμματέας του Ψυχαναλυτικού Μητρώου του Manchester (Manchester Psychoanalytic Matrix). Ασκεί πρακτική ως αναλυτής και είναι μέλος του Κέντρου Φροϋδικής Ανάλυσης και Έρευνας (Centre for Freudian Analysis and Research), της Εταιρείας της Νέας Λακανικής Σχολής του Λονδίνου (London Society of the New Lacanian School) και του Συλλόγου Ψυχαναλυτών του Η. Β (College of Psychoanalysts–UK). Στα βιβλία του περιλαμβάνεται το Lacanian Psychoanalysis: Revolutions in Subjectivity, εκδ. Routledge, 2010. Το πορτρέτο του Ian Parker φιλοτέχνησε ο κονγκολέζος ζωγράφος και συνεργάτης του περιοδικού Leon Tsimbemba. Μετάφραση από την αγγλική Δάνης Κουμασίδης.

Αποκαθήλωση του αίσχους!-Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-07-05T10:16:00.000-07:00

Η απόδοση τιμής: Είναι προφανές ότι η πρωτοβουλία του δημοτικού συμβουλίου για την έστω και όψιμη απότιση τιμής στους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος αποτελεί σημαντική στιγμή για την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Το πολιτικό και κοινωνικό εύρος τούτης της συμβολικής και “χαμηλόφωνης” κίνησης δεν μπορεί να αποτιμηθεί ακόμη. Θεωρώ ότι ο συμβολισμός της είναι ακόμη μεγαλύτερος και από την καθυστερημένη εγκατάσταση του μνημείου του Ολοκαυτώματος στο δημόσιο χώρο της πόλης. Και τούτο διότι η δημοτική αρχή δεν εκπλήρωσε κάποιο δίκαιο αίτημα των Ισραηλιτών, αλλά ανέλαβε η ίδια τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία με το έντονο συμβολικό φορτίο μετά από δεκαετίες απαράδεκτης σιωπής της πολιτικής τάξης και της κοινωνίας της πόλης. Ήταν μια πράξη συμφιλίωσης με την ένοχη συνείδησή μας. Το ηθικό και συμβολικό κεφάλαιο της συγκεκριμένης απόφασης είναι ανεκτίμητο εφόδιο για όλους εκείνους τους Θεσσαλονικείς οι οποίοι προσπαθούν να αποκαταστήσουν μια έντιμη και “ισορροπημένη” σχέση με το “σκοτεινό” παρελθόν της ιδιαίτερης πατρίδας τους - ειδικότερα για τις νεότερες γενιές!

Τα ονόματα: Η ονοματοδοσία των οδών είναι ένα σύνθετο πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα, διότι αφορά – μεταξύ άλλων - και στην ενστάλαξη ιδεολογίας στο χώρο.

Είναι προφανές ότι οι επίγονοι μιας ιδεολογίας, ενός ποιητικού ρεύματος, μιας πνευματικής κίνησης, οι φυσικοί απόγονοι προσώπων, φροντίζουν για τη διαιώνιση της μνήμης κάποιου ατόμου μέσω της αναγραφής του ονόματός του σε κάποιον οδοδείκτη. Αλλά ο νόμος θέτει περιορισμούς και η ονοματοδοσία δεν είναι ανεξέλεγκτη, π.χ. ο νομοθέτης, ορθώς πράττοντας, προνόησε τον αποκλεισμό εκείνων των προσώπων τα οποία υπηρέτησαν τυραννικά καθεστώτα.

Το αίσχος: Η ύπαρξη οδών με ονόματα ποικιλώνυμων συνεργατών των χιτλερικών και θαυμαστών του αγκυλωτού σταυρού στους δρόμους της Θεσσαλονίκης είναι ύβρις προς τη μνήμη των χιλιάδων αδικοχαμένων Θεσσαλονικέων. Και δεν είναι λίγες τούτες οι περιπτώσεις.

Οι ειδικές συνθήκες οι οποίες επικράτησαν στη χώρα μας λόγω του εμφυλίου πολέμου είχαν ως συνέπεια να “καθαγιασθούν” διάφοροι δοσίλογοι μέσα από διάφορες μυθοπλασίες και να εξομαλυνθεί η ενσωμάτωσή τους στην καθημερινότητα της εποχής. Έτσι, υπουργοί της κατοχικής κυβέρνησης και δήμαρχοι, δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί, χαφιέδες και οπλοφόροι συνεργάτες των κατακτητών, αντισημίτες και μαυραγορίτες, εκθειάστηκαν ως “πατριώτες”, “αντιστασιακοί”, “προστάτες” του λιμοκτονούντος πληθυσμού της πόλης και τιμήθηκαν με την απόδοση του ονόματός τους σε κάποια οδό της πόλης.

Ειδικότερα διάφοροι γερμανόφωνοι οργανικοί διανοούμενοι της καθεστηκυίας τάξης της πόλης, επικαλέστηκαν τις “αναγκαστικές” υπηρεσίες “διερμηνείας” προς τους Γερμανούς ως άλλοθι για τη συνεργασία τους με τους κατακτητές. Τούτο το σαθρό “επιχείρημα” καταρρίπτεται σήμερα σε πλείστες περιπτώσεις από διάφορες γραπτές μαρτυρίας και πηγές. Η Θεσσαλονίκη πρέπει να απαλλαγεί από τα τελευταία ιδεολογικά κατάλοιπα του δοσιλογισμού στο δημόσιο χώρο της και να ξεπλύνει το αίσχος δεκαετιών αμαύρωσης της ιστορικής μνήμης.

Η ενοχή: Υπάρχει κάτι σαν συγκαλυμμένη ενοχή στην ιστορία της Θεσσαλονίκης. Το γεγονός εμποδίζει την απρόσκοπτη αντιπαράθεσή μας με το παρελθόν.

Για παράδειγμα: το 1943, λίγες εβδομάδες μετά την εκκένωση της Θεσσαλονίκης από τους Ισραηλίτες κατοίκους της, Θεσσαλονικείς ανέλαβαν την κατεδάφιση του ισραηλιτικού συνοικισμού 151 – στα ανατολικά της πόλης – και Θεσσαλονικείς πουλούσαν τα τούβλα του και τις λαμαρίνες του. “Αθεόφοβοι” Θεσσαλονικείς είχαν μετατρέψει την άδεια Συναγωγή του συνοικισμού αρχικώς σε άτυπο “γραφείο ευρέσεως εργασίας” και στη συνέχεια σε μάνδρα υλικών κατεδάφισης, υπό την υψηλή επιστασία των παραγόντων του “λαϊκού κράτους” (“Volksstaat”) του Α. Χίτλερ. Πώς μπορεί να μεταδοθεί τούτο στη νέα γενιά; Πληγώνει και συντρίβει.

H πνευματική ηγεσία: Ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής διανόησης υπηρέτησε τους κατακτητές και αυτό αποκρύπτεται ακόμη και σήμερα. Η σκοτεινή πλευρά και ο ρόλος ενός τμήματος της οργανικής διανόησης της Θεσσαλονίκης, πανεπιστημιακής και μη κατά τη διάρκεια του καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου και κατά την διάρκεια της χιτλερικής κατοχής αποσιωπάται συστηματικά. Η περίπτωση του Περικλή Βιζουκίδη – γνωστού για τις ακροδεξιές ιδέες του ήδη από το Μεσοπόλεμο - δεν είναι μοναδική.

Η τιμή προς το πρόσωπό του μέσω της ονοματοδοσίας κάποιας οδού από το καθεστώς της δικτατορίας είναι απολύτως φυσιολογική. Τίμησαν κάποιον “δικό” τους, έναν ομοϊδεάτη τους.

Ο Περικλής Βιζουκίδης παρίστανε το “διερμηνέα” σε ένα καθεστώς εγκληματιών και τιμήθηκε από ένα καθεστώς εγκληματιών. Όσοι, σήμερα, διαμαρτύρονται στη βάση κριτηρίων καταγωγής για τη σημειολογική αποκάθαρση του δημόσιου χώρου και την αποκατάσταση έντιμης και απροκατάληπτης σχέσης με το παρελθόν μας προσβάλλουν τα δεκάδες χιλιάδες θύματα της Θεσσαλονίκης, αλλά και τoν ιδιαίτερο τόπο προέλευσης του συγκεκριμένου προσώπου διότι και εκεί μαρτύρησαν οι άνθρωποι τα πάνδεινα από τα καθάρματα, τα οποία μετέτρεψαν την Ευρώπη σε κόλαση θανάτου.

Αποκαθήλωση του ψεύδους: Ο νόμος είναι σαφής και πρέπει να τηρηθεί. Οι κάθε είδους συνεργάτες των καθαρμάτων και δολοφόνων του λαού της Θεσσαλονίκης δεν αξίζουν να τιμώνται. Το ιστορικό ψεύδος πρέπει να αποκαθηλωθεί, οι υπηρέτες εγκληματικών καθεστώτων πρέπει να πάρουν την άγουσα προς τη χωματερή της ιστορίας.

