Θρασύτατη ναζιστική πρόκληση στα Γρεβενά

Την Κυριακή 28 Αυγούστου το μεσημέρι η πόλη των Γρεβενών έζησε την δραματική εμπειρία της παρουσίας των νοσταλγών του ναζιστικών καθαρμάτων στο πετσί της. «Μπήκαν στην πόλη οι εχθροί...». Με μια εμετική μίμηση παρωδία μιλιταριστικού σχηματισμού, με ακροβολισμένους φουσκωτούς και δυστυχισμένα παιδάκια που μοίραζαν στους υπναλέους θαμώνες των καφενείων και των καφετεριών την εφημερίδα του μίσους και του θανάτου, η διερχόμενη κουστωδία των Χρυσαυγητών επιχείρησε να κάνει επίδειξη της παρουσίας της στην πόλη. Με την καθιερωμένη τακτική των ναζιστικών συμμοριών που καταλαμβάνουν έναν δημόσιο χώρο και σπέρνωντας τον τρόμο και τον φόβο θέλουν να προπαγανδίσουν τις απάνθρωπες φαντασιώσεις και τις νεκρόφιλες ιδεοληψίες τους, οι «φουσκωτοί» με τα μαύρα μπλουζάκια στο κατακαλόκαιρο, τις αρβύλες, τα κομμένα γάντια, το αποβλακωμένο από το μίσος και την απανθρωπιά ύφος και το θολό βλέμμα διάλεξαν την πόλη των Γρεβενών για να επιδείξουν την άθλια ιδεολογική τους πραμάτεια. Ντροπή! Η πόλη των Γρεβενών, ολόκληρη η περιοχή, ο λαός της, η κοινωνία της έχουν μια βαρύνουσα παρουσία στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Είναι η πρώτη ελεύθερη περιοχή στη φασιστοκρατούμενη Ευρώπη. Από τον Μάρτιο του 1943 οι αγωνιστές του ΕΑΜ στη νικηφόρα μάχη του Φαρδυκάμπου έστειλαν μήνυμα ανθρωπισμού και ελευθερίας σε όλη την χειμαζόμενους από την μπότα του κατακτητή λαούς. Απελευθέρωσαν την πόλη και σήμαναν την ώρα της λευτεριάς. Οι κάτοικοί της πλήρωσαν τίμημα σκληρό. Οι Ναζίδες έκαψαν την πόλη, εκτέλεσαν στα χωριά μέσα σε εκκλησίες γέρους, γυναίκες, αθώους, παιδιά. Αυτά τα εγκλήματα του ναζισμού σημάδεψαν για πάντα τη ζωή του τόπου. Αυτά τα κοινωνικά εγκλήματα κατέστρεψαν σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική και πολιτική ζωή της περιοχής. Είναι ντροπή και αίσχος οι νοσταλγοί του ναζισμού και των δολοφόνων να μαγαρίζουν με την παρουσία τους την περήφανη πόλη και τον λαό των Γρεβενών. Ο φασισμός είναι δόλιος. Ψαρεύει στα θολά. Σήμερα που η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται μαζί με τους λαούς των άλλων χωρών από μια πρωτοφανή κοινωνική κρίση, σήμερα που η οικονομία πνίγεται κάτω από τις αλυσίδες του ατομικού συμφέροντος και του καπιταλιστικού κέρδους, σήμερα που η ανεργία και η απελπισία βυθίζουν στην αθλιότητα τη νεολαία και ολόκληρη την κοινωνία οι ιδεολογίες του μίσους και του θανάτου σαν λυσσασμένες ύαινες στοχεύουν στις ψυχές των απελπισμένων, στην άγνοια ή  την βλακεία των ημιμαθών και το ξεβολεμένων. Το τέρας του φασισμού και του ναζισμού πάει να σηκώσει ξανά κεφάλι. Είναι ντροπή για τα εκατομμύρια των συνανθρώπων μαςπου χάθηκαν από την ναζιστική θηριωδία να ακούγονται σήμερα οι φρικώδεις συριγμοί του ναζιστικού τέρατος. Όλοι οι δημοκράτες πολίτες ανεξάρτητα από τις πολιτικές μας επιλογές θα πρέπει να ορθώσουμε το ανάστημά τμας και με θάρρος να αντιμετωπίσουμε την ναζιστική απειλή. Τέτοιο παράδειγμα θάρρους, αξιοπρέπειας και αποφαστικότητας ήταν η στάση του Γρεβενιώτη δικηγόρου Μενέλαου Παπαϊωάννου ο οποίος σε αντίθεση με κάποιους συμπολίτες του άσκησε το στοχειώδες δημοκρατικό μας καθήλον. Με τη βροντώδη φωνή του αντιστάθηκε στη ναζιστική πρόκληση και ζήτησε από τους «διερχόμενους αλητήριους» να ξεκουμπιστούν από τα Γρεβενά. Ο Μενέλαος Παπαιωάννου με ήθος και παρρησία υπερασπίστηκε την τιμή της πόλης. Η στάση του πρέπει να λειτουργήσει σαν σωτήριο σάλπισμα, σαν κραυγή αξιοπρέπειας και ήθους για μια ολόκληρη κοινωνία που μοιάζει να βυθίζεται στην απελπισία και την αθλιότητα. Είναι ένα μήνυμα ανθρωπιάς και κοινωνικότητας ενάντια  στον πειρασμό και και την ευκολία να ρίξουμε την ευθύνη για όσα συμβαίνουν σε αθώους συνανθρώπους μας γιατί όσο κι αδύναμη μνήμη ορισμένοι θέλουν να έχουμε όλα αυτά στρέφονται τελικά εναντίον όλων μας. Είναι καθήκον των πολιτών και των των εκλεγμένων αντιπροσώπων τους να διατηρήσουν την ανθρωπιά, την δημοκρατία, την κατανόηση και την κοινωνική αλληλεγγύη. Να υπερασπιστούν τελικά το ύψιστο αγαθό που είναι η ίδια η ζωή. Πότε ξανά φασισμός.

http://greveniotis.gr/arthrografia/6757-kathikon-ton-aireton-mas-i-katadiki-ton-fasiston.html                     

MΑΡΞΙΣΜΟΣ, ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ & ΚΡATOΣ.- Ian Parker

   O μαρξισμός αποτελεί το κεντρικό σημείο αναφοράς για την οργάνωση της συζήτησης αυτής, και η ψυχανάλυση θα αρθρωθεί ως μια πρακτική σε σχέση με αυτόν. Ορισμένες φορές στις ακαδημαϊκές συζητήσεις η ψυχανάλυση συσχετίζεται με μαρξικές αντιλήψεις, η ψυχαναλυτική πρακτική όμως δεν διαθέτει την ίδια άμεση σχέση με το κράτος. Έστω και αν πάντοτε πρέπει να λειτουργεί εντός των περιορισμών των συγκεκριμένων κρατικών πρακτικών, οι ψυχαναλυτές έχουν συχνά καταστεί ικανοί να υποκριθούν πως ενδιαφέρονται απλώς και μόνο για την προσωπική αλλαγή πως αυτή μπορεί να προχωρήσει ανεξάρτητα από την πολιτική δραστηριότητα...