Κυκλοφορεί το νέο τεύχος του ΕΝΕΚΕΝ

2011-07-02T03:22:00.000-07:00

Ο ΨΕΥΤΗΣ ΗΛΙΟΣ

2011-06-29T00:40:00.000-07:00

«Γνωρίζω εκ των προτέρων, ότι αυτή η κίνησή μου είναι συμβολική, εν τούτοις η συνείδησή μου, και η αξιοπρέπειά μου ως ενεργού πολίτη μου επιβάλλει να σας γνωστοποιήσω τα εξής: Ο πατέρας μου Μάνος Λοΐζος αγωνίστηκε με τον δικό του τρόπο, για αξίες όπως η Ελευθερία, η Δημοκρατία, και η Κοινωνική Δικαιοσύνη. Προσπάθησε να υπηρετήσει μέσω της τέχνης του, τα οράματα και τις αξίες ενός καταπιεζόμενου Λαού, ο οποίος με πολύ κόπο, αίμα και δάκρυα αγωνίστηκε για την Δημοκρατία, την οποία τόσο βάναυσα του την στερούσαν. Αφού αυτός ο Λαός κατοχύρωσε με πολλούς αγώνες τα στοιχειώδη Δημοκρατικά δικαιώματα τα οποία στην Ευρώπη είχαν κατακτηθεί χρόνια πριν, έρχεστε σήμερα και όπου Δικαιώματα βάζετε ευκαιρίες. Τα Δικαιώματα στην εργασία, την υγεία, την Παιδεία, την ποιότητα ζωής, τον πολιτισμό, τα έχετε κάνει ένα απέραντο fast track έξυπνων επενδύσεων, ξεπουλώντας όχι μόνο τον Δημόσιο πλούτο αυτή της χώρας, αλλά και την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη. Τόσα χρόνια σας ακούω να χρησιμοποιείτε το “Καλημέρα Ήλιε” στις Κομματικές σας συγκεντρώσεις. Παλιότερα, απλά με ενοχλούσε αισθητικά καθώς και με πλήγωνε, εξαιτίας αφενός της υποκρισίας σας, —διότι οι δικές σας αξίες επέβαλαν και έναν βαθιά εξουσιαστικό τρόπο ζωής, και δημιούργησαν σκλάβους αντί για ελεύθερους ανθρώπους, και ενεργούς πολίτες- και αφετέρου διότι οι δικές σας αξίες δεν έχουν καμία μα καμία σχέση με αυτό που προσπαθεί να πει το συγκεκριμένο τραγούδι. Τώρα όμως πλέον εξοργίζομαι, γιατί δείχνει ότι δεν έχετε καταλάβει τίποτα από τους αγώνες του Λαού και των εργαζομένων, πράγματα τα οποία ενέπνευσαν τον πατέρα μου, και του έδωσαν και μια αντίστοιχη στάση ζωής στην καθημερινότητά του ως πολίτη, και στις σχέσεις του με τους συνανθρώπους του. Το τραγούδι αυτό καλημερίζει τον Ήλιο, την ελπίδα, την αλληλεγγύη, και την προσμονή ενός ολόκληρου Λαού, για Δημοκρατία και Ελευθερία. Εσείς όμως, είστε υπεύθυνοι για την πιο βαθιά, πνευματική, αξιακή, ηθική, και πολιτισμική καταχνιά που θα μπορούσε να έχει ποτέ αυτός ο τόπος.
   Ως εκ τούτου, σας απαγορεύω ρητά και κατηγορηματικά, να χρησιμοποιείτε έργο ή μέρος του έργου του Μάνου Λοΐζου, σε οποιαδήποτε κομματική σας εκδήλωση ή δραστηριότητα. Βέβαια ίσως να απαντήσετε ότι το έργο του Μάνου Λοΐζου ανήκει στον Λαό. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο όμως και η συγκεκριμένη πράξη εκ μέρους μου. Επειδή όπως αποδείχτηκε δεν είστε, και ούτε ήσασταν ποτέ μέρος αυτού του Λαού, και δεν έχετε πλέον κανένα δικαίωμα και καμία νομιμοποίηση να συνεχίζετε να τον εξαπατάτε. Ο Ήλιος άλλωστε, είναι δικός μας, και όχι δικός σας. Δεν μπορεί κανείς να μας τον πάρει. Και δεν θα μας τον πάρει».
   Παρά τον απλοϊκό, αδούλευτο και εμφανώς συναισθηματικό χαρακτήρα της ανοικτής επιστολής της Μυρσίνης Λοΐζου, κόρης του δημοφιλούς μουσικοσυνθέτη Μάνου Λοΐζου, το περιεχόμενο, οι προθέσεις και ο πολιτικός της συμβολισμός συνιστούν ένα κείμενο υψηλής ηθικής και κοινωνικής αξίας. Επιπλέον το κείμενο σκιαγραφεί με τον πιο παραστατικό τρόπο, την οργή, την αγανάκτηση, τις αυταπάτες, τις σκληρές διαψεύσεις, την απελπισία και ίσως μιαν υπόσχεση ελπίδας που χαρακτηρίζει μιαν ολόκληρη γενιά. Το κίνημα των «αγανακτισμένων» είναι η πολιτική και κινηματική έκφραση μιας ολόκληρης γενιάς που πέρα από τα ειδικά κοινωνιολογικά της χαρακτηριστικά συνοψίζει την βούληση του κεφαλαίου και των πολιτικών του να επιβάλλουν, όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει η Μυρσίνη Λοΐζου, ένα βαθιά εξουσιαστικό τρόπο ζωής που δημιουργεί σκλάβους αντί για ελεύθερους ανθρώπους. Έφθασε λοιπόν η ώρα να αποκαθηλωθεί Ο Ψεύτης Ήλιος1 του ΠΑΣΟΚ. Η ανοικτή επιστολή της Λοΐζου θυμίζει παρόμοιες δραματικές επιστολές της πρόσφατης ιστορίας. Απευθυνόμενες σε έναν άλλο «ψεύτη ήλιο» αυτόν της σταλινικής γραφειοκρατίας, που αποκρυσταλλωνόταν στην αποκρουστική φυσιογνωμία του Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι Στάλιν, η σύζυγος του Λένιν Κρούπσκαγια και η αδελφή του Άννα Ουλιάνοβα συνυπέγραφαν ανοικτές επιστολές των επαναστατών Μπολσεβίκων που διαμαρτύρονταν για τον εκφυλισμό του κόμματος και την κοινωνική αντεπανάσταση της γραφειοκρατίας.
   Στο «θέατρο» της πολιτικής τα πραγματικά συμφέροντα αποκαλύπτουν τελικά τον ρόλο του κάθε πρωταγωνιστή. Οι αναφορές Πάγκαλου στη χρήση των τεθωρακισμένων για την καταστολή του λαϊκού κινήματος αποτελούν λογική απόληξη της δραματικής πολιτικής αποσύνθεσης της ελληνικής «σοσιαλδημοκρατίας». Η επίκληση της εθνικής ενότητας —χαρακτηριστικός προθάλαμος για την επιβολή αντιδημοκρατικών και αυταρχικών πολιτικών— η απροκάλυπτα χυδαία νομιμοποίηση του ακροδεξιού ΛΑΟΣ από το διαχειριστικό κυνισμό του ΠΑΣΟΚ, ο ασφυκτικός εναγκαλισμός του με τα συμφέροντα του εθνικού και ευρωπαϊκού κεφαλαίου κατέστησαν κοινωνικά αφερέγγυο τον «Ήλιο» του ΠΑΣΟΚ. Η συμβολική του αποκαθήλωση, η απο-νομιμοποίησή του στα μάτια της κοινωνίας είναι αντιστρόφως ανάλογη με την εικόνα της μεταπήδησης στο πόστο του Υπουργείου Οικονομίας του Ευάγγελου Βενιζέλου. Ενός πολιτικού που ενώ ως υπουργός Άμυνας τον περασμένο Φεβρουάριο υπέγραφε συμφωνιές για την αγορά τηλεκατευθυνόμενων βομβών τύπου SPICE2 αξίας 100 εκατομμυρίων ευρώ, που προστέθηκαν στο λογαριασμό των ελληνικών εισαγωγών οπλικών συστημάτων —η Ελλάδα φιγουράρει στην 5η θέση σε παγκόσμια κατάταξη— τώρα πασχίζει να πείσει με την στομφώδη ρητορική του ότι ο ελληνικός λαός πρέπει να θυσιαστεί στο όνομα του εθνικού συμφέροντος.

Οι αγανακτισμένοι θα πρέπει να μετατρέψουν την οργή τους σε πολιτική σκέψη, σε πολιτική συνείδηση. Στο σχολείο των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων οι μάζες μπορούν να μάθουν να ασκούν εξουσία έγραφε η Ρόζα Λούξεμπουργκ και η σκέψη της παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ. Οι σύγχρονοι κολασμένοι της γης θα πρέπει ακόμη μια φορά να συνειδητοποιήσουν ότι το μόνο που έχουν να χάσουν είναι τις αλυσίδες τους, πνευματικές και υλικές. Το σύγχρονο διακύβευμα του «ήμουν, είμαι και θα είμαι»2 της επανάστασης είναι η επιβίωση της ανθρωπότητας.

1. Soleil trompeur (Ψεύτης Ήλιος), δραματική ταινία του Νικίτα Μικάλκοφ γαλλορωισκή παραγωγή του 1994, που αναφέτεαι στα εγκλήματα και τα ψεύδη του σταλινκού καθεστώτος. Σκηνοθεσία: Νικίτα Μιχάλκοφ, σενάριο: Ράσταμ Ιμπραγκιμπέκοφ, Νικίτα Μιχάλκοφ, πρωταγωνιστούν: Όλεγκ Μενσίκοφ, Νικίτα Μιχάκοφ, Ινγκεμπόργκα Νταμπκουναίτε, Ναντέζντα Μιχάλκοβα.
2.Τμήμα ειδήσεων defencenet.gr
3. Ρόζα Λούξεμπουργκ, «Τάξη επικρατεί στο Βερολίνο», μτφρ. Κώστα Μιλτιάδη,εκδ. Κορονζτή, Αθήνα 2001.

❏

Révolte populaire de masse en Grèce- Yorgos Mitralias

2011-06-22T08:07:00.000-07:00

C’est désormais par centaines de milliers que les Indignés grecs déclarent la guerre a leurs bourreaux néolibéraux !

Deux semaines après ses débuts, le mouvement des « Indignés » grecs fait déborder les places des villes du pays par des foules énormes criant leur colère, et fait trembler le gouvernement Papandreou et ses soutiens locaux et internationaux. Ce n’est plus ni une simple protestation ni même une mobilisation d’ampleur contre les mesures d’austérité. Désormais, c’est une véritable révolte populaire qui balaie la Grèce ! Une révolte qui crie haut et fort son refus de payer « leur crise » et « leur dette » tout en vomissant le bipartisme néolibéral sinon l’ensemble d’un personnel politique aux abois.

Combien étaient-ils à la Place de Syntagma (Constitution) au centre d’Athènes, juste en face du Parlement, le dimanche 5 juin 2011 ? Difficile a dire car une des particularités de ces rassemblements populaires est que, faute de discours central ou de concert, il y a un va et vient permanent de manifestants. Mais, en tenant compte des responsables du métro d’Athènes, qui savent comment calculer le nombre de leurs passagers, il y a eu un minimum de 250.000 personnes confluant à Syntagma à cette mémorable soirée ! En somme, plusieurs centaines des milliers si on y ajoute les foules « historiques » rassemblées aux places centrales des dizaines d’autres villes grecques (voir la carte).

A ce moment s’impose pourtant une interrogation : comment est-ce possible qu’un tel mouvement de masse qui, en plus est en train d’ébranler un gouvernement grec au centre de l’intérêt européen, soit passé sous un silence assourdissant par tous les medias occidentaux ? Pendant, ses 12 premiers jours, pratiquement pas un mot, pas une image de ces foules sans précédent hurlant leur colère contre le FMI, la Commission Européenne, la Troika et aussi Mme Merkel et le gotha néolibéral international. Absolument rien. Sauf de temps en temps, quelques lignes sur « des centaines de manifestants » aux rues d’Athènes, a l’appel de la CGT grecque. Etrange prédilection pour les manifs squelettiques des bureaucrates syndicaux totalement déconsidérés au moment ou quelques centaines de mètres plus loin d’énormes foules manifestent jusqu'à très tard après minuit depuis deux semaines…

Il s’agit bel et bien d’une censure aux dimensions inconnues jusqu'à aujourd’hui. D’une censure politique très organisée et méthodique, motivée par le souci de bloquer la contagion de ce mouvement grec, de l’empêcher de faire tache d’huile en Europe ! Face a cette nouvelle arme de la Sainte Alliance de temps modernes, il faudra qu’on réagisse tous ensemble, tant pour dénoncer ce scandale que pour trouver les moyens de contourner cette interdiction d’informer les opinions publiques, par le développement de la communication entre les mouvements sociaux de toute l’Europe et la création de nos propres medias alternatifs…

Revenant aux Indignés grecs (Aganaktismeni, en grec), il faut remarquer qu’il s’agit d’un mouvement de plus en plus populaire ou même plébéien, a l’image d’une société grecque façonnée par 25 ans de domination absolue de l’idéologie (néolibérale) cynique, patriotarde, raciste et individualiste qui a tout transformé en marchandises. C’est pourquoi l’image qui en émerge est souvent contradictoire, mêlant le meilleur et le pire dans les idées comme dans les actes de chacun des manifestants! Comme par exemple, quand la même personne manifeste de façon ostentatoire un patriotisme grec aux allures racistes tout en brandissant un drapeau tunisien (ou espagnol, égyptien, portugais, irlandais et argentin) pour manifester sa solidarité…internationaliste aux peuples en lutte de ces pays.

Doit-on conclure alors qu’on est en présence d’une foule de manifestants schizophrènes ? Absolument pas. Comme il n’y a ni de miracles, ni de révoltes sociales politiquement « pures », le mouvement des Indignés grecs se radicalise a vue d’œil tout en étant marqué par ces 25 ans de désastre social et moral. Mais, attention : toutes ses « tares » se subordonnent a sa caractéristique principale qui est son rejet radical du Mémorandum, de la Troïka, de la dette publique, du gouvernement, de l’austérité, de la corruption, de cette démocratie parlementaire fictive, de la Commission Européenne, en somme du système dans son ensemble !

Ce n’est pas donc un hasard que les centaines des milliers d’Indignés grecs s’époumonent depuis 14 jours en répétant des mots d’ordre éloquents tels que « On ne doit rien, on ne vend rien, on ne paye rien », « On ne vend et on ne se vend pas », « Qu’ils s’aillent maintenant tous, Mémorandum, Troika, gouvernement et dette » ou « Nous restons jusqu'à ce qu’ils s’aillent ». C’est un fait que des mots d’ordre de ce genre unissent tous les manifestants, comme d’ailleurs tout ce qui a trait au refus d’assumer et de payer la dette publique. C’est d’ailleurs pourquoi la campagne de l’Initiative pour une Commission d’audit de la dette publique fait un réel tabac pratiquement dans tout le pays et son stand en pleine Place de Syntagma soit en permanence assiégé par une foule de gens voulant signer son appel ou offrir leurs services comme volontaires…

D’abord presque totalement inorganisés, les Indignés de Syntagma se sont offert progressivement une organisation dont le summum est l’Assemblée populaire qui attire chaque soir a 21 h. plusieurs centaines de participants devant quelques milliers d’auditeurs très attentifs. Les débats sont souvent d’une grande qualité (p.ex. celui sur la dette publique), dépassant de loin tout ce qu’il y a de mieux sur les grandes chaines de télévision. Et tout ca malgré le bruit (on est en plein centre d’une ville de 4 millions d’habitants), le va et vient des dizaines des milliers de gens et surtout, la composition hétéroclite de ces auditoires monstres au milieu d’un campement permanent qui ressemble par moments à une vraie Tour de Babel.

Toutes ces vertus de la « Démocratie directe » expérimentée jour après jour a Syntagma, ne doivent pas nous faire oublier ses faiblesses, ses ambiguïtés ou ses tares comme p.ex. son allergie initiale a tout ce qui a trait aux partis, aux syndicats ou a toute collectivité établie. Si c’est indiscutable que cette aversion pour les « partis » est dominante dans les foules des Indignés grecs qui ont tendance a rejeter l’ensemble du monde politique sans distinction, il faut quand même noter l’évolution spectaculaire de l’Assemblée Populaire, tant a Athènes qu’a Salonique, qui est passé du rejet des syndicats a l’invitation de faire aboutir leurs manifestations a Syntagma afin que leurs travailleurs rejoignent les Indignés…

Evidemment, ce n’est pas un secret que, le temps passant, il y a eu une clarification du paysage politique de la Place de Syntagma, la droite et l’extrême droite populaire étant représentée parmi la foule en haut de la Place, juste devant le Parlement, et la gauche radicale et anarchisante occupant la Place elle-même et contrôlant l’Assemblée populaire et le campement permanent. Sans aucun doute, bien que cette gauche radicale donne le ton et laisse son empreinte sur toutes les activités et manifestations à Syntagma, les colorant d’un rouge profond, on ne peut pas conclure que les diverses nuances de la droite populiste, patriotarde, raciste ou même carrément neo-nazi vont cesser leurs tentatives d’influencer cet immense mouvement populaire. Elles vont persister et tout dépend, en dernière analyse, de la capacité de l’avant-garde du mouvement de l’enraciner profondément dans les quartiers, les lieux de travail et les écoles tout en le dotant d’objectifs claires faisant le pont entre ses énormes besoins immédiats et sa rage vengeresse et anti système.