Ο καπιταλισμός μπορεί να χαρακτηριστεί, από τη μεριά του Μαρξισμού, από την ευρύτερη, πιο ανοιχτή άποψη της επαναστατικής μαρξικής παράδοσης, ως ακολούθως: Ο καπιταλισμός, κατ’ αρχάς, είναι ένα πολιτικοοικονομικό σύστημα στο οποίο υπάρχει εκμετάλλευση της εργατικής τάξης. Αυτή η εκμετάλλευση απαιτεί τον έλεγχο των μέσων παραγωγής, εάν όχι πάντοτε την άμεση κατοχή, που οργανώνεται γύρω από το κέρδος που αποκτάται από την υπεραξία που παράγουν οι εργάτες. 

Κατά δεύτερον απαιτεί η σχέση μεταξύ καπιταλιστή και εργαζόμενου να θεωρείται ως κάτι μόνιμο και αμετάβλητο. Η σχέση συνεπώς ουσιοκρατικοποιείται και μέσω αυτής της ουσιοκρατίας μπορεί να δικαιωθεί ιδεολογικά είτε ως το είδος της σχέσης που είναι αναγκαία για να εκπολιτιστεί η κοινωνία είτε ως έκφραση των φυσικών τάσεων των ανθρώπινων όντων που ανταγωνίζονται για τις πηγές και πωλούν την εργασία τους σε άλλα όντα. 

Τρίτον, ο καπιταλισμός στηρίζεται σε μια συγκεκριμένη έννοια των ατομικών δικαιωμάτων. Τα δικαιώματα αυτών που κατέχουν τα μέσα παραγωγής έτσι ώστε να παρέχουν εργασία σε άλλους για το κέρδος και, ασφαλώς, το δικαίωμα των εργαζομένων να πουλάνε την εργατική τους δύναμη και να αντιλαμβάνονται τη συναλλαγή αυτή σαν να δημιούργησε ένα συμβόλαιο που ήταν συνειδητό και ελεύθερο και στο οποίο συμβάλλονται και τα δύο μέρη.
   Τέταρτον, υπάρχει μια περίφραξη των φυσικών πηγών έτσι ώστε αυτές μπορούν να αγοραστούν και να πωληθούν, κι έτσι ώστε να είναι αναγκαίο για αυτούς που εμπλέκονται στην καλλιέργεια της γης προς επιβίωση ως μέρος της αγροτικής οικονομίας να επιλέξουν σε αναπλήρωση να γίνουν μέρος της βιομηχανικής δύναμης εργασίας. Αυτή η εμπορευματοποίηση των φυσικών πηγών διαθέτει μια λογική κατά την οποία πρέπει να υπάρχει μια διακυβέρνηση της εδαφικότητας καθώς επεκτείνεται η οικονομία της αγοράς και στη συνέχεια μια μεταλλαγή της χρήσης του εδάφους όπου δεσπόζει το οικονομικό κεφάλαιο και ποικίλες ανταγωνιστικές μορφές του ιμπεριαλιστικού ελέγχου της ξένης χώρας, της εργασίας και των αγορών. 

Ένα πέμπτο σημείο, το οποίο τρέχει παράλληλα με την ουσιοκρατικοποίηση των σχέσεων, είναι ότι υπό τον καπιταλισμό οι οικονομικές σχέσεις επικυρώνονται εκ νέου στο πρόσωπο ανόμοιων ιδεολογικών και ηθικών διεκδικήσεων. Αυτή η επικύρωση επεξεργάζεται τον ιδεολογικό ορίζοντα εντός του οποίου αμφισβητείται ο καπιταλισμός, κι αυτό με τρόπο τέτοιο ώστε να συμβαίνει μια ιζηματοποίηση των θεωρούμενων ως δεδομένων βασικών κανόνων παραγωγής και σχέσεων, βασικοί κανόνες που είναι άμεσα ανοικτοί σε επικρίσεις. 

Έκτον, η ανάπτυξη της παραγωγής γίνεται αντιληπτή ως μια γραμμικά εκτυλισσόμενη διαδικασία, ως ένας δοθέντας νόμος της οικονομικής προόδου. Αυτή η φαινομενική γραμμικότητα της καπιταλιστικής ανάπτυξης και της φυσικής ανάπτυξης του καπιταλισμού έξω από τους πρώτερους τρόπους παραγωγής, αναπαράγεται εννοιολογικά σε ανεπίσημες περιγραφές της φυσικής και κοινωνικής εξέλιξης και στη χρονική ταξινόμηση της μέρας εργασίας και της εξατομικευμένης διάρκειας ζωής. 

Έβδομον, η αξίωση πως υπάρχει ένας βαθμός ομαλοποίησης των οικονομικών σχέσεων από το κράτος, ομαλοποίηση που σήμερα επενεργεί υπό τις συνθήκες του νεοφιλελευθερισμού παραλλήλως με την απελευθέρωση και την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών πρόνοιας. Ο καπιταλισμός δομεί και εγγυάται τον εαυτό του ιδεολογικά γύρω από το μοτίβο της «ελεύθερης αγοράς», όμως το κράτος υπήρξε πάντα ένας αναγκαίος ομαλοποιητικός μηχανισμός ώστε να εξασφαλιστεί ότι υπάρχει ένας «ανταγωνισμός» που να εξασφαλίζει επιπλέον πως η αντίσταση στον καπιταλισμό θα συντριβεί.
   Όγδοο, οι αποφάσεις που παίρνονται από τους εκμεταλλευόμενους να πουλήσουν την εργατική τους δύναμη όπως επίσης και η απόφαση των εκμεταλλευόμενων να επενδύσουν, θεωρούνται ατομικές αποφάσεις και αυτή η ατομικότητα γίνεται αντικείμενο επίκλησης από τους υποστηρικτές ως μια προσδιοριστική αρχή της καπιταλιστικής κοινωνίας. Υπάρχει μια αντίστοιχη και αναγκαία ατομικοποίηση της κυριότητας της υποκειμενικής εμπειρίας έτσι ώστε ακόμη και προσπάθειες ώστε να λειτουργεί ομαλά ο καπιταλισμός αντιμετωπίζονται ως «κρατικές παρεμβάσεις». 

Ένατο, η ορθολογικότητα του συστήματος υποστηρίζεται από μια συγκεκριμένη επιστημονική άποψη κοινωνικής και προσωπικής διαφώτισης. Αυτός ο ιδεολογικός οπλισμός της επιστήμης υπό τον καπιταλισμό τίθεται λοιπόν ενάντια σε εναλλακτικά συστήματα τα οποία υποτιμώνται ως προ-επιστημονικά, απολίτιστα και «παράλογα», ή ενδεχομένως ρομαντικοποιούνται ως ανορθολογικά και ενστικτώδη, συχνά όμως με έναν τέτοιο τρόπο σαν να τίθεται σε προτεραιότητα η ορθολογικότητα που αναλαμβάνει κάθε άτομο επιδιώκοντας μια περαιτέρω διαφώτιση επ’ αυτών. Εντέλει, το δέκατο σημείο, υπάρχει μια φαινομενική διαφάνεια των κοινωνικών σχέσεων αλλά αυτό το ιδεολογικό μεταφορικό σχήμα λόγου της διαφάνειας λειτουργεί από μόνο του ώστε να εντείνει την αλλοτρίωση που υφίσταται στον καπιταλισμό. Η αλλοτρίωση αυτή και οι εξατομικευμένες περιγραφές και επεξηγήσεις της χρησιμεύουν ώστε να συσκοτίσουν τις συνθήκες της ζωής κατά τις οποίες κάθε άτομο διακρίνεται από τη δημιουργική του δουλειά...

  

Η ψυχανάλυση, με διαφορετικούς τρόπους εντός διαφορετικών θεωρητικών παραδόσεων, περιστρέφεται γύρω από την προβληματική της ακεραιότητας του υποκειμένου. Αυτή η προβληματική δεν επιλύεται συστηματικά σε καμία ψυχαναλυτική παράδοση αλλά επανεμφανίζεται μέσω των συζητήσεων για τη φύση του Εγώ ως ένα «σωματικό εγώ», για τη φύση του «δέρματος» ως επιφάνεια της οροθεσίας, για το «Εγώ» που φθάνει να είναι όπου «αυτό» ήταν, για την «υποκειμενοποίηση» του υποκειμένου και για την αξία που αποδίδεται στην «υπευθυνότητα» ακόμα κι αν εννοιολογικοποιείται ως ικανή να δίνει απαντήσεις, να εξηγεί. Η περιοχή, συνεπώς, του ατόμου συμπληρώνει την περιοχή του κράτους ως ένας χώρος από τον οποίο ίσως λαμβάνει χώρα η συναλλαγή με τους άλλους.
   Υπάρχει λοιπόν η υπόθεση πως η τροχιά κάθε υποκειμένου αποτελεί το παράγωγο ενός συγκεκριμένου καθορισμού και ορισμένες φορές, λέγεται, ενός επικαθορισμού εκ μέρους των οικογενειακών σχέσεων ή αλυσίδων ή σημαινόντων. Αυτοί οι βασικοί κανόνες τίθενται ασφαλώς υπό διερώτηση στην ανάλυση, αλλά είναι ιδιαιτέρως σπάνια η υπόσχεση πως ο αναλυόμενος θα αποφύγει αυτούς τους καθορισμούς, παρά μόνο η ευχέρεια να τους μειώσει ως ανόητους κατά την ανάλυση και να σφυρηλατήσει μια διαφορετική σχέση μαζί τους στην πραγματική ζωή. Συνεπώς η ψυχανάλυση επικυρώνει με ύπουλο τρόπο τις κοινωνικές δυνάμεις που ερευνά και η αναλυτική εξέλιξη μπορεί συχνά να καταλήξει σε ένα μείγμα στωικισμού και κυνισμού στην επιφάνεια ενός εξωτερικού κόσμου που πρέπει να παραμείνει ο ίδιος. Υπάρχει συχνά μια ανεπίσημη αναπτυξιακή ακολουθία που αναγνωρίζεται, μια χρονικότητα που έχει στηριχθεί από ψυχαναλυτικές εκκλήσεις της αναπτυξιακής ψυχολογίας. Αυτή η χρονική σχέση ορισμένες φορές αναθεωρείται εννοιολογικά κατά τις αναλύσεις της παραγωγής του αιτίου μέσω της αναβαλλόμενης δράσης από την οποία συγκεκριμένα μόνο συμβάντα γίνονται τραυματικά μετά το συμβάν. Αυτό απλώς χρησιμεύει ώστε να εγκλείσει την ιστορία του ατομικού υποκειμένου εντός μιας αφήγησης που είναι πιο αποτελεσματικά «ραμμένη» στον χώρο από συλλογισμούς που κινούνται κυκλικά στον χώρο και καθορίζουν το παρόν ως κάτι που υπήρξε πάντα ως συνθήκη. Ακόμα και οι πιο ενδοσκοπικές ιστορίες του καπιταλισμού χρησιμοποιούν το ίδιο είδος μηχανισμού, για να ανακαλύψουν στις πρωταρχές του εκείνο που λειτουργεί έτσι ώστε η οικονομική ιστορία να παγιδεύεται σε έναν κύκλο. Οι περισσότερες εκδοχές της ψυχανάλυσης καθιστούν ικανό το άτομο να λειτουργεί σε συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες, ακόμα και αν ο ψυχαναλυτής δεν προσπαθεί πραγματικά να επιτευχθεί αυτή η προσαρμογή. Η προσαρμογή στις συνθήκες της ζωής ορισμένες φορές προχωρά μέσω του μονοπατιού της ανατροπής της ταύτισης και των ιδανικών, αυτό όμως στη συνέχεια οδηγεί στην εγκατάλειψη των πολιτικών ιδανικών, της ιδέας πως ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, οδηγεί στο να ζει κανείς μαζί με το σύμπτωμα και ενδεχομένως να το απολαμβάνει, σε μια αποδοχή της «έλλειψης». Όπως και το οικονομικό σύστημα που τη στεγάζει, η ψυχανάλυση αναγνωρίζει πως οι πιο προσαρμοστικές διαδικασίες είναι εκείνες που είναι ικανές να συνεργαστούν παρά να συγκρουστούν με τις καινοτομίες.
   Η μοναδικότητα κάθε υποκειμένου ανάγεται συχνά στη λειτουργία των ατομικών χαρακτηριστικών. Υπεράνω και πέραν του ισχυρισμού πως μια «κλινική περίπτωση» δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως κιγκλίδωμα για άλλες περιπτώσεις, η ατομικότητα ενός μονοπατιού μέσω του οποίου η ανάλυση αναπαράγεται σύμφωνα με την επιμονή πως η θεραπεία, ακόμα και μια πολιτική απόφανση στο εσωτερικό της σχολής, λαμβάνει χώρα «μία προς μία». Οι συλλογικές διαδικασίες αντιμετωπίζονται ως παθολογικές, και ιδεολογικές προειδο-  ποιήσεις σχετικά με τα πλήθη και αναπαράγονται στις κρυφά εξατομικευμένες παραλλαγές των ομάδων ανάλυσης οι οποίες υπολογίζονται είτε ως «μια εξάσκηση του εγώ στη δράση» είτε ως η θεραπεία της ομάδας ως ένα πολυκέφαλο άτομο. Συχνά η ψυχανάλυση, παρά τις προειδοποιήσεις του ίδιου του Φρόιντ, προσκολλώνται σε μια διαχωριστική κοσμοθεωρία η οποία αξιώνεται ως πραγματική και η οποία ορισμένες φορές ενθαρρύνεται από εφαρμογές στην επιστήμη, σε μια επιστημονική μέθοδο ή σε ισχυρισμούς που απευθύνονται στο υποκείμενο της επιστήμης....


Εκτενή ασπάσματα από το κείμενο του Ian Parker που ολόκληρο υπάρχει στο 20ό τεύχος του περιοδικού ΕΝΕΚΕΝ που κυκλοφορεί. Ο Ιan Parker είναι καθηγητής Ψυχολογίας στο Manchester Metropolitan University, συνδιευθυντής του Discourse Unit (http://www.discourseunit.com>), αρχισυντάκτης της Ετήσιας Επιθεώρησης Κριτικής Ψυχολογίας (Annual Review of Critical Psychology) και γραμματέας του Ψυχαναλυτικού Μητρώου του Manchester (Manchester Psychoanalytic Matrix). Ασκεί πρακτική ως αναλυτής και είναι μέλος του Κέντρου Φροϋδικής Ανάλυσης και Έρευνας (Centre for Freudian Analysis and Research), της Εταιρείας της Νέας Λακανικής Σχολής του Λονδίνου (London Society of the New Lacanian School) και του Συλλόγου Ψυχαναλυτών του Η. Β (College of Psychoanalysts–UK). Στα βιβλία του περιλαμβάνεται το Lacanian Psychoanalysis: Revolutions in Subjectivity, εκδ. Routledge, 2010. Το πορτρέτο του Ian Parker φιλοτέχνησε ο κονγκολέζος ζωγράφος και συνεργάτης του περιοδικού Leon Tsimbemba. Μετάφραση από την αγγλική Δάνης Κουμασίδης.