Assez différent de son homologue espagnol par ses dimensions, sa composition sociale, sa radicalité et son hétérogénéité politique, le Syntagma grec partage avec la Place Tahrir du Caire ou la Puerta del Sol de Madrid la même haine pour l’élite politique et économique qui accapare et vide de tout contenu la Démocratie parlementaire bourgeoise aux temps du néolibéralisme le plus arrogant et inhumain. En même temps, il est traversé par le même désir participatif, démocratique et non violent qui marque profondément toute révolte populaire en ce début du XXIème siècle.

Notre conclusion ne peut être que très provisoire : indépendamment de la suite des événements, qui s’annoncent déjà cataclysmiques, le mouvement actuel des Indignés grecs aura marqué un tournant dans l’histoire du pays. Désormais tout est possible et rien ne sera plus comme avant…

Σύμβολα και χώρος-Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-06-20T23:46:00.000-07:00

[Εκδήλωση: “Πόντιοι” και Εβραίοι. Μνήμη χωρίς παρελθόν. 80 χρόνια από τον εμπρησμό του Κάμπελ. Πέμπτη 23 Ιουνίου 2011, 7.30 μ.μ. αίθουσα ΕΔΟΘ, Προξ. Κορομηλά 51. Ομιλητής: Όμηρος Ταχμαζίδης]

Στα άκρα των άκρων: Η σύγχρονη ιστορία είναι συνυφασμένη με την εθνικιστική βία και την προσφυγιά. Η πόλη της Θεσσαλονίκης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε ο ευρωπαϊκός κόσμος κατά τον προηγούμενο αιώνα, τον “αιώνα των άκρων” (Eric Hobsbaum). Εμείς, βρεθήκαμε στα άκρα των άκρων. Η προσφυγιά σφράγισε την ιστορική τύχη της Θεσσαλονίκης. Δεν είναι τυχαίο πως και μόνο ο τίτλος “η πρωτεύουσα των προσφύγων” κατέστησε ένα ασήμαντο βιβλίο με δευτερεύουσες αναφορές στην πόλη διάσημο και το επέβαλλε ως “διαχρονικό”.

Η προσφυγιά είναι πάντοτε αποτέλεσμα οργανωμένης μαζικής βίας και διώξεων. Ο εμπρησμός του εβραϊκού φτωχοσυνοικισμού Κάμπελ, πριν 80 χρόνια, προκάλεσε τη μαζική έξοδο Ισραηλιτών από την Θεσσαλονίκη προς την Παλαιστίνη. Η ελληνική εισβολή στη Μικρά Ασία προκάλεσε τον εκπατρισμό και την προσφυγιά εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων από τις εστίες τους και οδήγησε στην παράλογη και καινοφανή πρακτική στις διεθνείς σχέσεις στη συμφωνία για την αναγκαστική ανταλλαγή των πληθυσμών.

Η μνήμη: Είναι ενδεικτικό ότι στην “πρωτεύουσα των προσφύγων” δεν υπάρχει ούτε ένα μνημείο για τον “πρόσφυγα” ή την “προσφυγιά”. Ο εκπεσμός, η αθλιότητα και ο πόνος αφέθηκαν στην ιδεολογική μυθοπλασία γύρω από το πατρογονικό παρελθόν, χωρίς να υπάρχει καμία συμβολική υπόμνηση στο δημόσιο χώρο για το ίδιο το τραγικό γεγονός της προσφυγιάς, για το τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας. Το παρελθόν αποσιωπάται ή παρακάμπτεται με τη συνεχή αναφορά στα επουσιώδη, τις μικρολεπτομέρειες, στη διαρκή ενεργοποίηση του φαντασιακού και στην καταφυγή στη μυθοπλασία.

Και ακόμη χειρότερα: ανακατασκευάζεται η μνήμη στο πλαίσιο της μυθοπλασίας περί γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής.

Αλλά εκείνοι τους οποίους σήμερα θέλουμε να εμφανίσουμε ως θύματα μιας υποτιθέμενης γενοκτονίας για να αιτιολογήσουμε την “παρανομία” της ανταλλαγής των πληθυσμών διαμαρτύρονταν και ζητούσαν να επιστρέψουν στην πατρογονική γη τους, ανεξαρτήτως σε ποιο κράτος θα ανήκε η πατρίδα τους: “Καθ΄ όλην την Ελλάδα χθες όπου υπήρχον πρόσφυγες έγιναν συλλαλητήρια διαμαρτυρίας κατά της ανταλλαγής των πληθυσμών. Την 3 ½ μ.μ. ακριβώς και ενταύθα εις την πλατείαν του Λευκού Πύργου συνεκεντρώθησαν πλήθη προσφύγων όπως διαμαρτυρηθούν κατά της τελευταίας ανταλλαγής. Προς τα πλήθη αυτά τα οποία υπερέβαιναν τας 30 χιλ. ωμίλησε καταλλήλως και συχνά διακοπτόμενος υπό ζητωκραυγών ο εκ των μελών της επιτροπής κ. Ιασονίδης εκφράσας τον γενικόν πόθον των προσφύγων όπως επανέλθουν εις τας εστίας των…”. [εφημ. Εφημερίς των Βαλκανίων, Τρίτη 10/01/1923].

Ρατσισμός: Από την ελληνική εμπειρία του Μεσοπολέμου γνωρίζουμε ότι η έλευση των προσφύγων σημαδεύτηκε από φαινόμενα ρατσιστικής επιθετικότητας εναντίον τους.

Σήμερα επανεμφανίζονται στην κοινωνία μας ακραία φαινόμενα βίας και αποκλεισμού και η επίκληση της εντοπιότητας, τούτο το πρόπλασμα του ρατσισμού, αποκτά χαρακτήρα “επιχειρήματος”. Η καταγωγή αντιμετωπίζεται ως “προνόμιο”. Η ρητορική του μίσους και της μισαλλοδοξίας αποικίζει όλο και περισσότερες πτυχές του δημόσιου λόγου και της δημόσιας ζωής και απομένει ανοικτό το ερώτημα έως ποίο σημείο θα ενταθεί η προϊούσα μισαλλοδοξία, έως πιο βαθμό θα δηλητηριασθεί η καθημερινότητά μας.

Ο βανδαλισμός στο χώρο: Η “πρωτεύουσα των προσφύγων” έχει κατακλυσθεί από διάφορα “ακαλαίσθητα μνημεία” τα οποία αφορούν μια απαρχαιωμένη εθνικιστική ιδεολογία ηρωισμού και το “μαρτυρολόγιό” της. Πρόκειται για μορφές “καλλιτεχνικού βανδαλισμού”, μορφές καλαισθητικής “ανορθογραφίας” και “ασυνταξίας”. Το εθνικιστικό κιτς ρυπαίνει οπτικώς την καθημερινότητά μας και επεκτείνεται σε σταθερή βάση μετατρέποντας το δημόσιο χώρο σε βάλτο της κοινωνικής συνείδησης και παράγοντα καθήλωσης της καλλιτεχνικής ευαισθησίας των πολιτών.

Οι εκπρόσωποι του δεν υπήρξαν ποτέ φειδωλοί. Κατέκλυσαν σε συνεργασία με τους ποικιλώνυμους εκλογικούς πελάτες τους κάθε γωνιά ελεύθερου χώρου και επανέρχονται ακόμη και σήμερα με άκρως “πρωτότυπες” ιδέες, όπως η ανέγερση μνημείων για τους … πεσόντες αστυνομικούς και πυροσβέστες και άλλα παρόμοια φαιδρά.

Η επέτειος και το μνημείο: Σήμερα τεράστιες μάζες προσφύγων κινούνται διαρκώς στις οθόνες του κόσμου μας. Η κατασκευή μνημείου αφιερωμένου στην προσφυγιά επιβάλλεται. Ο συμβολισμός του είναι προφανής.

Η ελληνική προσφυγική εμπειρία του παρελθόντος προσλαμβάνει νέα επίκαιρη σημασία. Εκείνο το οποίο έως χθες εμφανιζόταν ως τραγική εθνική μοίρα, επανέρχεται σήμερα ως κοινή μοίρα πολλών ανθρώπων πέρα από τον τόπο και το χρόνο.

Τα τελευταία χρόνια έχει ξεσπάσει μια διαμάχη μεταξύ των επαγγελματιών “επιγόνων των προσφύγων” για την ημερομηνία κατά την οποία θα τιμούνται οι νεκροί της υποτιθέμενης γενοκτονίας των Ελλήνων από τους Νεότουρκους. Πρόκειται για μια άγονη και ιδιοτελή συζήτηση κωφών.