Αποκαθήλωση του αίσχους!-Όμηρος Ταχμαζίδης

Η απόδοση τιμής: Είναι προφανές ότι η πρωτοβουλία του δημοτικού συμβουλίου για την έστω και όψιμη απότιση τιμής στους επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος αποτελεί  σημαντική στιγμή για την ιστορία της Θεσσαλονίκης. Το πολιτικό και κοινωνικό εύρος τούτης της συμβολικής και “χαμηλόφωνης” κίνησης δεν μπορεί να αποτιμηθεί ακόμη. Θεωρώ ότι ο συμβολισμός της είναι ακόμη μεγαλύτερος και από την καθυστερημένη εγκατάσταση του μνημείου του Ολοκαυτώματος στο δημόσιο χώρο της πόλης. Και τούτο διότι η δημοτική αρχή δεν εκπλήρωσε κάποιο δίκαιο αίτημα των Ισραηλιτών, αλλά ανέλαβε η ίδια τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία με το έντονο συμβολικό φορτίο μετά από δεκαετίες απαράδεκτης σιωπής της πολιτικής τάξης και της κοινωνίας της πόλης. Ήταν μια πράξη συμφιλίωσης με την ένοχη συνείδησή μας. Το ηθικό και συμβολικό κεφάλαιο της συγκεκριμένης απόφασης είναι ανεκτίμητο εφόδιο για όλους εκείνους τους Θεσσαλονικείς οι οποίοι προσπαθούν να αποκαταστήσουν μια έντιμη και “ισορροπημένη” σχέση με το “σκοτεινό” παρελθόν της ιδιαίτερης πατρίδας τους - ειδικότερα για τις νεότερες γενιές!

Τα ονόματα: Η ονοματοδοσία των οδών είναι ένα σύνθετο πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα, διότι αφορά – μεταξύ άλλων - και στην ενστάλαξη ιδεολογίας στο χώρο.

Είναι προφανές ότι οι επίγονοι μιας ιδεολογίας, ενός ποιητικού ρεύματος, μιας πνευματικής κίνησης, οι φυσικοί απόγονοι προσώπων, φροντίζουν για τη διαιώνιση της μνήμης κάποιου ατόμου μέσω της αναγραφής του ονόματός του σε κάποιον οδοδείκτη. Αλλά ο νόμος θέτει περιορισμούς και η ονοματοδοσία δεν είναι ανεξέλεγκτη, π.χ. ο νομοθέτης, ορθώς πράττοντας, προνόησε τον αποκλεισμό εκείνων των προσώπων τα οποία υπηρέτησαν τυραννικά καθεστώτα.

Το αίσχος: Η ύπαρξη οδών με ονόματα ποικιλώνυμων συνεργατών των χιτλερικών και θαυμαστών του αγκυλωτού σταυρού στους δρόμους της Θεσσαλονίκης είναι ύβρις προς τη μνήμη των χιλιάδων αδικοχαμένων Θεσσαλονικέων. Και δεν είναι λίγες τούτες οι περιπτώσεις.

Οι ειδικές συνθήκες οι οποίες επικράτησαν στη χώρα μας λόγω του εμφυλίου πολέμου είχαν ως συνέπεια να “καθαγιασθούν” διάφοροι δοσίλογοι μέσα από διάφορες μυθοπλασίες και να εξομαλυνθεί η ενσωμάτωσή τους στην καθημερινότητα της εποχής. Έτσι, υπουργοί της κατοχικής κυβέρνησης και δήμαρχοι, δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί, χαφιέδες και οπλοφόροι συνεργάτες των κατακτητών, αντισημίτες και μαυραγορίτες, εκθειάστηκαν ως “πατριώτες”, “αντιστασιακοί”, “προστάτες” του λιμοκτονούντος πληθυσμού της πόλης και τιμήθηκαν με την απόδοση του ονόματός τους σε κάποια οδό της πόλης.

Ειδικότερα διάφοροι γερμανόφωνοι οργανικοί διανοούμενοι της καθεστηκυίας τάξης της πόλης, επικαλέστηκαν τις “αναγκαστικές” υπηρεσίες “διερμηνείας” προς τους Γερμανούς ως άλλοθι για τη συνεργασία τους με τους κατακτητές. Τούτο το σαθρό “επιχείρημα” καταρρίπτεται σήμερα σε πλείστες περιπτώσεις από διάφορες γραπτές μαρτυρίας και πηγές. Η Θεσσαλονίκη πρέπει να απαλλαγεί από τα τελευταία ιδεολογικά κατάλοιπα  του δοσιλογισμού στο δημόσιο χώρο της και να ξεπλύνει το αίσχος δεκαετιών αμαύρωσης της ιστορικής μνήμης.

Η ενοχή: Υπάρχει κάτι σαν συγκαλυμμένη ενοχή στην ιστορία της Θεσσαλονίκης. Το γεγονός εμποδίζει την απρόσκοπτη αντιπαράθεσή μας με το παρελθόν.

Για παράδειγμα: το 1943, λίγες εβδομάδες μετά την εκκένωση της Θεσσαλονίκης από τους Ισραηλίτες κατοίκους της, Θεσσαλονικείς ανέλαβαν την κατεδάφιση του ισραηλιτικού συνοικισμού 151 – στα ανατολικά της πόλης – και Θεσσαλονικείς πουλούσαν τα τούβλα του και τις λαμαρίνες του. “Αθεόφοβοι” Θεσσαλονικείς είχαν μετατρέψει την άδεια Συναγωγή του συνοικισμού αρχικώς σε άτυπο “γραφείο ευρέσεως εργασίας” και στη συνέχεια σε μάνδρα υλικών κατεδάφισης, υπό την υψηλή επιστασία των παραγόντων του “λαϊκού κράτους” (“Volksstaat”) του Α. Χίτλερ. Πώς μπορεί να μεταδοθεί τούτο στη νέα γενιά;  Πληγώνει και συντρίβει.

H πνευματική ηγεσία:  Ένα μεγάλο μέρος της ελληνικής διανόησης υπηρέτησε τους κατακτητές και αυτό αποκρύπτεται ακόμη και σήμερα. Η σκοτεινή πλευρά και ο ρόλος ενός τμήματος της οργανικής διανόησης της Θεσσαλονίκης, πανεπιστημιακής και μη κατά τη διάρκεια του καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου και κατά την διάρκεια της χιτλερικής κατοχής αποσιωπάται συστηματικά. Η περίπτωση του Περικλή Βιζουκίδη – γνωστού για τις ακροδεξιές ιδέες του ήδη από το Μεσοπόλεμο - δεν είναι  μοναδική.

Η τιμή προς το πρόσωπό του μέσω της ονοματοδοσίας κάποιας οδού από το καθεστώς της δικτατορίας είναι απολύτως φυσιολογική. Τίμησαν κάποιον “δικό” τους, έναν ομοϊδεάτη τους.

Ο Περικλής Βιζουκίδης παρίστανε το “διερμηνέα” σε ένα καθεστώς εγκληματιών και τιμήθηκε από ένα καθεστώς εγκληματιών. Όσοι, σήμερα, διαμαρτύρονται στη βάση κριτηρίων καταγωγής για  τη σημειολογική αποκάθαρση του δημόσιου χώρου και την αποκατάσταση έντιμης και απροκατάληπτης σχέσης με το παρελθόν μας προσβάλλουν τα δεκάδες χιλιάδες θύματα της Θεσσαλονίκης, αλλά και τoν ιδιαίτερο τόπο προέλευσης του συγκεκριμένου προσώπου διότι και εκεί  μαρτύρησαν οι άνθρωποι  τα πάνδεινα από τα καθάρματα, τα οποία μετέτρεψαν την Ευρώπη σε κόλαση θανάτου.

Αποκαθήλωση του ψεύδους: Ο νόμος είναι σαφής και πρέπει να τηρηθεί. Οι κάθε είδους συνεργάτες των καθαρμάτων και δολοφόνων του λαού της Θεσσαλονίκης δεν αξίζουν να τιμώνται. Το ιστορικό ψεύδος πρέπει να αποκαθηλωθεί, οι  υπηρέτες εγκληματικών καθεστώτων πρέπει να πάρουν την άγουσα προς τη χωματερή της ιστορίας.

Κυκλοφορεί το νέο τεύχος του ΕΝΕΚΕΝ

Ο ΨΕΥΤΗΣ ΗΛΙΟΣ

«Γνωρίζω εκ των προτέρων, ότι αυτή η κίνησή μου είναι συμβολική, εν τούτοις η συνείδησή μου, και η αξιοπρέπειά μου ως ενεργού πολίτη μου επιβάλλει να σας γνωστοποιήσω τα εξής: Ο πατέρας μου Μάνος Λοΐζος αγωνίστηκε με τον δικό του τρόπο, για αξίες όπως η Ελευθερία, η Δημοκρατία, και η Κοινωνική Δικαιοσύνη. Προσπάθησε να υπηρετήσει μέσω της τέχνης του, τα οράματα και τις αξίες ενός καταπιεζόμενου Λαού, ο οποίος με πολύ κόπο, αίμα και δάκρυα αγωνίστηκε για την Δημοκρατία, την οποία τόσο βάναυσα του την στερούσαν. Αφού αυτός ο Λαός κατοχύρωσε με πολλούς αγώνες τα στοιχειώδη Δημοκρατικά δικαιώματα τα οποία στην Ευρώπη είχαν κατακτηθεί χρόνια πριν, έρχεστε σήμερα και όπου Δικαιώματα βάζετε ευκαιρίες. Τα Δικαιώματα στην εργασία, την υγεία, την Παιδεία, την ποιότητα ζωής, τον πολιτισμό, τα έχετε κάνει ένα απέραντο fast track έξυπνων επενδύσεων, ξεπουλώντας όχι μόνο τον Δημόσιο πλούτο αυτή της χώρας, αλλά και την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη. Τόσα χρόνια σας ακούω να χρησιμοποιείτε το “Καλημέρα Ήλιε” στις Κομματικές σας συγκεντρώσεις. Παλιότερα, απλά με ενοχλούσε αισθητικά καθώς και με πλήγωνε, εξαιτίας αφενός της υποκρισίας σας, —διότι οι δικές σας αξίες επέβαλαν και έναν βαθιά εξουσιαστικό τρόπο ζωής, και δημιούργησαν σκλάβους αντί για ελεύθερους ανθρώπους, και ενεργούς πολίτες- και αφετέρου διότι οι δικές σας αξίες δεν έχουν καμία μα καμία σχέση με αυτό που προσπαθεί να πει το συγκεκριμένο τραγούδι. Τώρα όμως πλέον εξοργίζομαι, γιατί δείχνει ότι δεν έχετε καταλάβει τίποτα από τους αγώνες του Λαού και των εργαζομένων, πράγματα τα οποία ενέπνευσαν τον πατέρα μου, και του έδωσαν και μια αντίστοιχη στάση ζωής στην καθημερινότητά του ως πολίτη, και στις σχέσεις του με τους συνανθρώπους του. Το τραγούδι αυτό καλημερίζει τον Ήλιο, την ελπίδα, την αλληλεγγύη, και την προσμονή ενός ολόκληρου Λαού, για Δημοκρατία και Ελευθερία. Εσείς όμως, είστε υπεύθυνοι για την πιο βαθιά, πνευματική, αξιακή, ηθική, και πολιτισμική καταχνιά που θα μπορούσε να έχει ποτέ αυτός ο τόπος.
   Ως εκ τούτου, σας απαγορεύω ρητά και κατηγορηματικά, να χρησιμοποιείτε έργο ή μέρος του έργου του Μάνου Λοΐζου, σε οποιαδήποτε κομματική σας εκδήλωση ή δραστηριότητα. Βέβαια ίσως να απαντήσετε ότι το έργο του Μάνου Λοΐζου ανήκει στον Λαό. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο όμως και η συγκεκριμένη πράξη εκ μέρους μου. Επειδή όπως αποδείχτηκε δεν είστε, και ούτε ήσασταν ποτέ μέρος αυτού του Λαού, και δεν έχετε πλέον κανένα δικαίωμα και καμία νομιμοποίηση να συνεχίζετε να τον εξαπατάτε. Ο Ήλιος άλλωστε, είναι δικός μας, και όχι δικός σας. Δεν μπορεί κανείς να μας τον πάρει. Και δεν θα μας τον πάρει».
   Παρά τον απλοϊκό, αδούλευτο και εμφανώς συναισθηματικό χαρακτήρα της ανοικτής επιστολής της Μυρσίνης Λοΐζου, κόρης του δημοφιλούς μουσικοσυνθέτη Μάνου Λοΐζου, το περιεχόμενο, οι προθέσεις και ο πολιτικός της συμβολισμός συνιστούν ένα κείμενο υψηλής ηθικής και κοινωνικής αξίας. Επιπλέον το κείμενο σκιαγραφεί με τον πιο παραστατικό τρόπο, την οργή, την αγανάκτηση, τις αυταπάτες, τις σκληρές διαψεύσεις, την απελπισία και ίσως μιαν υπόσχεση ελπίδας που χαρακτηρίζει μιαν ολόκληρη γενιά. Το κίνημα των «αγανακτισμένων» είναι η πολιτική και κινηματική έκφραση μιας ολόκληρης γενιάς που πέρα από τα ειδικά κοινωνιολογικά της χαρακτηριστικά συνοψίζει την βούληση του κεφαλαίου και των πολιτικών του να επιβάλλουν, όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει η Μυρσίνη Λοΐζου, ένα βαθιά εξουσιαστικό τρόπο ζωής που δημιουργεί σκλάβους αντί για ελεύθερους ανθρώπους. Έφθασε λοιπόν η ώρα να αποκαθηλωθεί Ο Ψεύτης Ήλιος1 του ΠΑΣΟΚ. Η ανοικτή επιστολή της Λοΐζου θυμίζει παρόμοιες δραματικές επιστολές της πρόσφατης ιστορίας. Απευθυνόμενες σε έναν άλλο «ψεύτη ήλιο» αυτόν της σταλινικής γραφειοκρατίας, που αποκρυσταλλωνόταν στην αποκρουστική φυσιογνωμία του Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι Στάλιν, η σύζυγος του Λένιν Κρούπσκαγια και η αδελφή του Άννα Ουλιάνοβα συνυπέγραφαν ανοικτές επιστολές των επαναστατών Μπολσεβίκων που διαμαρτύρονταν για τον εκφυλισμό του κόμματος και την κοινωνική αντεπανάσταση της γραφειοκρατίας.
   Στο «θέατρο» της πολιτικής τα πραγματικά συμφέροντα αποκαλύπτουν τελικά τον ρόλο του κάθε πρωταγωνιστή. Οι αναφορές Πάγκαλου στη χρήση των τεθωρακισμένων για την καταστολή του λαϊκού κινήματος αποτελούν λογική απόληξη της δραματικής πολιτικής αποσύνθεσης της ελληνικής «σοσιαλδημοκρατίας». Η επίκληση της εθνικής ενότητας —χαρακτηριστικός προθάλαμος για την επιβολή αντιδημοκρατικών και αυταρχικών πολιτικών— η απροκάλυπτα χυδαία νομιμοποίηση του ακροδεξιού ΛΑΟΣ από το διαχειριστικό κυνισμό του ΠΑΣΟΚ, ο ασφυκτικός εναγκαλισμός του με τα συμφέροντα του εθνικού και ευρωπαϊκού κεφαλαίου κατέστησαν κοινωνικά αφερέγγυο τον «Ήλιο» του ΠΑΣΟΚ. Η συμβολική του αποκαθήλωση, η απο-νομιμοποίησή του στα μάτια της κοινωνίας είναι αντιστρόφως ανάλογη με την εικόνα της μεταπήδησης στο πόστο του Υπουργείου Οικονομίας του Ευάγγελου Βενιζέλου. Ενός πολιτικού που ενώ ως υπουργός Άμυνας τον περασμένο Φεβρουάριο υπέγραφε συμφωνιές για την αγορά τηλεκατευθυνόμενων βομβών τύπου SPICE2 αξίας 100 εκατομμυρίων ευρώ, που προστέθηκαν στο λογαριασμό των ελληνικών εισαγωγών οπλικών συστημάτων —η Ελλάδα φιγουράρει στην 5η θέση σε παγκόσμια κατάταξη— τώρα πασχίζει να πείσει με την στομφώδη ρητορική του ότι ο ελληνικός λαός πρέπει να θυσιαστεί στο όνομα του εθνικού συμφέροντος.