Από την άλλη η 20^η Ιουνίου, παγκόσμια ημέρα των προσφύγων, αποτελεί ιδανική ημέρα για να τιμηθούν τα θύματα της ελληνικής προσφυγιάς, για να μπορέσει να απεγκλωβιστεί η δημόσια συζήτηση από διάφορες ιδεοληψίες περί γενοκτονίας. Η καθιέρωση της συγκεκριμένης ημέρας ως ημέρας μνήμης και των θυμάτων της ελληνικής προσφυγιάς θα επικεντρώσει τη συζήτηση για το παρελθόν στο ζήτημα του πολέμου, της βίας και των διωγμών ως μέρος ενός καθολικού φαινομένου της σύγχρονης παγκόσμιας ιστορίας, θα βγάλει τη συζήτηση από το πλαίσιο του στενού “εθνικού χρονολογίου” και θα προσδώσει στο φαινόμενο την πραγματική του σημασία. Η προσφυγιά των Ελλήνων αποτελεί παραδειγματικό γεγονός για όλη την παγκόσμια ιστορία και ως τέτοιο οφείλουμε να το αντιμετωπίζουμε.

Καιρός να αντιμετωπίσουμε και σε επίπεδο συμβολισμών την πραγματικότητα του ιστορικού παρελθόντος μας. Ένα μνημείο για το φαινόμενο της προσφυγιάς είναι ιστορική υποχρέωση για την πολιτική τάξη μιας πόλης, η οποία φέρει και τον πομπώδη τίτλο “πρωτεύουσα των προσφύγων”.

«Πόντιοι» και Εβραίοι. Του Όμηρου Ταχμαζίδη

2011-06-18T05:17:00.000-07:00

Μνήμη χωρίς Παρελθόν. 80 χρόνια από τον εμπρησμό του «Κάμπελ».

ΠΩΣ OI KAΠITAΛIΣTEΣ ΕΠΩΦΕΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ. Frédéric Gudéa

2011-06-15T07:59:00.000-07:00

Kλείνουμε. Έξω όλοι! Στο δρόμο! Το τελευταίο διάστημα οι ζωές δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων τσακίζονται από το κλείσιμο των επιχειρήσεων. Αδυνατώντας να καταβάλουν τους μισθούς και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους απέναντι σε τράπεζες και προμηθευτές, οι επιχειρήσεις προσφεύγουν στη δικαστική εκκαθάριση. Σχεδόν τα 2/3 απ’ αυτές οδηγούνται στη χρεωκοπία και το κλείσιμο.
   Για να κατανοήσουμε το φαινόμενο αυτό που πλήττει τις κοινωνίες μας, η θεωρία του Μαρξ για την αξία παραμένει ένα αξεπέραστο θεωρητικό εργαλείο . Η ανθρώπινη εργασία, λέει ο σπουδαίος διανοητής, είναι η μοναδική πηγή που γεννά την αξία. Για τους καπιταλιστές βέβαια, η ανθρώπινη εργασία αποτελεί εμπόρευμα. Για να αποσπάσουν την υπεραξία (Υ), η ζωντανή εργασία πρέπει να υλοποιηθεί στα εμπορεύματα. Το μεταβλητό κεφάλαιο (Μ) προσδιορίζει την αξία που εισέρχεται στο παιχνίδι της παραγωγής, δηλαδή στους μισθούς. Το σταθερό κεφάλαιο (Σ) είναι η αξία των μέσων παραγωγής και οι χρησιμοποιημένες πρώτες ύλες. Το ποσοστό κέρδους υπολογίζεται διαιρώντας την υπεραξία με το κεφάλαιο που έχει χρησιμοποιηθεί, το οποίο ισούται με το άθροισμα του μεταβλητού και του σταθερού κεφαλαίου. Κ΄= Υ/ Μ+Σ.
   Η υπεραξία επιστρέφει στην κυκλοφορία των εμπορευμάτων για να αυξήσει την υπεραξία και τα κέρδη. Την κρίση, ωστόσο, προκαλεί η εμπλοκή της κυκλοφορίας του κεφαλαίου: αυτό οδηγεί στη μείωση του μεταβλητού κεφαλαίου, στην πτώση των μισθών και τη μείωση της μάζας της χρησιμοποιούμενης εργασίας. Η εργασία γίνεται με χαμηλότερους ρυθμούς, και σε ορισμένα σημεία, παύει εντελώς. Το κεφάλαιο καταστρέφεται πραγματικά. Οι μισθωτοί πετιούνται στο δρόμο. Μηχανές που δεν χρησιμοποιούνται δεν είναι πλέον κεφάλαιο. Οι πρώτες ύλες που λιμνάζουν και δεν χρησιμοποιούνται δεν είναι πια κεφάλαιο. Τα εμπορεύματα που σαπίζουν στα ράφια, όλα αυτά αποτελούν πτυχές της καταστροφής του κεφαλαίου. Η ανταλλακτική αξία και η αξία χρήσης καταρρέουν. Κάποιοι καπιταλιστές οδηγούνται στη χρεωκοπία. Η αξία των επιχειρήσεών τους, η ανταλλακτική αξία του κεφαλαίου τους, συρρικνώνεται ή καταστρέφεται οριστικά.1
   Ο τύπος του ποσοστού κέρδους εξηγεί γιατί η χρεωκοπία, με το να καταστρέφει θέσεις εργασίας (μεταβλητό κεφάλαιο) και να απαξιώνει τις μηχανές (σταθερό κεφάλαιο) συμβάλλει στην άνοδο του ποσοστού κέρδους. Διευκολύνει επίσης την εξαγορά επιχειρήσεων σε συμφέρουσες τιμές. Εάν μια επιχείρηση που είχε κέρδη 3 εκ. € με επενδεδυμένο κεφάλαιο εκ. €, δηλαδή ποσοστό κέρδους 3%, αγοραστεί σε περίοδο κρίσης στο ποσό των 10 εκ. € τότε θα έχει 30% ποσοστό κέρδους. Ιστορικά η καταστροφή της μεγάλης κρίσης του 1929 και του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου συνέβαλαν στο μεταπολεμικό «οικονομικό θαύμα».
   Στη Γαλλία, για παράδειγμα, τα στατιστικά του Επιμελητηρίου Επιχειρήσεων είναι αποκαλυπτικά για τις εξελίξεις σε περιοχές κλειδιά της χώρας.2 Υπό το πρίσμα των ανακαλύψεων του Μαρξ, δίνουν το μέτρο της καταστροφής του κεφαλαίου που συντελείται σε μια ανεπτυγμένη καπιταλιστικά χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Γαλλία. Ο ετήσιος ρυθμός ξεπερνά τα 10 δις €.
   Η χρεωκοπία πέντε επιχειρήσεων αγγίζει σε 3.300 εργαζόμενους. Πρόκειται για τις Vigimark Ασφάλειες (1.500 μισθωτοί), A&O Συστήματα (800), Leduc (400), Auvergne Aεροναυπηγική (350) Ασφάλειες Γαλλία Ευρώπη (250) ενώ στο σύνολο για τον Μάρτιο του 2010 22.754 θέσεις εργασίας απειλούνται ή έχουν ήδη καταστραφεί. Μέσα σε 12 μήνες το σύνολο έφθασε στις 222.000 θέσεις, δηλαδή 24% περισσότερο από την περασμένη χρονιά. Ο ρυθμός είναι εφιαλτικός: τον Ιούλιο του 2007, 100.000 θέσεις εργασίας απειλούνταν ή είχαν καταστραφεί λόγω των χρεωκοπημένων επιχειρήσεων ενώ τον Ιούλιο του 2009 οι απώλειες ξεπέρασαν το όριο των 200.000. Η βίαιη μείωση του μεταβλητού κεφαλαίου σε ετήσια βάση ξεπέρασε τα 6 δις €.
   Την ίδια περίοδο οι εκκρεμότητες των υπό πτώχευση εταιριών προς τους προμηθευτές πρώτων υλών και των μέσων παραγωγής ξεπέρασαν το όριο των 4 δις €. Σήμερα, το γαλλικό κράτος είναι ο δεύτερος κατά σειρά πιστωτής των προβληματικών επιχειρήσεων, ενώ τα χρέη και οι οφειλές προς το δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ανέρχονται στα 2 δις €, λίγο πιο κάτω από αυτά προς τις τράπεζες. Επίσης σε ετήσια βάση η μείωση του σταθερού κεφαλαίου των επιχειρήσεων που έχουν πτωχεύσει ανέρχεται στο ποσό των 13 δις €.
   Σύστημα άδικο και βίαιο ο καπιταλισμός παραμένει ανίκανος και οδηγεί στην καταστροφή του κεφαλαίου. Σήμερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν μιαν εξήγηση γι’ αυτό που συμβαίνει. Ψάχνουν έναν άλλο δρόμο. Οι αντικαπιταλιστές αγωνιστές μπορούν να πάνε να τους συναντήσουν και να εκλαϊκεύσουν τη μαρξιστική θεωρία για τις κρίσεις του καπιταλισμού. Η κρίση μπορεί να οδηγήσει σε μια φάση ύφεσης όπου ελλοχεύει ο κίνδυνος έκρηξης της χρεωκοπίας των κρατών, των επιχειρήσεων και των πολιτών.3 Επειδή οι πολιτικές που στηρίχτηκαν στην αστική οικονομία, τόσο της δεξιάς όσο και της αριστεράς, αποκαλύπτουν τα όριά τους, οι ανακαλύψεις και η μέθοδος του Μαρξ επιστρέφουν στην ημερήσια διάταξη για την έξοδο από τον καπιταλισμό.