   Οι αγανακτισμένοι θα πρέπει να μετατρέψουν την οργή τους σε πολιτική σκέψη, σε πολιτική συνείδηση. Στο σχολείο των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων οι μάζες μπορούν να μάθουν να ασκούν εξουσία έγραφε η Ρόζα Λούξεμπουργκ και η σκέψη της παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ. Οι σύγχρονοι κολασμένοι της γης θα πρέπει ακόμη μια φορά να συνειδητοποιήσουν ότι το μόνο που έχουν να χάσουν είναι τις αλυσίδες τους, πνευματικές και υλικές. Το σύγχρονο διακύβευμα του «ήμουν, είμαι και θα είμαι»2 της επανάστασης είναι η επιβίωση της ανθρωπότητας.

 1. Soleil trompeur (Ψεύτης Ήλιος), δραματική ταινία του Νικίτα Μικάλκοφ γαλλορωισκή παραγωγή του 1994, που αναφέτεαι στα εγκλήματα και τα ψεύδη του σταλινκού καθεστώτος. Σκηνοθεσία: Νικίτα Μιχάλκοφ, σενάριο: Ράσταμ Ιμπραγκιμπέκοφ, Νικίτα Μιχάλκοφ, πρωταγωνιστούν: Όλεγκ Μενσίκοφ, Νικίτα Μιχάκοφ, Ινγκεμπόργκα Νταμπκουναίτε, Ναντέζντα Μιχάλκοβα.
2.Τμήμα ειδήσεων defencenet.gr
3. Ρόζα Λούξεμπουργκ, «Τάξη επικρατεί στο Βερολίνο», μτφρ. Κώστα Μιλτιάδη,εκδ. Κορονζτή, Αθήνα 2001.

❏

Révolte populaire de masse en Grèce- Yorgos Mitralias

C’est désormais par centaines de milliers que les Indignés grecs déclarent la guerre a leurs bourreaux néolibéraux !

Deux semaines après ses débuts, le mouvement des « Indignés » grecs fait déborder les places des villes du pays par des foules énormes criant leur colère, et fait trembler le gouvernement Papandreou et ses soutiens locaux et internationaux. Ce n’est plus ni une simple protestation ni même une mobilisation d’ampleur contre les mesures d’austérité. Désormais, c’est une véritable révolte populaire qui balaie la Grèce ! Une révolte qui crie haut et fort son refus de payer « leur  crise » et « leur dette » tout en vomissant le bipartisme néolibéral sinon l’ensemble d’un personnel politique aux abois.

Combien étaient-ils à la Place de Syntagma (Constitution) au centre d’Athènes, juste en face du Parlement, le dimanche 5 juin 2011 ?  Difficile a dire car une des particularités de ces rassemblements populaires est que, faute de discours central ou de concert, il y a un va et vient permanent de manifestants. Mais, en tenant compte des responsables du métro d’Athènes, qui savent comment calculer le nombre de leurs passagers, il y a eu un minimum de 250.000 personnes confluant à Syntagma à cette mémorable soirée ! En somme, plusieurs centaines des milliers si on y ajoute les foules « historiques » rassemblées aux places centrales des dizaines d’autres villes grecques (voir la carte).

A ce moment s’impose pourtant une interrogation : comment est-ce possible qu’un tel mouvement de masse qui, en plus est en train d’ébranler un gouvernement grec au centre de l’intérêt européen, soit passé sous un silence assourdissant par tous les medias occidentaux ? Pendant, ses 12 premiers jours, pratiquement pas un mot, pas une image de ces foules sans précédent hurlant leur colère contre le FMI, la Commission Européenne, la Troika et aussi Mme Merkel et le gotha néolibéral international. Absolument rien. Sauf de temps en temps, quelques lignes sur « des centaines de manifestants » aux rues d’Athènes, a l’appel de la CGT grecque. Etrange prédilection pour les manifs squelettiques des bureaucrates syndicaux totalement déconsidérés  au moment ou quelques centaines de mètres plus loin d’énormes foules manifestent jusqu'à très tard après minuit depuis deux semaines…

Il s’agit bel et bien d’une censure aux dimensions inconnues jusqu'à aujourd’hui.  D’une censure politique très organisée et méthodique, motivée par le souci de bloquer la contagion de ce mouvement grec, de l’empêcher de faire tache d’huile en Europe ! Face a cette nouvelle arme de la Sainte Alliance de temps modernes, il faudra qu’on réagisse tous ensemble, tant pour dénoncer ce scandale que pour trouver les moyens de contourner cette interdiction d’informer les opinions publiques, par le développement de la communication entre les mouvements sociaux de toute l’Europe et la création de nos propres medias alternatifs…

Revenant aux Indignés grecs (Aganaktismeni, en grec), il faut remarquer qu’il s’agit d’un mouvement de plus en plus populaire ou même plébéien, a l’image d’une société grecque façonnée par 25 ans de domination absolue de l’idéologie (néolibérale) cynique, patriotarde, raciste et individualiste  qui a tout transformé en marchandises. C’est pourquoi l’image qui en émerge est souvent contradictoire, mêlant le meilleur et le pire dans les idées comme dans les actes de chacun des manifestants! Comme par exemple, quand la même personne manifeste de façon ostentatoire un patriotisme grec aux allures racistes tout en brandissant un drapeau tunisien (ou espagnol, égyptien, portugais, irlandais et argentin) pour manifester sa solidarité…internationaliste  aux peuples en lutte de ces pays.

Doit-on conclure alors qu’on est en présence d’une foule  de manifestants schizophrènes ?  Absolument pas. Comme il n’y a  ni de miracles, ni de révoltes sociales politiquement « pures », le mouvement des Indignés grecs se radicalise a vue d’œil tout en étant marqué par ces 25 ans de désastre social et moral. Mais, attention : toutes ses « tares » se subordonnent a sa caractéristique principale qui est son rejet radical du Mémorandum, de la Troïka, de la dette publique, du gouvernement, de l’austérité, de la corruption, de cette démocratie parlementaire fictive, de la Commission Européenne, en somme du système dans son ensemble !

Ce n’est pas donc un hasard que les centaines des milliers d’Indignés grecs s’époumonent depuis 14 jours en répétant des mots d’ordre éloquents tels que « On ne doit rien, on ne vend rien, on ne paye rien », « On ne vend et on ne se vend pas », « Qu’ils s’aillent maintenant tous, Mémorandum, Troika, gouvernement et dette » ou « Nous restons jusqu'à ce qu’ils s’aillent ». C’est un fait que des mots d’ordre de ce genre unissent tous les manifestants, comme d’ailleurs tout ce qui a trait au refus d’assumer et de payer la dette publique. C’est d’ailleurs pourquoi la campagne de l’Initiative pour une Commission d’audit de la dette publique fait un réel tabac pratiquement dans tout le pays et son stand en pleine Place de Syntagma soit en permanence assiégé par une foule de gens voulant signer son appel ou offrir leurs services comme volontaires…

D’abord presque totalement inorganisés, les Indignés de Syntagma se sont offert progressivement une organisation dont le summum est l’Assemblée populaire qui attire chaque soir  a 21 h. plusieurs centaines de participants devant quelques milliers  d’auditeurs très attentifs. Les débats sont souvent d’une grande qualité (p.ex. celui sur la dette publique), dépassant de loin tout ce qu’il y a de mieux sur les grandes chaines de télévision. Et tout ca malgré le bruit (on est en plein centre d’une ville de 4 millions d’habitants), le va et vient des dizaines des milliers de gens et surtout, la composition hétéroclite de ces auditoires monstres au milieu d’un campement permanent qui ressemble par moments à une vraie Tour de Babel.

Toutes ces vertus de la « Démocratie directe » expérimentée jour après jour a Syntagma, ne doivent pas nous faire oublier ses faiblesses, ses ambiguïtés ou ses tares comme p.ex. son allergie initiale a tout ce qui a trait aux partis, aux syndicats ou a toute collectivité établie. Si c’est indiscutable que cette aversion pour les « partis » est dominante dans les foules des Indignés grecs qui ont tendance a rejeter l’ensemble du monde politique sans distinction, il faut quand même noter l’évolution spectaculaire de l’Assemblée Populaire, tant a Athènes qu’a Salonique, qui est passé du rejet des syndicats a l’invitation de faire aboutir leurs manifestations a Syntagma afin que leurs travailleurs rejoignent les Indignés…

Evidemment, ce n’est pas un secret que, le temps passant, il y a eu une clarification du paysage politique de la Place de Syntagma, la droite et l’extrême droite populaire étant représentée parmi la foule en haut de la Place, juste devant le Parlement, et la gauche radicale et anarchisante occupant la Place elle-même et contrôlant l’Assemblée populaire et le campement permanent. Sans aucun doute, bien que cette gauche radicale donne le ton et laisse son empreinte sur toutes les activités et manifestations à Syntagma, les colorant d’un rouge profond, on ne peut pas conclure que les diverses nuances de la droite populiste, patriotarde, raciste ou même carrément neo-nazi vont cesser leurs tentatives d’influencer cet immense mouvement populaire. Elles vont persister et tout dépend, en dernière analyse, de la capacité de l’avant-garde du mouvement de l’enraciner profondément dans les quartiers, les lieux de travail et les écoles tout en le dotant d’objectifs claires faisant le pont entre ses énormes besoins immédiats et sa rage  vengeresse et anti système.

Assez différent de son homologue espagnol par ses dimensions, sa composition sociale, sa radicalité et son hétérogénéité politique,  le Syntagma grec partage avec la Place Tahrir du Caire ou la Puerta del Sol de Madrid la même haine pour l’élite politique et économique qui accapare et vide de tout contenu la Démocratie parlementaire bourgeoise aux temps du néolibéralisme le plus  arrogant et inhumain.  En même temps, il est traversé par le même désir participatif, démocratique et non violent qui marque profondément toute révolte populaire en ce début du XXIème siècle.

Notre conclusion ne peut être que très provisoire : indépendamment de la suite des événements, qui s’annoncent déjà cataclysmiques,  le mouvement actuel des Indignés grecs aura marqué un tournant dans l’histoire du pays. Désormais tout est possible et rien ne sera plus comme avant…

Σύμβολα και χώρος-Όμηρος Ταχμαζίδης

[Εκδήλωση: “Πόντιοι” και Εβραίοι. Μνήμη χωρίς παρελθόν. 80 χρόνια από τον εμπρησμό του Κάμπελ. Πέμπτη 23 Ιουνίου 2011, 7.30 μ.μ. αίθουσα ΕΔΟΘ, Προξ. Κορομηλά 51. Ομιλητής: Όμηρος Ταχμαζίδης]

Στα άκρα των άκρων: Η σύγχρονη ιστορία είναι συνυφασμένη με την εθνικιστική βία και την προσφυγιά. Η πόλη της Θεσσαλονίκης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε ο ευρωπαϊκός κόσμος κατά τον προηγούμενο αιώνα, τον “αιώνα των άκρων” (Eric Hobsbaum). Εμείς, βρεθήκαμε στα άκρα των άκρων. Η προσφυγιά σφράγισε την ιστορική τύχη της Θεσσαλονίκης.  Δεν είναι τυχαίο πως  και μόνο ο τίτλος “η πρωτεύουσα των προσφύγων” κατέστησε ένα ασήμαντο βιβλίο  με δευτερεύουσες αναφορές  στην πόλη διάσημο  και το επέβαλλε ως “διαχρονικό”.

Η  προσφυγιά είναι πάντοτε αποτέλεσμα οργανωμένης μαζικής βίας και διώξεων. Ο εμπρησμός του εβραϊκού φτωχοσυνοικισμού Κάμπελ, πριν 80 χρόνια, προκάλεσε τη μαζική έξοδο Ισραηλιτών από την Θεσσαλονίκη προς την Παλαιστίνη. Η ελληνική εισβολή στη Μικρά Ασία προκάλεσε τον εκπατρισμό και την προσφυγιά εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων από τις εστίες τους  και οδήγησε στην παράλογη και καινοφανή πρακτική στις διεθνείς σχέσεις στη συμφωνία για την αναγκαστική ανταλλαγή των πληθυσμών.