❏

1. Les crises du capitalisme, Karl Marx, εκδ. Demopolis 2009. πρόλογος Daniel Bensaïd.
2. Βλ. www.coface.fr.
3. Βλ. Tout est à nous ! n°35.

To άρθρο του Frédéric Gudéa δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΕΝΕΚΕΝ τχ. 17ο τον Μάιο του 2010.

H φωτογραφία είναι του Κ. Ιωαννίδη

ΑΓΑΝΑΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

2011-06-08T04:40:00.000-07:00

Μόνον ασκώντας εξουσία η μάζα μαθαίνει να ασκεί την εξουσία.

Δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να τη διδαχθεί.

Ρόζα Λούξεμπουργκ

Αγανάκτηση: θυμός, έντονη δυσανασχέτηση, ιδίως αυτή που προκαλείται όταν θίγονται τα αισθήματα της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης ή του φιλότιμου.

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής,

εκδ. Ιδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη

Υπάρχει πάντα κάτι το σημαντικό όταν κάθε φορά και κάτω από την πίεση των κοινωνικών εξελίξεων ανατρέχουμε στη σκέψη των διανοητών του εργατικού κινήματος προκειμένου να κατανοήσουμε την ιδιαιτερότητα του φαινομένου. Κι αυτό δεν γίνεται από κάποια ματαιόδοξη επιθυμία αυτοεπιβεβαίωσης, να αναλύουμε δηλαδή την κοινωνική πραγματικότητα μέσα από τη σιγουριά και τη δυσκαμψία μιας ιδεολογίας, αλλά επειδή η κοινωνική θεωρία που έχουν επεξεργαστεί οι θεωρητικοί των κοινωνικών κινημάτων στηρίζεται ιδιαίτερα στη στενή και δυναμική σχέση που υφίσταται ανάμεσα στη θεωρία και την πολιτική πράξη.
   Η διαπίστωση αυτή, που αποτελεί σημαντική θεωρητική κατάκτηση του κοινωνικού κινήματος, επιβεβαιώνει ακόμη μια φορά σήμερα την σπουδαιότητά της στο φαινόμενο των «αγανακτισμένων πολιτών». Πρόκειται για τις γνωστές σε όλους μας πλέον συγκεντρώσεις που εμπνέονται από τις πρόσφατες επαναστατικές διαδικασίες στις αραβικές χώρες. Αυτός ο νέος τρόπος κοινωνικής διαμαρτυρίας επιβάλλει την κατανόηση και την ανάλυσή του όχι μόνον ως κοινωνικό φαινόμενο αλλά γιατί πίσω από τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά διαγράφεται ολόκληρη η πολιτική πραγματικότητα.
   Κι ακριβώς ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μαζικού αυτού κινήματος αυτού είναι η «επιθυμία» του να μην έχει πολιτικά χαρακτηριστικά, ή όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται, πολιτική ιδεολογία. Πρόκειται για μια αντίφαση αυτή αντανακλά την πραγματικότητα της εποχής μας. Η αποκαλούμενη κρίση των ιδεολογιών και η συνακόλουθη κρίση πολιτικής εκπροσώπησης συνδυάζεται σήμερα με τη σφοδρή επίθεση που δέχονται οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά στρώματος. Επιπλέον στις εκφάνσεις μιας παγκόσμιας δομικής κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος η κατάρρευση και η σύνθλιψη των μεσαίων στρωμάτων, οι ταξικές αυταπάτες των οποίων αποτελούν ιμάντα μεταβίβασης της καπιταλιστικής νομιμοποίησης στο σύνολο του εργαζόμενου πληθυσμού, τροφοδοτεί και προσδιορίζει το ιδεολογικό και ψυχολογικό τους κενό.
   Σε μια εποχή παγκοσμιοποιημένης διάρθωσης της παραγωγής και διανομής της παραγόμενης υπεραξίας τα αισθήματα «της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης ή του φιλότιμου» αποκαλύπτουν την κατάρρευση ενός μικροαστικού αξιακού συστήματος που ακυρώνει τώρα το ίδιο το σύστημα. Παράλληλα η κοινωνική υποβάθμιση και η προλεταριοποίηση σημαντικών τμημάτων του πληθυσμού, όπως η νεολαία, οι γυναίκες, οι άνεργοι και οι μετανάστες που μπορεί να περιθωριοποιούνται από την αγορά εργασίας διαθέτουν όμως ακόμη όλα τα κοινωνικά και πολιτικά τους εφόδια δημιουργεί μια νέα κοινωνική και πολιτική δυναμική.
   Η κοινωνιολογική σύνθεση των μαζών που αγανακτισμένοι συγκεντρώνονται στην Πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα ή μπροστά στον Λευκό Πύργο της Θεσσαλονίκης είναι χαρακτηριστική. Άνεργοι νεολαίοι, φοιτητές σε αδιέξοδο, αλλά και ταλαιπωρημένοι μαγαζάτορες και μικροϊδιοκτήτες, αυτοαπασχολούμενοι και απελπισμένοι δημόσιοι υπάλληλοι, αποτελούν τη μικρομετρική σύνθεση των μαζών που θέλουν να δηλώσουν την αγανάκτησή τους. Κι αυτή η κοινωνική και πολιτική τους πραγματικότητα προσδιορίζει τη δυναμική και τα όρια του πολιτικού φαινομένου. Η επιθυμία για απουσία πολιτικού περιεχομένου ή ιδεολογίας είναι σαφώς μια μικροαστική αυταπάτη. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως η άποψη αυτή προβάλλεται επίμονα από τους σημαντικότερους φορείς ιδεολογικούς εκφραστές του ταξικού συστήματος, δηλαδή τα ΜΜΕ και τους τηλεοπτικούς σταθμούς. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η πρόθεση των ακροδεξιών και εθνικιστικών πολιτικών οργανώσεων να στρέψουν την αγανάκτηση των πολιτών στην πολιτική μισαλλοδοξία και να την εθίσουν στην εγκληματική πολιτική του φασισμού και των πολιτικών του πρακτικών. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πώς αρκετά από τα συνθήματα που ακούστηκαν στις συγκεντρώσεις αυτές παραπέμπουν στην ισοπεδωτική και δηλητηριώδη ατμόσφαιρα της φασιστικής ιδεολογίας.
   Αντίδοτο στην επικίνδυνη αυτή ροπή στάθηκε ακόμη μια φορά η παρουσία και η δραστηριοποίηση των αγωνιστών των κοινωνικών κινημάτων. Στον πολιτικό μικρόκοσμο της Θεσσαλονίκης ανάμεσα στους ακροβολισμένους ακροδεξιούς της Χρυσής Αυγής, τους πολιτευτές του ΛΑΟΣ και τους εθνικιστές του Δικτύου 21 που ψαρεύουν στα θολά, οι πολιτικές και κοινωνικές οργανώσεις του εργατικού κινήματος έδωσαν αποφασιστική μάχη για να κερδίσουν τη διάθεση των «αγανακτισμένων πολιτών». Μετά τους δισταγμούς και την ασάφεια της πρώτης ημέρας η επικράτηση ενός πνεύματος πολιτικής ωριμότητας και κοινωνικής συνείδησης δείχνει να απελευθερώνει το κοινωνικό δυναμικό. Η μορφή αυτοσχέδιας λαϊκής συνέλευσης που λαμβάνει χώρα στη σκιά του Λευκού Πύργου αποτελεί ενθαρρυντική ένδειξη μιας αυθεντικής δημοκρατικής διαβούλευσης που αξίζει να προσεχθεί.
   Το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης είναι χαρακτηριστικό. Είτε με την παρέμβαση των πολιτικών οργανώσεων και των αγωνιστών τα συναισθήματα της οργής, της αγανάκτησης και της χαμένης αξιοπρέπειας, που γεννά η κρίση του καπιταλισμού, θα μετατραπούν σε κοινωνική συνείδηση και οδηγό για τη χειραφετική δράση των μαζών είτε το συναίσθημα θα κακοφορμίσει στη μνησικακία και τη μισαλλοδοξία που οδηγούν στον εθνικιστική κατάθλιψη και τον φασισμό. Το αποτέλεσμα της αναμέτρησης θα δείξει αν η διαχείρηση της κρίσης θα αποβεί προς όφελος των εκμεταλλευτών ή αν η μάζες, μέσα από την ίδια τους την κίνηση και την εμπειρία, είναι σε θέση να αναλάβουν την ευθύνη της συνολικής διαχείρισης της κοινωνίας και της προστασίας της από το αδιέξοδο που την έχει οδηγήσει η δίψα του καπιταλιστικού κέρδους και η βαθύτατες στρεβλώσεις που αυτή προκαλεί .

❏

Εμπρησμός στην ιστορική μνήμη Όμηρος Ταχμαζίδης

2011-06-02T03:55:00.000-07:00

Εμπρησμός στην ιστορική μνήμη

Συνδετικός κρίκος: Το Ολοκαύτωμα συνδέει την Θεσσαλονίκη με την παγκόσμια κοινότητα. Πρόκειται για ένα γεγονός, το οποίο δεν αφορά στενά την ιστορία της πόλης, ούτε μόνο ένα τμήμα του πληθυσμού της. Πάραυτα η αποσιώπηση του υπήρξε συστηματική στα μεταπολεμικά χρόνια. Οι λόγοι είναι πολλοί και ποικίλλουν.

Έστω και καθυστερημένα, έστω και περιορισμένα, έστω και δυσανασχετώντας προχωρήσαμε στα αυτονόητα. Σήμερα υπάρχει ένα μνημείο για τα θύματα του Ολοκαυτώματος, η ελληνική βιβλιογραφία για την προγραφή και την εξόντωση των Ελλήνων Ισραηλιτών παρουσιάζει ανοδική πορεία, παρά το τεράστιο κενό σε σχέση με άλλες χώρες και με τη γενικότερη ανάπτυξη των “σπουδών γενοκτονίας” (“genocide studies”) σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πέρα από τη Δύση: Το Ολοκαύτωμα στην ιστορική μοναδικότητα του παραμένει το κύριο σημείο αναφοράς για όλες τις μελέτες των γενοκτονιών. Ακόμη και σε χώρες, πέρα από το “Δυτικό” λεγόμενο κόσμο, υπάρχουν πανεπιστημιακές έδρες για το Ολοκαύτωμα - τη γενοκτονία των Ισραηλιτών. Στην Κίνα στο πανεπιστήμιο της Σαγκάης, για παράδειγμα, το Ολοκαύτωμα είναι αντικείμενο του εκπαιδευτικού προγράμματος. Το γεγονός, το οποίο χωρίζει τη σύγχρονη ιστορία της Θεσσαλονίκης σε ένα “πριν” και ένα “μετά”, έχει παύσει προ πολλού να είναι μια “δυτική” υπόθεση. Μια ακόμη απόδειξη τούτου του ισχυρισμού είναι το γεγονός ότι και σε χώρες όπως η Ιαπωνία υπάρχουν μνημεία για το Ολοκαύτωμα - ένα στο Φουκουγιάμα κοντά στη Χιροσίμα και ένα στο Τόκιο.

Πολιτική διαπαιδαγώγηση: Οι κυβερνήσεις σε πολλές χώρες ασχολούνται με το θέμα του Ολοκαυτώματος εξ αιτίας της ανόδου του νεονατσισμού σε τμήματα της νέας γενιάς. Μοναδική εξαίρεση η χώρα μας. Η ιστορία του ισραηλιτικού πληθυσμού της παραμένει αποσιωπημένη, αντιμετωπίζεται με καχυποψία και, πολλές φορές, με ανοικτή εχθρότητα. Στην Θεσσαλονίκη, η ιστορία της οποίας συνδέεται με μοναδικό τρόπο με την εβραϊκή διασπορά και το Ολοκαύτωμα, ο αντισημιτισμός εμφανίζεται πολλές φορές ωμός και απροκάλυπτος ως μέρος του δημόσιου λόγου. Τα πρακτικά του δημοτικού συμβουλίου έχουν και αυτά να επιδείξουν αρκετά αντισημιτικά ξεσπάσματα από δημοτικούς συμβούλους, οι οποίοι παριστάνουν τους “ακραιφνείς” Έλληνες. Στη χώρα μας, ο αντισημιτισμός καταγράφεται συν τοις άλλοις και ως πολιτική πρακτική “διαγραφής” ή ακρωτηριασμού της ιστορικής μνήμης.

Η επέτειος της ντροπής: Συμπληρώνονται φέτος 80 χρόνια από τον εμπρησμό του εβραϊκού φτωχοσυνοικισμού Κάμπελ από τους “ελληνοχριστιανούς” φασίστες της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι εζήλωσαν τις πρακτικές και τον αντισημιτισμό του Α. Χίτλερ και των “ταγμάτων εφόδου” (SA). Μια θλιβερή και ντροπιαστική επέτειος για την Θεσσαλονίκη. Στα αντισημιτικά γεγονότα – των τελευταίων ημερών του Ιουνίου 1931- εμπλέκονται αντισημίτες φοιτητές, αντισημίτες πρόσφυγες, αντισημίτες μακεδονομάχοι, αντισημίτες δημοσιογράφοι – έναν από αυτούς απεκάλεσε “υποκείμενο” o Ελευθέριος Βενιζέλος σε ειδική συνεδρίαση της Βουλής των Ελλήνων- μέλη και στελέχη των “χαλυβδοκράνων” της Εθνικής Ενώσεως “Ελλάς”. Από αυτή τη “συμμορία”, όπως τους απεκάλεσε ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου στη συνεδρίαση της Βουλής, προήλθαν, δέκα χρόνια αργότερα, πάμπολλοι συνεργάτες των δυνάμεων κατοχής, όταν η σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό κυμάτιζε στον Λευκό Πύργο και ο πληθυσμός της Θεσσαλονίκης λιμοκτονούσε.

Πρόφαση των εκτρόπων και του αντισημιτικού πογκρόμ ήταν μια ανύπαρκτη δήλωση περί αυτονομήσεως της Μακεδονίας ενός απεσταλμένου του εβραϊκού συλλόγου Μακαμπί σε συνέδριο στην Σόφια της Βουλγαρίας. Τούτη η πρακτική σπίλωσης δεν είναι άγνωστη και στις μέρες μας. Επανέρχεται στο προσκήνιο ως “εθνική ευαισθησία” απέναντι σε ανύπαρκτα γεγονότα, όπως οι μετονομασίες οδών κλπ. Και το 1931 οι φασίστες επικαλέστηκαν την “εθνική ευθιξία” τους, για να εξαπολύσουν το αντισημιτικό τους ανθρωποκυνηγητό με πρόφαση μια ανύπαρκτη δήλωση, την οποία αναπαρήγαγαν τα δημοσιογραφικά φύλλα, με πρώτη την εφημερίδα “Μακεδονία” και το συντάκτη της Νίκο Φαρδή.

Το ηθικό χρέος: Σήμερα το δημοτικό συμβούλιο της Θεσσαλονίκης είναι υποχρεωμένο πολιτικά και ηθικά να μνημονεύσει με ειδική εκδήλωση-συνεδρίασή του το γεγονός του εμπρησμού του ισραηλιτικού φτωχοσυνοικισμού - εκτός των άλλων και για έναν επιπλέον λόγο: το δημοτικό συμβούλιο του 1931 ήταν ένας από τους οικονομικούς ενισχυτές της “εθνικής οργάνωσης” Τρία Έψιλον – Ε.Ε.Ε. (“Εθνική Ένωσις Ελλάς” ή κατά την εκδοχή των ίδιων των φασιστών “Έλληνες Εξοντώσατε Εβραίους”).

Η μέχρι τούδε αποσιώπηση του γεγονότος ήταν ένας διαρκής εμπρησμός της συλλογικής μνήμης. Η υπόθεση του Κάμπελ θα πρέπει να συμπεριληφθεί στις εκδηλώσεις μνήμης για την ιστορία της πόλης το επόμενο έτος.

Διαχρονικό μνημείο αντιβίας: Τα μνημεία ενσταλάζουν ιδεολογία στους δημόσιους χώρους. Ο δημόσιος χώρος της Θεσσαλονίκης βρίθει από μνημεία χαμηλής αισθητικής, ιστορικής και κοινωνικής σημασίας τα οποία εξωραϊζουν τη βία στο πλαίσιο μιας απαρχαιωμένης εθνικιστικής ιδεολογίας ηρωισμού. Χρειαζόμαστε αλλαγή υποδείγματος.