Η μνήμη: Είναι ενδεικτικό ότι στην “πρωτεύουσα των προσφύγων”  δεν υπάρχει ούτε ένα μνημείο για τον “πρόσφυγα” ή την “προσφυγιά”. Ο εκπεσμός, η αθλιότητα και ο πόνος αφέθηκαν στην ιδεολογική μυθοπλασία γύρω από το πατρογονικό παρελθόν, χωρίς να υπάρχει καμία συμβολική υπόμνηση στο δημόσιο χώρο για το ίδιο το τραγικό γεγονός της προσφυγιάς, για το τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας. Το παρελθόν αποσιωπάται ή παρακάμπτεται με τη συνεχή αναφορά στα επουσιώδη, τις μικρολεπτομέρειες, στη διαρκή ενεργοποίηση του φαντασιακού και στην καταφυγή στη μυθοπλασία.

Και ακόμη χειρότερα: ανακατασκευάζεται η μνήμη στο πλαίσιο της μυθοπλασίας περί γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής.

Αλλά εκείνοι τους οποίους σήμερα θέλουμε να εμφανίσουμε ως θύματα μιας υποτιθέμενης γενοκτονίας για να αιτιολογήσουμε την “παρανομία”  της ανταλλαγής των πληθυσμών διαμαρτύρονταν και ζητούσαν να επιστρέψουν στην πατρογονική γη τους, ανεξαρτήτως σε ποιο κράτος θα ανήκε η πατρίδα τους: “Καθ΄ όλην την Ελλάδα χθες όπου υπήρχον πρόσφυγες έγιναν συλλαλητήρια διαμαρτυρίας κατά της ανταλλαγής των πληθυσμών. Την 3 ½ μ.μ. ακριβώς και ενταύθα εις την πλατείαν του Λευκού Πύργου συνεκεντρώθησαν πλήθη προσφύγων όπως διαμαρτυρηθούν κατά της τελευταίας ανταλλαγής.  Προς τα πλήθη αυτά τα οποία υπερέβαιναν τας 30 χιλ. ωμίλησε καταλλήλως και συχνά διακοπτόμενος υπό ζητωκραυγών ο εκ των μελών της επιτροπής κ. Ιασονίδης εκφράσας τον γενικόν πόθον των προσφύγων όπως επανέλθουν εις τας εστίας των…”. [εφημ. Εφημερίς των Βαλκανίων, Τρίτη 10/01/1923].

Ρατσισμός:  Από την ελληνική εμπειρία του Μεσοπολέμου γνωρίζουμε ότι η έλευση των προσφύγων σημαδεύτηκε από φαινόμενα ρατσιστικής επιθετικότητας εναντίον τους.

Σήμερα επανεμφανίζονται στην κοινωνία μας ακραία φαινόμενα βίας και αποκλεισμού και η επίκληση της εντοπιότητας, τούτο το πρόπλασμα του ρατσισμού, αποκτά χαρακτήρα “επιχειρήματος”. Η καταγωγή αντιμετωπίζεται ως “προνόμιο”. Η ρητορική του μίσους και της μισαλλοδοξίας αποικίζει όλο και περισσότερες πτυχές του δημόσιου λόγου και της δημόσιας ζωής και απομένει ανοικτό το ερώτημα έως ποίο σημείο θα ενταθεί η προϊούσα μισαλλοδοξία, έως πιο βαθμό θα δηλητηριασθεί η καθημερινότητά μας.

Ο βανδαλισμός στο χώρο: Η “πρωτεύουσα των προσφύγων” έχει κατακλυσθεί από διάφορα “ακαλαίσθητα μνημεία” τα οποία αφορούν μια απαρχαιωμένη εθνικιστική ιδεολογία ηρωισμού και το “μαρτυρολόγιό” της. Πρόκειται για μορφές “καλλιτεχνικού βανδαλισμού”, μορφές καλαισθητικής “ανορθογραφίας” και “ασυνταξίας”. Το εθνικιστικό κιτς ρυπαίνει οπτικώς την καθημερινότητά μας και επεκτείνεται σε σταθερή βάση μετατρέποντας το δημόσιο χώρο σε βάλτο της κοινωνικής  συνείδησης και παράγοντα καθήλωσης της καλλιτεχνικής ευαισθησίας των πολιτών.

Οι εκπρόσωποι του δεν υπήρξαν ποτέ φειδωλοί. Κατέκλυσαν σε συνεργασία με τους ποικιλώνυμους εκλογικούς πελάτες τους κάθε γωνιά ελεύθερου χώρου και επανέρχονται ακόμη και σήμερα με άκρως “πρωτότυπες” ιδέες, όπως η ανέγερση μνημείων για τους … πεσόντες αστυνομικούς και πυροσβέστες και άλλα παρόμοια φαιδρά.

Η επέτειος και το μνημείο: Σήμερα τεράστιες μάζες προσφύγων κινούνται διαρκώς στις οθόνες του κόσμου μας. Η κατασκευή μνημείου αφιερωμένου στην προσφυγιά επιβάλλεται. Ο συμβολισμός του είναι προφανής. 

Η ελληνική προσφυγική εμπειρία του παρελθόντος προσλαμβάνει νέα επίκαιρη σημασία. Εκείνο το οποίο έως χθες εμφανιζόταν ως τραγική εθνική μοίρα, επανέρχεται σήμερα ως κοινή μοίρα πολλών ανθρώπων πέρα από τον τόπο και το χρόνο.

Τα τελευταία χρόνια έχει ξεσπάσει μια διαμάχη μεταξύ των επαγγελματιών “επιγόνων των προσφύγων” για την ημερομηνία κατά την οποία θα τιμούνται οι νεκροί της υποτιθέμενης γενοκτονίας των Ελλήνων από τους Νεότουρκους. Πρόκειται για μια άγονη και ιδιοτελή συζήτηση κωφών.

Από την άλλη η 20^η Ιουνίου, παγκόσμια ημέρα των προσφύγων, αποτελεί ιδανική ημέρα για να τιμηθούν τα θύματα της ελληνικής προσφυγιάς, για να μπορέσει να απεγκλωβιστεί η δημόσια συζήτηση από διάφορες ιδεοληψίες περί γενοκτονίας. Η καθιέρωση της συγκεκριμένης ημέρας ως ημέρας μνήμης και των θυμάτων της ελληνικής προσφυγιάς θα επικεντρώσει τη συζήτηση για το παρελθόν στο ζήτημα του πολέμου, της βίας και των διωγμών ως μέρος ενός καθολικού φαινομένου της σύγχρονης παγκόσμιας ιστορίας, θα βγάλει τη συζήτηση από το πλαίσιο του στενού “εθνικού χρονολογίου” και θα προσδώσει στο φαινόμενο την πραγματική του σημασία. Η προσφυγιά των Ελλήνων αποτελεί παραδειγματικό γεγονός για όλη την παγκόσμια ιστορία και ως τέτοιο οφείλουμε να το αντιμετωπίζουμε.  

Καιρός να αντιμετωπίσουμε και σε επίπεδο συμβολισμών την πραγματικότητα του ιστορικού παρελθόντος μας. Ένα μνημείο για το φαινόμενο της προσφυγιάς είναι ιστορική υποχρέωση για την πολιτική τάξη μιας πόλης, η οποία φέρει και τον πομπώδη τίτλο “πρωτεύουσα των προσφύγων”.