Με τον εμπρησμό του συνοικισμού Κάμπελ, συνδέεται και η πλατεία Ελευθερίας, διότι ένα μέρος των αρχικών αντισημιτικών επεισοδίων έλαβε χώρα στην περιοχή. Αλλά η συγκεκριμένη πλατεία συνδέεται, κυρίως, με τον εξευτελισμό και την “απανθρώπιση” των Ισραηλιτών της πόλης από τους δημίους του νατσισμού στη “γενική πρόβα” πριν την αποστολή στα κρεματόρια. Γι΄ αυτό στο συγκεκριμένο χώρο το Ολοκαύτωμα πρέπει να αναδειχθεί ως κεντρική αναφορά της συλλογικής μνήμης της πόλης - μνήμης ενάντια στην πιο ακραία μορφή μισαλλοδοξίας και βίας. Τούτο σημαίνει ότι η πλατεία πρέπει να μετατραπεί σε συμβολικό κρίκο, ο οποίος συνδέει την Θεσσαλονίκη με την σύγχρονη Οικουμένη: όλη η πλατεία πρέπει να αφιερωθεί στη μνήμη του Ολοκαυτώματος, ως μια διαρκής υπενθύμιση για τη σημασία του αγώνα, απανταχού της γης, ενάντια στη μισαλλοδοξία.

Όμηρος Ταχμαζίδης

Παρουσίαση βιβλίου: Ranko Bugarski Η γλώσσα από την ειρήνη στον πόλεμο

2011-05-25T00:26:00.000-07:00

Οι αραβικές εξεγέρσεις

2011-04-23T04:01:00.000-07:00

Παύλος Τούλας, Το μεγάλο όνειρο, εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ

2011-04-19T11:23:00.000-07:00

Ένας Αλβανός μετανάστης στην Ελλάδα

Ανάθεμα τη ζωή μου

Περπατάμε όλη τη νύχτα, το χιόνι πέφτει αδιάκοπα κι εμείς συνεχίζουμε. Είχαμε γίνει ζωντανοί νεκροί. Σερνόμασταν στην κυριολεξία και τα βουνά δεν τελείωναν. Το μυαλό και όλα τα ζωτικά μας όργανα υπολειτουργούσαν. Πού κουράγιο για καμιά κουβέντα. Όλα τα στόματα σε καραντίνα. Τα μάτια, απλώς έβλεπαν μπροστά και όλα τα άλλα ακολουθούσαν μηχανικά. Έκαναν μια δουλειά που την ήξεραν καλά, που την κάνουν πάντα, όσο είναι γερά. Τα πόδια να περπατάνε. Η καρδιά να χτυπά ανάλογα με τις δυσκολίες που περνούσαμε, πότε αργά και πότε —το πιο σύνηθες— γρήγορα. Τα χέρια να μας ισορροπούν και να βοηθούν στις προμήθειες που είχαμε. Τα μάτια να μας δείχνουν, όσο μπορούσαν το δρόμο. Τα παγωμένα αυτιά μας, αποδυναμωμένα για οποιονδήποτε θόρυβο και κίνδυνο. Το μυαλό να απορεί για το εγχείρημα, αλλά και να μας δίνει δύναμη και κουράγιο.
   Και προχωρούσαμε, και όλο προχωρούσαμε! Και να δεις πώς λειτουργούσαν όλα! Απ’ την πυκνή ομίχλη και το χιόνι δε βλέπαμε στην κυριολεξία πού πηγαίναμε. Σ’ ένα εμφανές σημείο έγραψα πάνω στο χιόνι, σκάβοντας με το χέρι, «ανάθεμα τη ζωή μου». Συγχρόνως βλαστήμαγα, όχι το θεό, προς θεού που λέμε, αλλά την ώρα που γεννήθηκα, ως άλλος Ιώβ, που δεν τον ήξερα τότε, μετά τον έμαθα, στην Ελλάδα.
   —Χαμένο το έχεις;
   —Τι έκανα Κασέμ;
   —Εδώ προσπαθούμε να κερδίζουμε αντοχές κι εσύ προκαλείς τα χέρια σου;
   —Δεν πειράζει, με ικανοποίησε ψυχικά και το έκανα.
   —Καλά, αφού είναι έτσι, γράψε κι άλλα.
   Συνεχίσαμε την πορεία...

Νίκος Τακόλας, Το κρυμμένο αριστούργημα του Ζοζέφ Ινεμπράο, εκδόσεις ΕΝΕΚΕΝ

2011-04-19T11:13:00.000-07:00

Το μετείκασμα των ονείρων

Ανάμεσα στον ύπνο και στον ξύπνο, υπάρχει ένας ακόμη κόσμος. Ζει για πολύ λίγο. Είναι το μετείκασμα των ονείρων και τρυπώνει βαθειά μέσα μας, όπως ο ενδοκάρπιος πυρήνας στον καρπό. Τρόμοι και φόβοι, θύελλες κι απειλές των ονείρων, πασχίζουν ολονυχτίς να σπάσουν τα όρια και να περάσουν στο πραγματικό. Κι απ’ την άλλη γίνονται δικά μας, χαρές ανείπωτες, ικανότητες μαγικές, άχρονος χρόνος, λείο πέταγμα, που μας λυτρώνει απ’ τη βαρύτητα.
   Κλειδωμένο μυστικό τα όνειρα. Φτάνουν μέχρι τα όρια της ύπαρξης μας, κοροϊδεύοντας την επιστήμη και το ρεαλισμό. Και είναι δικά μας. Έχουν το χρώμα μας και την αύρα μας. Στο τέλειωμα τους και μέχρι να σηκωθείς απ’ το στρώμα, γίνεσαι και συ χειριστής πελώριων δυνάμεων, μάγος και θεός του καλού και του κακού, για λίγο. Έως που ο ήλιος θα σε ξυπνήσει εντελώς με μια απαλή ανακριτική αχτίδα, ρωτώντας σε, τί αποφάσισες κι αν θ’ αφήσεις τα όνειρα να σε αλλάξουν ή αν θα συνεχίσεις τη ζωή σου.
   Μπορείς να μείνεις στα όνειρα αλαφροΐσκιωτος ή να ξαναγίνεις ένας άνθρωπος του τώρα. Κρίνονται πολλά σε λίγες στιγμές. Όσο ζει κι αυτός ο ενδιάμεσος κόσμος, όσο θα διαρκούσε μια άλλη ζωή. Κάποιοι άλλαξαν τη ζωή τους, μεθυσμένοι από ένα τέτοιο μετείκασμα.
   Μια μόνο στιγμή για ν’ αποφασίσεις. Κι ύστερα κάνεις μια έτσι τη χούφτα σου μπροστά στα βλέφαρα σου, σα για να διώξεις ένα αθώο πετάρι, κουνάς το κεφάλι, χαμογελάς και αρχίζεις τη μέρα σου...

Παρουσίαση βιβλίου Το μεγάλο όνειρο

2011-04-15T00:56:00.000-07:00

Στη φωτογραφία ο συγγραφέας με τις κυρίες Σοφία Παντελιάδου, φιλόσοφο, σύμβουλο έκδοσης του περιοδικού ΕΝΕΚΕΝ που ζει στη Βιέννη, η δρ Christiane M. Nday ερευνήτρια στο ΑΠΘ και η μουσικοπαιδαγωγός Κατερίνα Λαλιώτη. Ο πρόεδρος μεταναστών Χαλκιδικής Νίκος Γκιούρας απευθύνει χαιρετισμό.

2011-04-15T00:43:00.000-07:00

Την Τετάρτη 13 Απριλίου 2011 έγινε η παρουσίαση του βιβλίου Το μεγάλο όνειρο του συγγραφέα Παύλου Τούλα στην αίθουσα εκδηλώσεων της Σουρωτής, του Δήμου Θέρμης Θεσσαλονίκης. Την εκδήλωση παρακολούθησε πλήθος κόσμου κάτοικοι της περιοχής και μέλη της αλβανικής κοινότητας που ζουν στην Ελλάδα. Το βιβλίο του Παύλου Τούλα εμπνέεται από πραγματικά γεγονότα και αναφέρεται στις περιπέτειες ενός μετανάστη στην ελληνική κοινωνία. Το βιβλίο σε λόγο απλό και βαθύ μεταφέρει ένα διαχρονικό μήνυμα αλληλεγγύης και ανθρωπισμού τόσο χρήσιμο και απαραίτητο στην εποχή μας.

Στην εκδήλωση μίλησαν ο δημοσιογράφος Αχιλλέας Μεταλλούλης, ο εκπαιδευτικός Δημήτρης Πεχλιβανίδης, ο συνάδελφός του Αθανάσιος Ταβουλάρης και η συγγραφέας και μουσικοπαιδαγωγός Κατερίνα Λαλιώτη. Μετά τις ομιλίες ακολούθησαν τοποθετήσεις και διάλογος με το κοινό.